مجموعه ای از آثار و پایان نامه 5 جلدی از 2 آموزش نامزدی و دکترا (جمعاً 19 جلد کتاب)

An English: Collection of my dissertation volumes from 2 step of education nomination of sciences, doctoral and academical researchs
View Info. of my books /Book specifications/
По русский: Сборник моей диссертационной научьная работа по два этапом образовательная кандидатский – докторскйих и академические исследования
B_Shelf 2-Info an English A_Shelf 1-Info in persian

Guide to scientific-research collection

راهنمای مجموعه آثار علمی-پژوهشی

*************************************

Clear Link in persian language

Clear Link an English

 

Advertisements

خوجه نفس شأهری حاقدا تاریخی واقالار

خوجه نفس-غایراسئن

خوجه نفس – گورگئن دریاسی-غایراسئن

تورنتو – د. خ. اونق: (مقاله ای از مواد دکترا) بو اوبا خازار دنگزی نینگ گوٚن اورتا – گوٚندوغار کناریاقاسئنداقی قادیمی کوٚمیش دپه شأهری نینگ گوٚن اورتاسئندا، گوٚرگن دریاسی نئنگ دنگزه غوییان آغزئندان 2-3 ک.م. گوٚن دوغارئندا، دریانئنگ دنگیز چونگلوغئنداقی درجه سینی ساقلایان نوقاتئندا یرلشیأر. اول یرینگ طبیغاتی شاد و یاز آیلارئندا گؤک اوتلارئنگ مانظارئندان خاص گؤزل طبیغات عمله گلیأر. اونونگ توپراغی اکرانچئلئق اتمک اوٚچین خاص قوواتلی و باغ – باقچالاردان بول – الین میدان لاری بار. اول یرینگ ایلاتی اساسان اکرانچئلئق، مالدارچئلئق و آوچئلئق بیلن مشغول. اوندا گوٚمروٚکخانا، تلفن، تلگرام، شیلات اداراسی نئنگ شاخامچاسی (ژاندارما اداراسی گؤرنوٚشده) و اوقوو مرکزلری یرلشیأر.

خوجه نفس شأهری اؤنگلرده اونونگ اولی لئغی و انچه اوبالارئنگ اونگا تابعئن بولماغی اوٚچین «دهیستان» آدئنی بریلیپ دیر. اول، اوٚلکأنینگ تابعئن بؤلوٚنشیگینده کوٚمیش دپأ دگیشلی لیکده «گوٚن دوغار جاپاربای» اوبالارئنگ «مرکزی دهیستانی» حاسابا گیریپ، اییرکی دؤویرلردن بینا بولان یورتلارئنگ بیری دیر. بو اوٚلکه لرینگ اؤزوٚنه دگیشلی خاص تاریخی واقالاری بار. بو اوٚلکه تاریخدا ایلکینجی گزک گیرئک /یونان/ تاریخچی سی «گیرودوت /هیرودوت/» یازغی لارئندا؛ «گیرکان /هیرکان/» گؤرنوٚشده بریلیپ دیر.

خوجه نفس - ایلئرسین اوباسی

خوجه نفس – ایلئرسین اوباسی

خوجه نفس حاقداقی غئزئقلی گوٚررینگ لرینگ بیری – ده، اونونگ آدی نئنگ گلیپ – چئقئشی حاقدا بولوپ گچیأر. خوجه نفس بای تاریخی شاخصیئت لرینگ بیری. اول XVII-XVIII عاصئرلاردا ایلکینجی گزک توٚرکمنلرینگ اقبالی اوغروندا پادشاهی روسیه پیوتر I /ولیکی پیوتر/ بیلن دوشوشئق و گوٚررینگدشلیک گچیریأر. شوندان سونگ اورسیة بیلن توٚرکمن اوٚلکه لری نینگ آراسئندا ایلکینجی دیپلماتیک غاتناشئق لاری باشلانیار. بو غاتناشئق لارئنگ گیدیشینده روسیه اکسپدیسیاسی نئنگ ایلکینجی توپاری چرکاسکی نینگ یولباشچی لئغئندا بولوپ گچیأر. بو توپار بیلن بیر خاطاردا روس – توٚرکمن توٚتجأرلری نینگ هم سؤودا و بیلکی پوداقلاردا – دا غاتناشئق لاری باشلانیار. بو غاتناشئق لار توٚرکمن لرینگ بیر اولی دؤولت بیلن ایلکینجی سؤودا – اقتئصادی یول لاری نئنگ باشلانغئجی بولیار. شوندان سونگ روسیه بیلن باغلانشئقلی تاریخی کؤپ واقالارئنگ هم باشلانغئجی بولیار.
– خوجه نفس شأهری نینگ آدی نئنگ گلیپ – چئقئشی:
کأبیر نیئتی بوزوق آدام لارئنگ خوجه نفس شأهری نینگ آدی نئنگ گلیپ چئقئشی حاقدا نأدوغری ماغلومات برمگینه غارامازدان، تاریخدا بو شأهرینگ آدی نئنگ گلیپ – چئقئشی حاقدا توٚرکمنستان علم لار آکادمیاسی نئنگ عالئم لاری نئنگ ادن بارلاغلاری تاریخدا معالیم شاخصیئت «خوجه نفس بای» بیلن باغلانشئغی نئنگ باردئغئنی ثبوت ادیأرلر. بو حاقدا آکادمیک مراد آنانفس اف، د. جوما آنااورازاف سیتاکویچ، د. راحیم اسنف، د. قاسیم نوردبادف، د. خاندوردی قوربانف و پروفـ. عؤض گوٚندوغدیف یالی عالئم لار بیر ایده غوللوق ادیپ شونونگ شیله دیگینی ثبوت ادیأرلر. ادامهٔ مطلب »

تاثیرات انقلاب اکتوبر1917 روسیه برترکمنصحرای ایران- بخش2

ولادیمیر ایلیچ لنین

ولادیمیر ایلیچ لنین

به مناسبت یکصدمین سالگرد انقلاب اکتوبر1917

برلین – یوسف کر:

بخش1 مرور کوتاه چگونگی وقوع انقلاب اکتوبر1917 روسیه بود. درآنجا دیدیم روند رویدادها چگونه منجر شد. به اینکه حزب بلشویکها (حزب شاخه اکثریت سوسیال دمکرات روسیه)، در25م اکتوبر1917 مقر دولت موقت را تصرف کرده پایان حیات آنرا اعلام میکنند.

با پیروزی بولشویکها درسرنگونی دولت موقت روسیه و تشکیل جمهوری فدراتیو روسیه ی شوروی سوسیالیستی و شکل گیری حکومت های محلی درمنطقه های اداری (أدمینستراتیوی) امپراطوری روسیه، وضعیت دگرگون میگردد. بعنوان مثال درآسیای میانه ابتدا جمهوری خودمختارترکستان به مرکزیت تاشکنت و استان ترکمن بجای استان زاکاسپی (ماوراء خزر) وغیره درترکیب جمهوری فدراتیو روسیه ی شوروی سوسیالیستی پدید اورده می شوند.

با این اشاره، می پردازیم به بخش اصلی:

تاثیرات انقلاب اکتوبر1917 روسیه بر ترکمن ها وترکمنصحرای ایران

بدنبال سرنگونی دولت موقت ازجانب بولشویک ها که طرفدار عدم شرکت روسیه درجنگ، ضد استعمار و اسثمار، خواهان پایان دادن به ستم ملی وانواع تبعیض های اتنیکی، جنسیتی وغیره بودند. آنها اسرای جبهه های جنگ و دیگر زندانی ها آزاد می کنند. ادامهٔ مطلب »

د). توٚرکمنصحرادا خاص ایرکی دؤرأن یادیگأرلیک لر «چوپان آتا» و «خالدنبی»:

تورکمنصحرادا خالدنبی سنان حضرت لری نینگ موزه لئیی

تورکمنصحرادا خالدنبی سنان حضرت لری نینگ موزه لئیی

تورنتو – د. خانگلدی اونق: شو ماقالانی 1998-نجی یئل لاردا تورکمنستان علم لار آکادمیاسئندا ایشلأن دؤوریم، اؤز دوکتورلئق ماتریال لارئما غوشوپ دئم. شو گونلر کأبیر نأبللی گویچ لرینگ طاراپئندان تورکمنینگ بو قادیمی موزه لئیی نی بوزماق ماقصادی بیلن، تورکمن یأدیگأرلیک لرینه بی پروای لئق بیلن اوت بریأرلر. شو مئناسئباتلی بیز شو علمی ماقالامئزدا حورماتلی اوقئجی لارئمئزئنگ دئققاتئنی شو یأدیگأرلیگینگ قادئمئیتینه چکیأریس!
«بو اؤویلیأچیلیک لردأکی قبورلارئنگ باشئندا غویولان، یوٚزینینگ یازغئسی زامانئنگ گچمگی بیلن بوزلوپ غالان باشی قوپبالی توٚرکمن بؤروٚک شکیللی داشدان یاسالان آدام لار، اؤزبولوشلی یکه – تأک معنی لی خأصیّته ایه دیر».

متن: اؤرأن اییرکی دؤورینگ مدنیّتینی اؤزینده ساقلاپ غایدان، شو گوٚنکی گوٚنلریمیزه گلیپ یتن، توٚرکمن صحرانئنگ یادیگأرلیک لری نینگ ایکی سانی سی حاقدا یادلاپ گچمگی ماقول بیلیأریس.

اسلام دینی نینگ دوٚرلی آقئم لارئندا اؤویلیألره، ائمام لارا هم عالئم – علمالارا سئغئنماق لئغی خاص اهمیّتلی آلئنئپ بارئلئپ دئر. بیله کی میللت لر بیلن بیر خاطاردا توٚرکمن لر هم گچمیشینگ دوٚرلی جوٚموٚشینده یاغشی زادالارئنگ هم اؤویلیألرینگ یاتان توٚربه سینی زیارات ادیپ، اولارئنگ اوٚستوٚنه گوٚنمذلر دیکلدیپ دیرلر، سئغئنماق اوٚچین اولاری ائمامزادالارا اؤویریپ دیرلر. اؤز سئغئنان یاغشی زادالارئنی شیله حورماتلاماق بیلن اؤزلرینه بییک بیری باردان شئپاغات تالاپ ادیپ روحیّت لرینه گینگلیک سالئپ دئرلار.

بارئپ IX عاصرلاردان باشلاپ اسلام دوٚنیأسی نینگ دوٚرلی کوٚنجک لرینده حؤکوٚمروانلئق یؤردن توٚرکمن پادشالئق لاری هرسی اؤز واقتلی – واقتئندا ماوی آسمانا باشئنی دیکیپ دوران آل – یاشئل گوٚنمذلر هم مینارالار دیکئلدیپ، یادیگأرلیک سالدئرئپ دئرلار. شولارئنگ بیری خالدبن سنان حضرت لری نینگ، بوٚتین یئل بویونچا توٚرکمن لرینگ و بیلکی سیاحاتچی لارئنگ زیارات مکانی بولان یادیگأرلیگی بولوپ دوریار. حضرت خالدبن سنانئنگ آدی خالق آراسئندا «خالدنبی» دییلیپ هم یؤرگوٚنلی دیر. ادامهٔ مطلب »

تخریب عمدی میراثهای فرهنگی ترکمنصحرا بعلت بی توجهی ادامه دارد

خالدنبی سنان در ترکمن صحرا

این سنگها نماد خاصی از شاخ قوچ و انسان با کلاهی خاص

ایل گویجی: یکی دیگر از میراثهای فرهنگی ترکمنصحرا بعلت بی توجهی تخریب شده – اگر نهادهای جهانی مدافع میراث های فرهنگی بشریت تحت حمایت خود قرار ندهد، متاسفانه بر حفاظت آنها درایران نمی توان امیدوار بود

* افراد ناشناس› گورستان خالد نبی گلستان را آتش زدند

بی بی سی،09.09.2017: مقام های محلی دراستان گلستان درشمال ایران می‌گویند که فرد یا افراد ناشناس محوطه گورستان باستانی خالد نبی را که یکی از دلایل شهرتش سنگ قبرهای عجیب آن است، به آتش کشیده وچند سنگ را شکسته‌اند.
محمد حمیدزاده رئیس هیات امنای این مجموعه به خبرگزاری ایرنا گفته است که آتش‌سوزی پنجشنبه (دور روز پیش) اتفاق افتاده وبه دلیل خشکی علفزارها هرلحظه به وسعت آن افزوده می‌شده است. او احتمال داده که مخالفان توسعه مجموعه و افزایش گردشگری در منطقه دست به ایجاد حریق زده باشند.

ادامهٔ مطلب »

زمینه تئوریک نمایشنامه تراژدیک «آخرین سلطان توٚرکمن»

Sultan Yaqup

سلطان یعقوی بیک توٚرکمن آخرین سلطان ایران تورکمنی

قسمت دوّم: ژانر مورد نیاز جهت تنظیم بستر تئوریک نمایشنامه «تراژدی یعقوب سلطان»
تورنتو – پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق: جمع آوری مواد این نمایشنامه، با تکیه بر اطلاعات عمومی انجام گرفته و اعداد داده شده در متن به صرف مرجع منابع اینترنتی از نت ورک با تلخیص و حقیقت نگاری اطلاعات با تکیه بر منابع محقّقین طراز اوّل دنیا از جانب طراح پروژه، نویسنده این سطور داده شده است. …

حضور سلطان یعقوب در صحنه سیاسی تاریخ ایران توٚرکمنی – سلطان یعقوب بیگ فرزند برومند اوزین حسن پادشاه دودمان آق قویونلی بود که پس از مرگ برادرش سلطان خلیل در ۸۸۳/ق. – ۱۴۷۸/م. به سلطنت رسید. وی در زمان سلطان اوزین حسن در تمام جنگ ها در کنار پدرش حضور داشته و در قشون فوج وی همیشه پیروز و پیشگام بوده است.

در زمان او مرزهای سرزمین آق قویونلی همان مرزهای هنگام مرگ اوزین حسن بود. فضل الله بن روزبهان خنجی در کتاب عالم آراای امینی از او به عنوان جانشین شایستهٔ اوزین حسن یاد کرده است.[۲] مورخان او را به دانش ‌پروری و شاعر نوازی و فرهنگ دوستی ستوده‌ اند. همچنین وی شعر نیز می سروده است.

در زمان فرمانروایی او، الوند بیگ فرزند خلیل در شیراز و کؤسه حاجی، از اعیان بایندریه، در اصفهان شورش کردند که هر دو سرکوب شدند. در دورهٔ فرمانروایی یعقوب، آشوب شیخ حیدر فرزند شیخ جنید که به قتل او منتهی شد، از نظر سیاسی، بزرگترین تهدید کشور محسوب می‌شد. سلطان توٚرکمن برای مقابله با قشون متشکل از مریدان شیخ حیدر، فوج توٚرکمنان چرکز را گسیل میدارد. شیخ حیدر در این جنگ کشته می شود.
پس از شورش شیخ حیدر و کشته شدن او، سلطان یعقوب فرزندان خردسال او را به نام سلطان علی، ابراهیم میرزا و اسماعیل میرزا هم با مادرشان عالمشاه بیگم که خواهر یعقوب بیگ بود، به امر او به قلعه استخر فارس تبعید می شوند که برای مدتی طولانی در آنجا ماندند. پس از مرگ شیخ حیدر توطئه قصدجان سلطان از جانب بازماندگان مرید وی با پیشقدمی وزیر میرآخوری دنبال می شود. ادامهٔ مطلب »

زمینه تئوریک نمایشنامه تراژدیک «آخرین سلطان توٚرکمن»

سلطان اوزین ائسئن (حسن) تورکمن

سلطان اوزین ائسئن (حسن) تورکمن

قسمت اوّل: ژانر مورد نیاز جهت تنظیم بستر تئوریکی «تراژدی یعقوب سلطان»
تورنتو – پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق: جمع آوری مواد این نمایشنامه، با تکیه بر اطلاعات عمومی انجام گرفته و اعداد داده شده در متن به صرف مرجع منابع اینترنتی از نت ورک با تلخیص و حقیقت نگاری اطلاعات با تکیه بر منابع محقّقین طراز اوّل دنیا از جانب طراح پروژه، نویسنده این سطور داده شده است.

دودمان آق قویونلی ها: اوزین حسن /۱۴۷۸ – ۱۴۵۳/ • سلطان خلیل /۱۴۷۸/ • سلطان یعقوب /۱۴۹۰ – ۱۴۷۸/ • سلطان بایسنقر /۱۴۹۲ – ۱۴۹۰/ • سلطان رستم /۱۴۹۷ – ۱۴۹۲ • سلطان احمد /۱۴۹۷/

اوزین حسن – اوزین حسن آق ‌قویونلی /۱۴۲۳– ۱۴۷۸/ یکی از مقتدرترین سلاطین سلسله تورکمن های آق قویونلی بود که به ایران، عراق و شرق آناتولی بیست و پنج سال حکومت کرد. وی پدر بزرگ شاه اسماعیل اول از طرف مادری بود.

نقل قول تورکمنی: /»یگن اوجی یاغی دئر، ینه ده بولسا غاوی دئر! / ترجمه: «مرکز بلایا خواهرزاده است، بازهم او نزد ما محبوب است!/» پی آمد این «محبوب بودن» را در حادثه سلطان یعقوب می بینیم!

یکی از نقل قول هائی است که در بین تورکمنان تا به امروز باقی مانده و رواج داشته، همین مَثَل بوده است. به نظر می رسد، این نقل قول ها بر بستر چنین وقایعی بوجود آمده باشد که در اینجا شیخ اسماعیل پسر شیخ حیدر که خواهرزاده فرزندان اوزین حسن محسوب می شود، در نهایت بر علیه دائی هایش یعنی حکومت آق قویونلی ها قیام می کند. وی پسر دختر سلطان اوزین حسن یعنی «حلیمه بیگم /عالمشاه بیگم یا مارتا/» همسر شیخ حیدر است که در واقع نوه دختری سلطان محسوب می شود. چنانکه مقتدرترین حکومت سنی تورکمن، دولت باشکوه آق قویونلی ها، به دست وی که میراث دار سلسله طریقه مرشدی که از شیخ صفی الدّین تا شیخ جنید و به این سوی تا شیخ حیدر، طی «اصول تقیه» به ارث برده شده است، در قیام یاغی ظاهر می شوند، و به دست آن ها دولت جلال و جبروت توٚرکمن سرنگون می گردد! وی با قصی القلبی تمام اوّلین حکومت شیعه را در سراسر ایران حاکم می گرداند و در این راه جنایات، کشت و کشتارهای وسیعی در سراسر ایران توٚرکمنی راه می اندازد. ادامهٔ مطلب »

چند نکته مهم براي اهل موسيقي ترکمن صحرا

تار و بایاتی لار

تار و بایاتی لار

هفته نامه شمارۀ 499 صحرا ! – دکتر ع. دیه جی:

گفتمان تورکمن … امروزه بسيار كم مشاهده مي شود كه اهل موسيقي تركمن صحرا خود به خلق و ابتكار تصنيفهاي نو بپردازند و اكثر از تركمنستان تقليد مي كنند كه يكي از دلايل آن نبود آموزش اصولي موسيقي در منطقه است. در تركمن صحرا تقليد و تكرار خواني ترانه ها بسيار رايج شده است. البته تكرار خواني در شرايط مقبول است و در شرايطي مقبوح كه جا دارد روي آنها غور و تامل كرده به تجريه و تحليل آنها بپردازيم. در كل ترانه ها را از نگاه تكرار خواني به سه دسته مي توانيم تقسيم كنيم. 1- موسيقي عامه 2- موسيقي كلاسيك 3- موسيقي خاص يك خواننده. موسيقي عام همان طور كه از نامش پيداست مختص عام است و مثل اموال عمومي است كه همه مي توانند آن را بخوانند و حتي از روي آنها آلبوم بسازند. مثل بسياري از موزيكهايي كه بخشيها مي نوازند و از دوران قديم مانده و دقيقا نام سازنده ان مشخص نيست. 2- واژه كلاسيك كاربردهاي متفاوتي دارد.

برای مطالعۀ هفته نامه شمارۀ 499 صحرا روی فایلهای زیر کلیک بکنید؛ هفته نامه صحرا 499 1هفته نامه صحرا 499 _2هفته نامه صحرا 499 _3هفته نامه صحرا 499 _

کلاهبرداری از پناهجویان تورکمن در تورکیّه

زندان

کلاهبردار دستگیر باید گردد

 تورنتو: شنیده ها حاکی از آن است که؛ بر اساس اظهاراتی که از جانب یکی از اعضاء جمعیّت حقوق بشری ملیبت های تحت ستم ایران در تورنتو اطلاع حاصل گردید، شخصی که با نام های «جمعیّت تورکمن ها و یا مدافع حقوق بشری تورکمن ها در کانادا» مشغول کلاهبرداری بوده است، از جانب این جمعیّت ضمن افشاء، آن شخص را از این جمعیّت طرد نموده اند.

یک جنایتکار هیچگاه نمی تواند مدافع حقوق یک ملّت باشد!

این کلاهبردار از چند پناهجوی تورکمن که از دست ستم های جمهوری اسلامی آواره از خانه و کاشانه خود گردیده اند و با دهها مشکلات روحی و مالی خود را به تورکیّه رسانیده بودند، به مبلغ 6-7 هزار دلار به بهانه گرفتن پناهندگی از کانادا، اخاذی کرده است، این خبر از جانب یکی از اعضاء موثّق جمعیّت های «دفاع از حقوق بشری ملیّت های تحت ستم ایران» در کانادا ضمن تأئید، افشاء و طرد این شخص متمرّد از قوانین بشری را از این جمعیّت اعلام نموده است.

«هموطنان پناهجوی تورکمن در تورکیّه مواظب کلاهبرداری که با نام های غلط انداز و دهان پر کن «دفاع از حقوق بشری تورکمن» و یا با نام «جمعیّت تورکمن های دنیا» در تورنتو – کانادا مشغول اخاذی و کلاهبرداری است، باشند!»

این شخص کلاهبردار با راه اندازی جمعیّتی کذائی که متاسفانه با نام های دهن پرکن «حقوق بشری تورکمن ها» در کانادا مشغول اخاذی از پناهندگان تازه وارد به کانادا می باشد، با ارجاع فعالیّت «والیونتیری» که بر اساس آن سازمان مهاجرت دولت کانادا هر ماهه بابت هزینه اتوبوس مبلغ 100 دلار ناچیز کانادا را به این تازه واردین می پرداخت، به بهانه ارجاع کار والیونتیری هر ماهه مبلغ 50 دلار آن را از پناهندگان تازه وارد به کانادا زورگیری می کند که این امر تا به امروز ادامه و از جانب دولت کانادا نیز هیچگونه پیگیری نشده است. عمده جمعیّت چند نفری این شخص، تازه واردین تورکمن های شیعه عراقی همچنین تازه واردین معتقد به استقلال آذربایجان که آن ها را گاهاً دور خود جمع و مبالغی نیز از آن ها به بهانه یاری رسانی به مبارزان خلق تورکمن مشغول اخّاذی است.
لازم به یادآوری است که معرف این شخص به جمعیّت «ملیّت های تحت ستم ایران» شخصی از کلن آلمان است که وی در  اعمال این شخص جوابگوی خلاف های ضد بشری وی باید باشد. اخبار تکمیلی را در گزارشات بعدی به دقّت خوانندگان خواهیم رسانید.

کتاب «ارواح پیش از طلوع» – دکتر راحیم اسئنف

کتاب "ارواح پیش از طلوع

کتاب «ارواح پیش از طلوع

د. خ. اونق:

کتاب «ارواح پیش از طلوع»

این اثر که با عنوان «ارواح پیش از طلوع» نامیده شده است، مربوط به گروهی از سربازان ارتش سرخ است که به رهبری چکیست آمانلی بلد، آن ها از یک اردوگاه پارتیزانی به سوی دیگر منتقل می شوند تا خان را فریب داده آن  یوزباسماچی جنید خان را به سوی بلشویک ها هدایت کنند و وانمود کنند که جنبدخان آن یوزباشی خودرا برای پیوستن به بلشویکها فریب داده است. …

با این حال، جنید خان، با کشاندن چکیست آمانلی به یک دام، دستور می دهد او را همراه با همسر و فرزندانش به قتل برسانند. …

راحیم اسنف «ارواح پیش از طلوع». –

… از مجموع وقایع رخ داده در طول مبارزه طبقاتی در ترکمنستان در دهه ۱۹۲۰-۱۹۳۰، تصویری چند بعدی از این مبارزات ارائه می دهد که آن رخدادها مقارن با شکست باند های باسماچی ها یکی پس از دیگری بوده است.

جزئیات بیشتر در مورد  این کتاب را می توانید از سایت livelib.ru دریافت دارید…

خاطره ای از دوره جوانی زنده یاد خدای بردی اونیق خوجانفسی

یوسف کر

فعال فرهنگی یوسف کر – برلین

بمناسبت ۶۴مین سالگرد دوکودتای۲۵ و۲۸مرداد۱۳۳۲/۱۹۵۳م

برلین – یوسف کر:

ایل گویجی – اشاره: خدا بردی آونیق پس از چند سال اشتغال به دهیاری در روستاهای غرب ترکمنصحرا همانند دیگر دهیاران منطقه به اداره ی تعاون و امور روستا انتقال یافت و از آنجا باز نشسته شد. در دوره دانشجوئی ام (اوایل دهه ۵۰ خورشیدی) زنده یاد خدای بردی آونیق درشهر بهبهان کارمند تبعیدی بود و من آن سالها دوبار با وی ملاقات و گفتگو کردم وماجرا را آن زمان برایم تعریف کرد. او پس از انقلاب با واحد «تشکل فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن» در بندرترکمن همکاری داشت.%

درسالهای بین ۱۳۲۵ تا۱۳۳۰ واحدهای ارتش آمریکا مستقر درایران بخشی از جیب هایش را از رده خارج کرده به فروش میرساند و تعدادی از آنها را پولدارانی از ترکمنصحرا خریداری می کنند. آن زمان بعلت نبود تراکتور و قوی بودن آن جیب ها آنها را برای باربری از جمله انتقال خوراک دام ها در فصل زمستان و شخم زدن زمینها هم استفاده می کردند. ولی چون جیبها ارتشی بودند دارای رادیو با گیرنده های قوی هم بودند. بویژه تابستان ها مردم شب ها برای گوش دادن به کنسرت رادیو عشق آباد دور آن جمع شده دسته جمعی استفاده می کردند ولی روزها جوانان فعال تشنه ی اخبار و اطلاعات برای تنظیم بولتن خبری بطور نوبتی اخبار رادیو تهران درساعت ۲ بعدازظهر را گوش میدادند تا در بحث و گفتگوهای درونی، بیرونی و در پیگیری برخی از رویدادهای مهم و قابل توجه استفاده نمایند. ادامهٔ مطلب »

یاغشی مأمدینگ قوشغولاری بارادا کأبیر بللیک لر

جنبه تزئینی دارد

تصویر جنبه تزئینی دارد

 تورنتو – د. خ. اونق: قیات خان و اونونگ اوغلی یاغشی مأمدینگ باشدان گچیرن حادیثالاری باراداقی حکایالار دیسنگ غئنانچلی. بو حادیثا شیله عامالا آشیار: اوندا قیات خانی و اونونگ اوغلی یاغشی مأمدی ایران شاه سی محمدشاه قاجار اورسلارا پارا بریپ توتدئرئپ، اول گؤرگیلی لر عمرینی زندان دا گچیریپ قیات خان تفلیسینگ تۆرمه سینده گؤرجی کؤر بولوپ دونیأدن گیدیأر.. یاغشی مأمد بولسا ایلکی وارونژ سونگ سانکت پترزبورگ تۆرمه لرینده ساقلانئپ، اول هم شول یرلرده دۆنیأدن گیدیأر. بیز شو مقالادا یاغشی مأمدینگ قوشغولاری نئنگ صونغات درجه سی و اونداقی تندنسیالار بارادا، دوروپ گچیلینگ! …

… علئم جمغئیت چیلیکده، عاداتچا، تاریخ ادبیات بیلن ادبیات بولسا تاریخ بیلن دوٚشیندیریلیأر؛ دیئن پأهیم بار. بو پأهیم*، آصلئندا، فرانسیانئنگ بئیک یازئجی سی و. گیوگو /В. Гюго/ دگیشلی بولوپ دئر. و. گیوگو تاریخئنگ و ادبیاتئنگ بیری – بیرینه غاتناشئقلاری حاقئندا یادلایارقا دینگه اولارئنگ بیری – بیرینی دوٚشوٚندیریأندیک لری حاقدا دأل، ایسم اولارئنگ بیری – بیری نینگ اوٚست لرینی یتیریأندیک لری حاقدا هم نئغتاپ دئر. اینه، ایندی شو پأهیم هم یاغشی مأمدینگ تاریخی شخص حؤکموٚنده و صونغاتا دوٚشینن شاعیر حؤکموٚنده طألئعینی اؤورنمک ایشینده حاقئقات بولوپ چئقدی. شو نوکدای ناظاردان* هم بیز تاریخی گؤزلگلر و دگیشیرمه لر بیلن بیر واقتدا یاغشی مأمدینگ تأزه تاپئلان ادبی یازغی لارئنی هم اوقئجی لارا هؤدوٚرلمک چی بولیارئس. بو ادبی یازغی لار توٚرکمنستان اس. اس. ار – ینگ علم لار آکادمیاسی نئنگ مختومقلی آدئنداقی دیل و ادبیّات اینستیتوتی نئنگ قولیازمالار فوندی نئنگ (ин. 51.)  بوقجاسئندا ساقلانیار. بو یازغی لار یاغشی مأمدینگ توٚرمه ده اوزاق واقتئنگ دووامئندا آلئپ باران چپر – ادبی یازغی لاری دئر. علمی جمغئیت چیلیگه، اوقئجی لار کؤپچیلیگینه ایلکینجی گزک هؤدوٚرلنیأن بو قوشغولارئنگ و ادبی بیان لارئنگ ایده یا و چپرچیلیک قئماتئنی آچماق لئغا و اولارئنگ توٚرکمن پوُاِزیاسی نئنگ تاریخئنداقی خئذماتئنی هم رولونی کسگیتلمک لیگی، اولارا باها برمکلیگی ادبیات تاریخچی لاری نئنگ پایئنا غوییارئس. اولاری دولی اؤورنمک و علمی تایدان نشیر اتمک ایشی بولسا، تکستولوگ لارئنگ ایشی دیگی اوٚچین بیزدن غئرادا غالیار. یؤنه بو کیتاپدا یاغشی مأمدینگ اثرلری نینگ ایلکی گزک نشیره هؤدوٚرلنیان دیگی اوٚچین، علمی جمغئیتده و اوقئچی لار کؤپچیلیگینه دوٚشنیکلی بولار یالی، اونونگ ادبی میراثی حاقدا، اونونگ قولیازماسی نئنگ یاغدایی، اونداقی ادبی بؤلکلر، شئغئرلارئنگ ترتیبی، اونداقی ماتریال لارئنگ تاریخی بیان لار بیلن اوتغاشئپ گلشی، حاتدا، شاعیرئنگ اؤز ایچکی ایده یا غارشی لئق لاری و خاط لاری حاقدا کأبیر بللیک لر، مگرم، پئیدالی بولسا گرک. … ادامهٔ مطلب »

بیانیه ی دوّم به روز رسانی تشکل فرهنگی و سیاسی مردم ترکمن ایران

ایل گویجی
ارگان نشریاتی شورای هماهنگی سازمان فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن ایران – تأسیس: سال 1357/ش. 1979/م
«کانون تریبون» نشریه الکترونیکی «سازمان فرهنگی و سیاسی خلق تورکمن» تا راه اندازی وبسایت «ایل گـﯙیجی» ارگان شورای همآهنگی سازمان فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن ایران بعنوان ارگان اصلی سازمان رسالت خودرا بانجام رسانید. این سازمان در سال 1357- شمسی با عنوان «کانون» با ایده های مردمی و آزادیخواهانه تأسیس گردید. با تأسیس و شروع بکار این سازمان ملّی – دموکراتیک شکل بندی های طرح مردمی ایجاد شوراهای ترکمنصحرا با نظارت اجرائی ستاد شوراها در سراسر اقلیم تورکمنستان ایران شروع به راه اندازی گردید و یکسال اول با ایجاد دفاتر درشهرها و بسیاری از روستاهای اقلیم ترکمنستان (ترکمنصحرا) فعالیّتهای علنی پرثمری را به انجام رسانید. امّا، پس از برقراری یکسال خودمختاری غیررسمی در اقلیم ترکمنستان ایران، متأسّفانه با سیاست سرکوب وحشیانه مرتجعین جمهوری اسلامی مواجهه گردید. پس از سرکوب كادرهاي رهبري، اعضاء و هواداران سازمان (کانون) مجبور به مهاجرت به خارج از کشور شدند.

درجولای2017/مرداد 1396

ایل گویجی: انقلاب سال 1114ش.، /1736م. مردمان ایران برعلیه سیستم حکومتی «مرید ومرشدی (امام و امتی)» طریقت صفویه که با برگزاری کنگره صدهزار نفری در دشت مغان به ثمر رسید، 60 سال بعد توسط آقامحمد خان قاجار به شکست کشیده شد.
انقلاب 1285ش/1906 مردمان ایران که سیستم حکومتی کشور را مدرن نمود و درنتیجه ایران صاحب قانون اساسی و مجلس گردید تا به جای فرمان های شاه، مصوبات بر گزیدگان مردم قانون شود، 14 سال بعد توسط بنیانگذار رژیم دیکتاتوری پهلوی به شکست کشیده شد.
پیروزی مردمان ایران در سرنگونی رژیم دیکتاتوری شرایط دموکراتیکی را بوجود آورد و تشکل فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن با هدف تلاش و کوشش های سازمانیافته و مدنی در اه تحقق آمال و آرزوهایی که در روند انقلاب بهمن 1357/ 1979 به حالت شعار سر داده شده بود، بنیانگذاری شد.
درسال 1362/1983 فعالین فرهنگی و سیاسی مردم ترکمن ایران براثر غالب شدن شرایط دیکتاتوری خفقان آور روی به مهاجرت آوردند تا فعالیت درراه اهداف خود را درجوار نیروهای دمکرات و انقلابی کشور درخارج ادامه دهند. ولی در زمستان 1363 بدنبال حذف شعار خودمختاری درنشریه کانون بنام «ایل گویجی«، در راه بازسازی و تدقیق مناسبات پرداختند. ولی وقتی توطئه برعلیه طرف داران خودمختاری در خرداد 1365/1986 وارد مرحله جدیدی گردید، هیأت بازسازی هم ترمیم یافت و فعال شد.
ادامهٔ مطلب »

اجمالی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)

«ساز «دوتار» قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی «تکتانگری» محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد بهره برداری قرار می گرفته است!» (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)

مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.

در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:

موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.

جلد بیرونی سمت راست کتاب

جلد بیرونی سمت راست کتاب

علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.

این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» حتّی به «دوتار بغداد» نیز تقسیم شده است.

کل ساز و نحوه در دست گرفتن و سبک نواختن در شمال و جنوب خراسان تا حدودی با هم متفاوت است. مردم مناطق خراسان قصه‌ها و داستان‌های خود را در قالب آهنگ‌هایی زیبا سینه به سینه به نسل‌های کنونی منتقل کرده‌اند. اگرچه دوتار در شرق خراسان از تربت جام، تایباد و ترکمنصحرا سرچشمه می‌گیرد.

همچنین در شهرهای نواحی شمال ایران، استادان و نوازندگانی را در نوازندگی ساز دوتار در خود پرورش داده است. این ساز در بین هنرمندان زبده دوتار نواز در ترکمنصحرا و ترکمنستان در بین همه تیره های ترکمنها، اعم از یموت های توٚرکمنصحرا و داش اوغوز، تکه ها، ارسأری ها،  سالئرهای توٚرکمنستان و سالورهای تربت جام و نیز در شرق خراسان دوتار ترکمنی می‌نوازند. از جمله هنرمندان ترکمنصحرا که در حال حاضر دست اندکار نوازندگی هستند، عبارتند از: ادامهٔ مطلب »

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: