اجمالی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)

«ساز «دوتار» قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی «تکتانگری» محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد استفاده قرار می گرفته است!» (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)

مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.

در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:

موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.

جلد بیرونی سمت راست کتاب

جلد بیرونی سمت راست کتاب

علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.

این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» حتّی به «دوتار بغداد» نیز تقسیم شده است.

کل ساز و نحوه در دست گرفتن و سبک نواختن در شمال و جنوب خراسان تا حدودی با هم متفاوت است. مردم مناطق خراسان قصه‌ها و داستان‌های خود را در قالب آهنگ‌هایی زیبا سینه به سینه به نسل‌های کنونی منتقل کرده‌اند. اگرچه دوتار در شرق خراسان از تربت جام، تایباد و ترکمنصحرا سرچشمه می‌گیرد.

همچنین در شهرهای نواحی شمال ایران، استادان و نوازندگانی را در نوازندگی ساز دوتار در خود پرورش داده است. این ساز در بین هنرمندان زبده دوتار نواز در ترکمنصحرا و ترکمنستان در بین همه تیره های ترکمنها، اعم از یموت های توٚرکمنصحرا و داش اوغوز، تکه ها، ارسأری ها،  سالئرهای توٚرکمنستان و سالورهای تربت جام و نیز در شرق خراسان دوتار ترکمنی می‌نوازند. از جمله هنرمندان ترکمنصحرا که در حال حاضر دست اندکار نوازندگی هستند، عبارتند از: ادامهٔ مطلب »

درباره کتاب ماندگار «اشک تور ان،» از رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

"اشک توران" نوشته: رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

«اشک توران» نوشته: رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

تورنتو – خوجه نفس نیوز:

رمان معروف «اشک توران» از نویسندگان طراز اوّل ترکمن از تورکمنستان غربی (یمودستان) رحیم اسنف و نویسنده روس از روسیّه آناتولی شالاشف می باشد.
محتوای این اثر سراسر داستان تاریخی، در مورد مبارزات ترکمن ها برای آزادی خود، از فروپاشی حکومت سلطان سنجر، آخرین پادشاه سلسله سلجوقلی های کبیر است. همچنین در مورد داستان شکل گیری ملت ترکمن که در قرون هشتم و نهم پایه های اساسی آن ریخته شده بود، در قرون یازدهم و دوازدهم، در دوره سلجوقلیان کبیر به اوج خود می رسد. این رمان یک تصویر بسیار مناسب و گویا همچنین رمانتیک و رئال از گذشته های دور تاریخ ترکمن در آسیای مرکزی و اوضاع سیاسی – اجتماعی آن، می دهد که نظر خواننده گان امروز را هرچه بیشتر به خود جلب و به خواندن آن علاقه مند می کند.
این کتاب در سال 1984، در مسکو از جانب اعضای شورا نویسندگان اتحاد جماهیر شوروی، از قبیل:
1. رحیم اسنف از: تورکمنستان
2. آناتولی شالاشف: از روسیّه
وسیعاً منتشر و طرفداران زیادی کسب کرده است. جهت دریافت رزوم و اطلاعات بیشتر به وب سایت داده شده می توانید مراجعه کنید: کتابخانه مجازی «لیو لایبراری – Liv.Ru«:

تورکمن دیلی نینگ لینگوئیستیک دوغروسیٛندا الیپبیی یازو فورماسی

لینگوئیستیک

لینگوئیستیک

د. خانگلدی اونق: (فارسچا – توٚرکمنچه)

معضّلی با اشکال «ائـ /ы – y/» و «ه-اِ/ائـ/» در روش نوشتاری حروف توٚرکی – توٚرکمنی؛

(کالبد شناسی) چاکنای، دهانه‌ی حنجره، گلوتز؛ Glottis، Vacknay: Vake: – واکه، مصوت، حرف صدادار (در انگلیسی): a و e و i و o و u و گاهی  y…

الیپ بی گلیشیگینده ایلکینجی گؤزاؤنگوٚنه توتمالی زاتلاریٛنگ بیری عاراپ – پارس الیپ بیی نینگ اساسیٛندا بریلن حارپ لاردان باشغا آرتیٛق بلگیلرینگ کأبیرلری بو حارپلیٛق یازیٛلیٛش استیلینه غابات گلمه یأر. اول بو الیپ بیینگ ایچکی اصولیٛندان داشلاشدیٛریار و اوقیٛجی نیٛنگ تیز یاداماغیٛنا گتیریأر. ایکینجی بیر طاراپدان هم متن بولسا بیر گلشیک سیز چیٛزولارا اؤوریلیأر، هم – ده یازو انجاملاردا بریلن همه عمومی شکیل لردن آرتیٛق حرکت لری اؤز اساسی الیپ بی یازوویٛنگا گیریزمک لیک، اقتیٛصادی باباتدان هم صارپالی دأل.

هیجری ییٛلی نیٛنگ ایلکینجی یوٚز ییٛل لیٛغیٛندا عاراب لار طاراپیٛندان ایران پادشالیٛغی داغادیٛلاندان سونگ، پارس دیلی هم بیر خاطاردا پس درجأ دوٚشیأر. اسلام دینی نیٛنگ دیلی حؤکموٚنده عاراپ دیلی حؤکوٚم سوٚریأر. عاراپ دیلی و مدنی یازوی هم فیلوسوفیکی دیل بایلیٛغی بولماندیٛر. اسلام دینی آرالاشماسیٛندان اؤنگ، توٚرک دیلی و اونونگ اوی – فیلوسوفیاسی گوٚندوغاریٛنگ هایباتلی بای ادبی، مدنی و فیلوسوفیکی بازاسیٛندان یوٚکوٚنی یئتیرئن دیل و ادبیات بولوپ دئر. محمود کاشغارلی نیٛنگ دؤوریندن باشلانان عاراپ – پارس دیل توٚرگینله شیگینه توٚرکی دیللی عالیٛم لاریٛنگ غاتناشماغی بیلن بو ایکی دیلی توٚرکی دوٚیپ سؤزلریندن شول دیل لرینگ حاسابیٛنا /توٚرکی سؤزلری قارضیٛنا دأل – ده، کانفیکاسیا یا – دا «expropriation» قادا – دا (سلب مالکیت، مصادره، غصب)/ بای لاشدیٛرما پروسه سی عمله گلیأر. توٚرکمن سلجوق ایمپریاسی نیٛنگ دین بایداغیٛنی گؤتریپ اسلام دوٚنیأسی نینگ نای باشی سیٛندا اوتوراندان بئیلأک بو تاپغیٛر خاص گوٚیچلنیأر. حأضیرکی عاراپ – پارس دیل لریندأکی توٚرکی سؤزلری خاسابا آلساق، اوندا 35% – 40% گؤتریمینی اؤز ایچینه آلار.

کلاسیک عاراپ – پارس (کعفـ./کعپـ.) توٚرکی – توٚرکمنچه یازولاردا غازانیٛلان مدنی قیٛماتلیٛق لاری قورامالی و بیرنأچه ساناردان آز میلت پارازلارئنگ، کؤره – کؤرلیک و قالپلیٛق بیلن بو ایکی قئماتلی دیلینگ غارشی سیٛنا آیدیان زاتلاریٛنا غارامازدان، عربچا هم پارسچا دیل و ادبیات لاری بیزینگ پاتانسیال بایلیٛغیٛمیٛزدیٛغیٛنی یاد دان چیٛقارمالی دأل. بو ایکی دیلینگ ایچینده بیزینگ تاریخیٛمیٛز، ادبیاتیٛمیٛز و بارلیٛغیٛمیٛز یاتیٛر. توٚرکی، عاراپ و پارس دیل لری تاریخدا بیری – بیری بیلن غالتاشان دیل لر. اوندان گؤز یومساق اوندا بیز کؤپ زادی ییتیرئریس. … ادامهٔ مطلب »

آشنایی با اثر پروفسور مختوموویچ رحیم اسنف کتاب «امپراطوری سرخ /پادشاه سرخ Красный Падишах/»

«پادشاه سرخ Красный Падишах»

تورنتو – د. خ. اونق:

رمان جدیدی است از پروفسور رحیم اسنف در مورد وقایع غم انگیز اولین رئیس جمهور ترکمنستان ندربای آیتاکوف /Nedirbaya Aytakova/، که به صورت رمانی دراماتیک به عنوان «امپراطوری سرخ /کراسنی پادیشاخا- Красный Падишах/»، به شکلی زیبا به رشته تحریر درآمده است. این اثر در پس زمینه ای از واقعیت های تاریخ ترکمن در اوایل قرن بیستم که مربوط به حوادث تراژدیک و دردناک تاریخ اتحاد جماهیر شوروی در سال های 1920-1930 قرن بیستم نیز می شود، به تحریر درآمده است.
وی از یک روستای دور افتاده مانگغئشلاق /Maňgyshlak/، فرزند ماهیگیری توٚرکمن در سواحل دریای خزر بوده است. از خانواده آیتاک /Aytach, Айтак/. وی یکی از معدود شخصیّت هایی است که در آن شرایط بطور مداوم در پی دانش اندوزی بوده است. وی به دنبال بهبود سرنوشت و اوضاع سیاسی – اجتماعی مردم خود، با صداقت تمام معتقد به نظام شوروی شده بود. وی احقاق حقوق ملت اش را در این باور می دانست. آن ها، همچون خیلی از شخصیّت های نسل خود شکوفا درخشیدند و لیکن، طبق آمار – ارقام های واضح رژیم جدید (امپراطوری سرخ در قبال امپراطوری سفید که در زبان عامیانه مردم تورکمن «آق پادشاه /تزاریسم/» و قزئل پادیشاه دوره حاکمیّت شوروی بوده است)، آنها قربانی وحشت آفرینی های استالین شدند. ادامهٔ مطلب »

زندگی، آثار و فعالیت های نویسنده نامی ترکمن اسنف رحیم مختومویچ

Rahim_Esenov

رحیم اسنف مختومویچ

تورنتو – د.خ. اونق – 22/م ژوئن 2017:

چنانچه از نویسندگان ترکمن در دوره شوروی و چه در ایّام استقلال یادی شود، مختومویچ رحیم اسنف (حسن اف) از جمله برجسته ترین نویسندگان و شخصیت های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی زمانه خود بوده است. وی از توٚرکمنان یوموت، از غرب تورکمنستان (یومودستان) می باشد. کهنه سربازی از دوران جنگ جهانی دوّم (جنگ میهنی سالهای 1941-1945)، است. یکی از اعضای اتحادیه نویسندگان روسیه، عضو هیئت تحریریه روزنامه «ادبی روسیه» بوده است.

نویسنده خلق تورکمنستان مختومویچ اسنف مقیم عشق آباد و در یک خانواده پر مشغله تورکمن که در شمار سربازان قدیمی بازمانده از دوران جنگ جهانی دوم و جانباز محسوب می شده است، می باشد. وی پس از اتمام دوره سربازی وارد دانشگاه دولتی توٚرکمنستان شد. پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه دولتی، دوره نامزدی علوم را نیز باتمام رسانید. پس از طی این درجه علمی وی سردبیر رادیو جمهوری تورکمنستان شوروی سوسیالیستی عشق آباد، خبرنگار /کرریسپندت/ در دفتر اطلاعات شوروی (АПНАгентство Политических Новостей)، به عنوان خبرنگار روزنامه «پراودا» و وزیر فرهنگ ج. ش. س. ترکمنستان و به عنوان دبیر اوّل اتحادیه نویسندگان (СП СССР/союз писателей СССР/) شوروی کار و فعالیت داشته است، هم این طور رئیس انجمن دوستی و روابط فرهنگی با کشورهای خارجی ترکمنستان، رئیس کمیته صلح انتخاب شده است. همچنین وی در سال 1990 به عنوان محقق ارشد در انستیتو پژوهشی تاریخ آکادمی علوم ترکمنستان (АН ТССР) کار می کرده است. ادامهٔ مطلب »

چرا رای «نه» به انتخابات جمهوری اسلامی داد؟

نه_به_انتخابات_در _ایران

نه به انتخابات در جم. اس. ایران

«… دروغ و تقیه در اصول و ذات جمهوری اسلامی در مفهوم شرعی و مذهبی آن نهفته است. در این حالت در جامعه اسلامی، اصولگرایی و اصلاح طلبی هر دو به همان اندازه از آن چشمه ریا برخوردارند که در بطن دین در تمام رنگارنگی آن نهفته است. دروغ و تقلّب در تمام ادوار انتخاباتی جمهوری اسلامی حاکم بوده است. اصولگرایی و اصلاح طلبی به همان اندازه در یک قالب فلسفی می گنجد.»

تورنتو – د. خ. اونق: این روز ها بحث انتخابات در ایران داغ تر از هر سال دیگر است. و در یک طرف مردم و در طرف دیگر حاکمیّت جمهوری اسلامی با دو بال متضاد در عین حال هم آرمان در چپاولگری خلق الله در ایران که هر دو بال به نفع ملّت به بند کشیده شده ایران پرواز نمی کند. …

شناخت جامعه امروز و مقایسه تطبیقی آن با قوالب فلسفی کلاسیک در دیدگاه نوین ابزارهایی را می طلبد که در مقایسه با جوامع امروز جهانی می توان آن ها را کنار هم قرار داد و به تفاوت های چشمگیر آن در قانونگذاری که در عصر گلوبال امروز پیچیده به نظر می رسد، پی برد. بدینوسیله می توان جوامعی همچون ج. ا. ایران را با امحاء شریعت آن شناخت و تصمیم گرفت؛ که آیا به این رژیم رای داد یا نه؟ … ادامهٔ مطلب »

مرکز اسناد تحصیلات عالی آکادمیکی موجود در کتابخانه دولتی روسیّه مربوط به نویسنده این وب

* حفاظت از اسناد و مدارک تحصیلات عالی در کتابخانه دولتی روسیه مربوط به اونق، خانگلدی- شامل کارت درخواست، سند موجود و شرح تخصص علمی 07.00.02، با عنوان «تاریخ ملی محلی»، به زبان ترکمنی

* Из документах Российская Государственная Библиотека – Карточка, Документ и Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история по Туркменский языка,
* The documents that in Library of Russian State from Ownuk, Hangeldi – Card, Document and Description of scientific specialty 07.00.02 local National history, In Turkmen language

قطعه اوّل: Picture 1
Из документах Российская Государственная Библиотека

قطعه دوّم: Picture 2

Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история

 

مجموعه کل شعبات طوایف اوغوز… جهت برنامه کامپیوتری – تنظیم: نازمحمد بهلکه

نسخه ای از نمودار تبارنامه که آقای نازمحمد بهلکه به استناد «شجره نامه تورکمن ها» به کوشش عبدالجبار آخوند نیک نهاد، جهت تنظیم روی نسخه کامپیوتر و موبایل تهیه نموده است. جزئیات این نمودار در پست قبلی توضیح داده شد. چنانچه کسی بخواهد هویت خود و خویشان خود را تحقیق نماید، در صورت اطلاع از 5-6 نسل از نیای خود و یا از وابستگی خود به یکی از تیره های مرسوم کنونی در بین تورکمن ها مطلع باشد، وی را قادر می سازد با استفاده از این نمودار تا اوغوز خان هویت خود را مشخص نماید!!. این نمودار اطلاعات ذیقیمتی در اختیار محققین قرار می دهد که درج آن در علوم اتنولوژی، دموگرافی و اتنوگرافی منبع مهمی برای پژوهشگران خواهد بود.

شجره ترکمن در حال طراحی

رسم توضيحي 2. مجموعه کل شعبات طوایف اوغوز… جهت برنامه کامپیوتری – تنظیم: نازمحمد بهلکه

امیدواریم پژوهشگران برنامه نویس و پروگرامیست های تورکمن بتوانند برنامه کامل کاربردی آن را برای کامپیوترها و مبایل ها تنظیم نمایند تا پژوهشگران دیگر نیز بتوانند آن را مورد استفاده قرر دهند. همانطور که نیاکان ما توصیه کرده اند، ضمن اطلاع از هویت خود، این امر می تواند در شفاف سازی اصل و نسب هر تورکمنی یاری برساند و تأثیر به سزایی برای استحکام اطلاعات اتنیکی دارد.

دانستن هفت پشت از نیاکان خود بر هر ترکمنی واجب بوده است

رسم توضيحي 1. نمودار مرسوم تبارشناسی

رسم توضيحي 1. نمودار مرسوم تبارشناسی

در مخاصمات غصب زمین های حاصلخیر اهالی از جانب حکومت رضاشاهی، قتل های طراحی شده ای را در بین این اهالی بوجود می آوردند که در نتیجه آن؛ «یکی از آمرین حکومت توسط آمر دیگر ی کشته می شد و آن قتل را به گردن یکی دیگر از اهالی که بی گناه و مورد غضب حکومت است، انداخته می شد!»

تورنتو – د. خ. اونق: یکی از عواملی که امروزه تورکمن ها را از پراکندگی بیش از حد محفوظ داشته، واجب بودن «دانستن هفت پشت از نیاکان خود» بوده است. بقول پژوهشگران برجسته دنیا چون بارتولد، برتلس و وامبری که در مورد تاریخ تورکمن تحقیقات گسترده ای داشتند، تورکمن ها را به لحاظ داشتن مکتوب های اتنوگرافیک و دموگرافی پربار، اصیل ترین طوایف می دانستند. چنانکه امروزه ما در تاریخ به تمامی عناوین، اونغون ها، طاغماها (طاموغاها) و عناوین نسب ها، … پی می بریم که آنها از جانب کاتبینِ تحقیق و تفحص، مکتوب مانده است.

تبارنامه یا شجره نامه /شناسنامه به مفهوم عام/: به طور خلاصه مطالعه خاستگاه خانواده و تاریخ آن است به عبارت دیگر گردآوری فهرست هایی از نسب نامه نیاکان که آنها را در نموداری با عنوان «شجره نامه» و یا سایر اشکال نوشته می شود، مرتب می کنند. کلمه «شجره نامه یا نسب نامه: /genealogy/» از دو واژه یونانی به معنای «نژاد» و یا «خانواده» و از سوی دیگر نظریه یا علم «تبارشناسی /ancestry»/ است. بنابراین مشتق شده است از ردیابی و شناسایی اصل و نسب و علم مطالعه سوابق خانوادگی. در این حالت آن برای نشان دادن خطوطی از تبار نیاکان را در بر می گیرد که بصورت یک درخت با ریشه، تنه و شاخ و برگ های آن، به شکل «نمودار /Charts and graphs/» در می آید. نمودار «شجره نامه» برای اکثر مردم در کتاب های آموزشی تاریخ، شامل اشکال، فلش، خطوط موازی، یک خط پلیسه دار که دلالت بر گذار از نسلی به نسل دیگر است، نشان داده می شود. ادامهٔ مطلب »

محاسبه سال نو تورکمنی امسال، توسط پژوهشگر جوان تورکمن آقای ناصر توسلی

نمودار مصور تقویم تورکمنی با نامگذاری های خاص هر سال

نمودار مصور تقویم تورکمنی با نامگذاری های خاص هر سال

آق قالا – ناصر توسلی: قول داده بودیم لحظه تحویل سال نو تورکمنی را محاسبه و اعلام کنیم. آن به ترتیب زیر اعلام می گردد:

لحظه تحویل سال نو میلادی در؛ «21/م اسفند سال 1395، زمان: ساعت 17 و 21 دقیقه و 39 ثانیه و 27 صدم ثانیه، را محاسبه و اعلام می کنیم.

سال 2687 تورکمنی با مبداء 670 پیش از میلاد: تأسیس کشور و امپراطوری ایشکوز (ایچ اوغوز)، بزرگترین قلمرو تورانیان در طول تاریخ و آغاز کشورگشایی ماتی خان اول (آلپ ارتونگا، افراسیاب /Mütehan/)، پدر تورکمن ها با حرکت از توران و فتح قفقاز، ماد، آسیای صغیر، شمال سوریه، فنیقیه، دمشق، فلسطین و در برگشت به توران از طریق فتح نواحی داخلی ایران کنونی، به مرکز فرمانروائی خود بر می گردد.

سال 2264 تورکمنی با مبداء 247 پیش از میلاد: آغاز سلطنت تیرداد و تاسیس امپراطوری تورکمن های اشکانی (پارتها) و 475 سال حکومت مقتدرانه آنان است. ادامهٔ مطلب »

نگاهی به کنگره مغان به مناسبت 280/مین سالگرد آن و نگاهی بر تداوم ناکامی های مردمان ایران

یوسف کر-فعال فرهنگی

یوسف کر-فعال فرهنگی

برلین – یوسف کر: «نادرشاه در راه اجرای مصوبات کنگره مغان در نقاط مختلف قلمرو خود از جمله هرات، خیوه، نجف (عراق) و غیره اجلاس گفتگوی علمای دو مذهب (تشیع و تسنن) را ترتیب داد که از میان آنها «شورای نجف» و مصوباتش بسیار پر اهمیت و تاریخی است. او تلاش نموده با بر قراری تفاهم از طریق بحث و گفتگو، توطئه های شوم و تفرقه افکنانه ی استعمارگران و عواملش را خنثی نماید و در این راه بقتل می رسد.»

ایل گویجی: کنگره مغان که امسال 280/مین سالگردش است، در اوضاع متلاطم سده 18 میلادی و در اواخر ژانویه 1736/م. برابر با اوایل بهمن 1114/خورشیدی آغاز شده و تا اواخر مارس 1736/م. نزدیک به سه ماه طول کشیده است. به تخمین صد هزار نفر شرکت کننده داشته، که بیش از 20 هزار نفر آن از طرف برگزار کنندگان سکولار ِسنتی آن زمان دعوت شده بودند.

نادرشاه در میدان جنگ

نادرشاه در میدان جنگ

شرکت کنندگان فعال این تجمع بزرگ تاریخی بدنبال نزدیک به یکماه بحث و گفتگو شروط فرماندهی کل قوا را برای برطرف نمودن موانع برقراری دوستی میان گروه های مذهبی و قومی و قدرتمند شدن ایران را پذیرفته، امضای عهد نامه ای معروف به وثیقه نامه (امروزه قطعنامه گفته میشود) کنگره موغان را نمایندگان هیأت های شرکت کننده از نواحی مختلف شروع کردند. ادامهٔ مطلب »

با ماطراقچی نصوحی قاراگؤز بیشتر آشنا شویم

نقاشان و هنرمندانی چند در مورد بنای گؤک مسجد و جهانشاه حقیقی آثاری مصّور و زیبا از خود برجای گذاشته اند. از جمله آنها؛ «جلس /ژول/ لارنس«، «ماطراقچی نصوح«، «یوگنی فلاندین»، «پاسکال کوُست»، «روزا سالواتور»، «آنتوان سوروگین» و «ولادیمیر فیودورویچ مینورسکی» را می توان نام برد. این هنرمندان آثار علمی – هنری خود را در مورد دوره جهانشاه قاراقویونلی و گؤک مسجد نوشتند.

این آثار عمدتاً در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم کار شده است. هنرمندانی که تصاویر هنری و طرح های معماری از گؤک مسجد خلق کرده اند، در دوره خود چهره های مشهوری بوده اند. در اینجا در مورد بیوگرافی هر کدام از آنها ذیلاً به طور مختصر می پردازیم:

مطراقچی نصوحی قاراگؤز بوسنوی

مطراقچی نصوحی قاراگؤز بوسنوی

 

تورنتو – د. خ. اونق: نام واقعی وی «نصوح ابن قاراگؤز ابن عبدالله بوسنوی» از توٚرکمنان بوسنی میباشد. وی از خدمتگزاران سلطان سلیمان در سال ۹۴۱ ه. ق. بود. در منابع تاریخ از او به عنوان «مطراقچی نصوح» یاد می شود. وی در سال ۱۴۸۰ در شهر سارایوو متولد و در سال ۱۵۶۴ دارفانی را وداع گفته است. …»
تاریخ مرگ استاد نصوحی بحث برانگیز است. برخی آن را سال 1533 و بعضی از آنها سال 1564 درست می دانند. اما این ایده ها رسما پذیرفته شده نیست. در مورد زندگی شخصی مطراقچی نصوحی در منابع تاریخی کمتر نگاشته شده است. از آنجایی که او از یک پدر مادر مسیحی به دنیا آمده، امّا خود به اسلام گرویده بود، بر اساس ایده انتخاب نام سنتی در اسلام از جانب نظامیان عثمانی وادار می شود، نام «قاراگؤز بن عبدالله بن بوسنوی نصوحی» را بر خود برگزیند.
خلاصه حیات وی:

این تصویر از گؤک مسجید توسط شخص یاد شده که هنرمند مینیاتوریست و کارشناس ارشد در تاریخ و ریاضیدان بوده، کار شده است.

ماطراقچی نصوحی در دوران سلطنت سلطان بایزید دوم در یکی از مدارسی که به نام «اندرون» معروف بوده است، تحصیلات خود را به اتمام می رساند. بعد از فارغ التحصیلی وی استاد ریاضیّات می شود. از جانب شاعران شناخته شده دوران خود در دروس علمی و فلسفی به وی عنوان «نصوحی سایدان /Nasuhi Saidən/» را تقدیم نموده بودند. یکی از ویژگی های اصلی آن دوران وجود او به عنوان یک استاد ماهر خوشنویسی بود. وی صاحب سبک شناخته شده ای از سبک های نوشتاری «دیوان نصوحی /Divan-i Nasuhi/» است که در آن برخی از نوآوری های ادبی از دستاوردهای زیبای آن محسوب می شود. نصوحی بن قاراگؤز در یکی از ورزش ها به نام «بازی ماطراق» با شمشیر چوبی بسیار ماهر بوده است. بهمین جهت وی را «مطراقچی نصوحی» نامیدند.

قاراگؤز بن نصوح شیوه های حرفه ای در استفاده از انواع سلاح داشت، وی در حاشیه این حرفه در خصوص استفاده از سلاح، کتابی به نام «تحفیة القضات» نیز دارد. ماطراقچی نصوح نقش بزرگی در رشد هنر مینیاتوری داشته و از وی طرح های زیادی در این زمینه باقیمانده است. استاد دانش گسترده ای در زمینه هندسه و ریاضیات دارد که در آن طول جدول و نمودارها با تعدادی از ابعاد ریاضی بیان شده است.
ادامهٔ مطلب »

نوه شاعر کلاسیک مان دؤلت محمد بال قزل استاد حاجی محمد قزل دارفانی را وداع گفت

تورکمن شاعیری محمد غزالی (حاجی قزل)

تورکمن شاعیری محمد غزالی (حاجی قزل)

تورنتو – خوجه نفس نیوز: خبر درگذشت نوه دؤولت محمد بال قزل شاعر نامی کلاسیک تورکمن (گؤرنیکلی شاعیر 1852 – نجی یئلدان 1912 – نجی یئلار یاشاپ گچن دؤولت مأمد بال قئزئل دئر. /رساله «ایران تورکمنلری نینگ مدنیّتی نینگ تاریخی (XIX-XX عاصئر)»، عشق آباد، 1995 یئل، 46-47 صص./)، شادروان حاجی محمد قزل (معروف به محمد غزالی تورکمن)، ما را نیز در غم و ماتم آن عزیز و ارجمند فرو برد. شاعر حاجی قزل از جمله شاعران معاصر تورکمن می باشد که قطعاً بهره این قریحه را از نیای بزرگوار خود دؤولت محمد بال قزل برده است. وی در دوران حیات خود مدتها حسابدار مجتمع کارخانجات شمالی در بندرتورکمن بود و در عین حال شعر می سروده است. اشعار وی همراه با اشعار نیای بزرگوارش در محافل فرهنگی و ادبی تورکمن همیشه بیان می شده است. وی متولد 1305 شهرک پنج پیکر از توابع شهرستان بندر ترکمن است. وی با تخلص محمد غزالی از سال ۱۳۲۳ به سرودن اشعار زیبا و پرنغز پرداخت از این جهت در بین محافل ادبی و فرهنگی تورکمن نامی آشناست. …

درگذشت این شاعر بیاد ماندنی و فرهنگدوست شادروان حاجی محمد قزل عزیز را به همه بازماندگان؛ اقوام و خویشان، بستگان، فرزندان، نوه ها، بویژه به مشهدقلی قزل، ف.ق.، مهندس ب. کلته و بقیه … ضمن تسلیت، برایتان صبر جمیل و برای آن مرحوم مغفور طلب آمرزش داریم. روح و روانش شاد باد!

مرحوم حاجی محمد آقامئزئنگ یاتان یری یاغتی، یادی همرا، جایی جنت بولسئن!

تورنتو – خ. اونق و خانواده

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: