د). توٚرکمنصحرادا خاص ایرکی دؤرأن یادیگأرلیک لر «چوپان آتا» و «خالدنبی»:

تورکمنصحرادا خالدنبی سنان حضرت لری نینگ موزه لئیی

تورکمنصحرادا خالدنبی سنان حضرت لری نینگ موزه لئیی

تورنتو – د. خانگلدی اونق: شو ماقالانی 1998-نجی یئل لاردا تورکمنستان علم لار آکادمیاسئندا ایشلأن دؤوریم، اؤز دوکتورلئق ماتریال لارئما غوشوپ دئم. شو گونلر کأبیر نأبللی گویچ لرینگ طاراپئندان تورکمنینگ بو قادیمی موزه لئیی نی بوزماق ماقصادی بیلن، تورکمن یأدیگأرلیک لرینه بی پروای لئق بیلن اوت بریأرلر. شو مئناسئباتلی بیز شو علمی ماقالامئزدا حورماتلی اوقئجی لارئمئزئنگ دئققاتئنی شو یأدیگأرلیگینگ قادئمئیتینه چکیأریس!
«بو اؤویلیأچیلیک لردأکی قبورلارئنگ باشئندا غویولان، یوٚزینینگ یازغئسی زامانئنگ گچمگی بیلن بوزلوپ غالان باشی قوپبالی توٚرکمن بؤروٚک شکیللی داشدان یاسالان آدام لار، اؤزبولوشلی یکه – تأک معنی لی خأصیّته ایه دیر».

متن: اؤرأن اییرکی دؤورینگ مدنیّتینی اؤزینده ساقلاپ غایدان، شو گوٚنکی گوٚنلریمیزه گلیپ یتن، توٚرکمن صحرانئنگ یادیگأرلیک لری نینگ ایکی سانی سی حاقدا یادلاپ گچمگی ماقول بیلیأریس.

اسلام دینی نینگ دوٚرلی آقئم لارئندا اؤویلیألره، ائمام لارا هم عالئم – علمالارا سئغئنماق لئغی خاص اهمیّتلی آلئنئپ بارئلئپ دئر. بیله کی میللت لر بیلن بیر خاطاردا توٚرکمن لر هم گچمیشینگ دوٚرلی جوٚموٚشینده یاغشی زادالارئنگ هم اؤویلیألرینگ یاتان توٚربه سینی زیارات ادیپ، اولارئنگ اوٚستوٚنه گوٚنمذلر دیکلدیپ دیرلر، سئغئنماق اوٚچین اولاری ائمامزادالارا اؤویریپ دیرلر. اؤز سئغئنان یاغشی زادالارئنی شیله حورماتلاماق بیلن اؤزلرینه بییک بیری باردان شئپاغات تالاپ ادیپ روحیّت لرینه گینگلیک سالئپ دئرلار.

بارئپ IX عاصرلاردان باشلاپ اسلام دوٚنیأسی نینگ دوٚرلی کوٚنجک لرینده حؤکوٚمروانلئق یؤردن توٚرکمن پادشالئق لاری هرسی اؤز واقتلی – واقتئندا ماوی آسمانا باشئنی دیکیپ دوران آل – یاشئل گوٚنمذلر هم مینارالار دیکئلدیپ، یادیگأرلیک سالدئرئپ دئرلار. شولارئنگ بیری خالدبن سنان حضرت لری نینگ، بوٚتین یئل بویونچا توٚرکمن لرینگ و بیلکی سیاحاتچی لارئنگ زیارات مکانی بولان یادیگأرلیگی بولوپ دوریار. حضرت خالدبن سنانئنگ آدی خالق آراسئندا «خالدنبی» دییلیپ هم یؤرگوٚنلی دیر. ادامهٔ مطلب »

Advertisements

زمینه تئوریک نمایشنامه تراژدیک «آخرین سلطان توٚرکمن»

Sultan Yaqup

سلطان یعقوی بیک توٚرکمن آخرین سلطان ایران تورکمنی

قسمت دوّم: ژانر مورد نیاز جهت تنظیم بستر تئوریک نمایشنامه «تراژدی یعقوب سلطان»
تورنتو – پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق: جمع آوری مواد این نمایشنامه، با تکیه بر اطلاعات عمومی انجام گرفته و اعداد داده شده در متن به صرف مرجع منابع اینترنتی از نت ورک با تلخیص و حقیقت نگاری اطلاعات با تکیه بر منابع محقّقین طراز اوّل دنیا از جانب طراح پروژه، نویسنده این سطور داده شده است. …

حضور سلطان یعقوب در صحنه سیاسی تاریخ ایران توٚرکمنی – سلطان یعقوب بیگ فرزند برومند اوزین حسن پادشاه دودمان آق قویونلی بود که پس از مرگ برادرش سلطان خلیل در ۸۸۳/ق. – ۱۴۷۸/م. به سلطنت رسید. وی در زمان سلطان اوزین حسن در تمام جنگ ها در کنار پدرش حضور داشته و در قشون فوج وی همیشه پیروز و پیشگام بوده است.

در زمان او مرزهای سرزمین آق قویونلی همان مرزهای هنگام مرگ اوزین حسن بود. فضل الله بن روزبهان خنجی در کتاب عالم آراای امینی از او به عنوان جانشین شایستهٔ اوزین حسن یاد کرده است.[۲] مورخان او را به دانش ‌پروری و شاعر نوازی و فرهنگ دوستی ستوده‌ اند. همچنین وی شعر نیز می سروده است.

در زمان فرمانروایی او، الوند بیگ فرزند خلیل در شیراز و کؤسه حاجی، از اعیان بایندریه، در اصفهان شورش کردند که هر دو سرکوب شدند. در دورهٔ فرمانروایی یعقوب، آشوب شیخ حیدر فرزند شیخ جنید که به قتل او منتهی شد، از نظر سیاسی، بزرگترین تهدید کشور محسوب می‌شد. سلطان توٚرکمن برای مقابله با قشون متشکل از مریدان شیخ حیدر، فوج توٚرکمنان چرکز را گسیل میدارد. شیخ حیدر در این جنگ کشته می شود.
پس از شورش شیخ حیدر و کشته شدن او، سلطان یعقوب فرزندان خردسال او را به نام سلطان علی، ابراهیم میرزا و اسماعیل میرزا هم با مادرشان عالمشاه بیگم که خواهر یعقوب بیگ بود، به امر او به قلعه استخر فارس تبعید می شوند که برای مدتی طولانی در آنجا ماندند. پس از مرگ شیخ حیدر توطئه قصدجان سلطان از جانب بازماندگان مرید وی با پیشقدمی وزیر میرآخوری دنبال می شود. ادامهٔ مطلب »

زمینه تئوریک نمایشنامه تراژدیک «آخرین سلطان توٚرکمن»

سلطان اوزین ائسئن (حسن) تورکمن

سلطان اوزین ائسئن (حسن) تورکمن

قسمت اوّل: ژانر مورد نیاز جهت تنظیم بستر تئوریکی «تراژدی یعقوب سلطان»
تورنتو – پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق: جمع آوری مواد این نمایشنامه، با تکیه بر اطلاعات عمومی انجام گرفته و اعداد داده شده در متن به صرف مرجع منابع اینترنتی از نت ورک با تلخیص و حقیقت نگاری اطلاعات با تکیه بر منابع محقّقین طراز اوّل دنیا از جانب طراح پروژه، نویسنده این سطور داده شده است.

دودمان آق قویونلی ها: اوزین حسن /۱۴۷۸ – ۱۴۵۳/ • سلطان خلیل /۱۴۷۸/ • سلطان یعقوب /۱۴۹۰ – ۱۴۷۸/ • سلطان بایسنقر /۱۴۹۲ – ۱۴۹۰/ • سلطان رستم /۱۴۹۷ – ۱۴۹۲ • سلطان احمد /۱۴۹۷/

اوزین حسن – اوزین حسن آق ‌قویونلی /۱۴۲۳– ۱۴۷۸/ یکی از مقتدرترین سلاطین سلسله تورکمن های آق قویونلی بود که به ایران، عراق و شرق آناتولی بیست و پنج سال حکومت کرد. وی پدر بزرگ شاه اسماعیل اول از طرف مادری بود.

نقل قول تورکمنی: /»یگن اوجی یاغی دئر، ینه ده بولسا غاوی دئر! / ترجمه: «مرکز بلایا خواهرزاده است، بازهم او نزد ما محبوب است!/» پی آمد این «محبوب بودن» را در حادثه سلطان یعقوب می بینیم!

یکی از نقل قول هائی است که در بین تورکمنان تا به امروز باقی مانده و رواج داشته، همین مَثَل بوده است. به نظر می رسد، این نقل قول ها بر بستر چنین وقایعی بوجود آمده باشد که در اینجا شیخ اسماعیل پسر شیخ حیدر که خواهرزاده فرزندان اوزین حسن محسوب می شود، در نهایت بر علیه دائی هایش یعنی حکومت آق قویونلی ها قیام می کند. وی پسر دختر سلطان اوزین حسن یعنی «حلیمه بیگم /عالمشاه بیگم یا مارتا/» همسر شیخ حیدر است که در واقع نوه دختری سلطان محسوب می شود. چنانکه مقتدرترین حکومت سنی تورکمن، دولت باشکوه آق قویونلی ها، به دست وی که میراث دار سلسله طریقه مرشدی که از شیخ صفی الدّین تا شیخ جنید و به این سوی تا شیخ حیدر، طی «اصول تقیه» به ارث برده شده است، در قیام یاغی ظاهر می شوند، و به دست آن ها دولت جلال و جبروت توٚرکمن سرنگون می گردد! وی با قصی القلبی تمام اوّلین حکومت شیعه را در سراسر ایران حاکم می گرداند و در این راه جنایات، کشت و کشتارهای وسیعی در سراسر ایران توٚرکمنی راه می اندازد. ادامهٔ مطلب »

شعری زیبا از یکی از دوستان محبوب در اینستاگرام

د.خ.اونق: یکی از دوستان صمیمی و محبوب نعیمه عزیز این شعر بسیار زیبا و شیوا را به افتخار اثر هنریم ام در کامنت اینستاگرام برایم اهداء نموده اند. این شعر چنان متناسب با موضوع نقاشی بود که حیف دیدم آن را منتنشر نکنم و از وی قدردانی نکنم. .. بدینوسیله از نعیمه عزیز ضمن قدردانی این قطعه شعر به یاد وی سرفصل آثار هنریم باقی خواهد ماند.
نعیمه کامنت

تیکینچی غئز

عشق شوری در نهاد ما نهاد،
جان ما در بوته سودا نهاد،
گفتگوئی در زبان ما فکند،
جستجوئی در درون ما نهاد.

داستان دلبران آغاز نمود،
آرزوئی در دل شیدا نهاد،
قصّه خوبان به نوعی باز گفت،
که آتشی در پیر و برنا نهاد.

عقل مجنون در کف لیلی سپرد،
جان وامق در لب عذرا نهاد.
ادامهٔ مطلب »

چند نکته مهم براي اهل موسيقي ترکمن صحرا

تار و بایاتی لار

تار و بایاتی لار

هفته نامه شمارۀ 499 صحرا ! – دکتر ع. دیه جی:

گفتمان تورکمن … امروزه بسيار كم مشاهده مي شود كه اهل موسيقي تركمن صحرا خود به خلق و ابتكار تصنيفهاي نو بپردازند و اكثر از تركمنستان تقليد مي كنند كه يكي از دلايل آن نبود آموزش اصولي موسيقي در منطقه است. در تركمن صحرا تقليد و تكرار خواني ترانه ها بسيار رايج شده است. البته تكرار خواني در شرايط مقبول است و در شرايطي مقبوح كه جا دارد روي آنها غور و تامل كرده به تجريه و تحليل آنها بپردازيم. در كل ترانه ها را از نگاه تكرار خواني به سه دسته مي توانيم تقسيم كنيم. 1- موسيقي عامه 2- موسيقي كلاسيك 3- موسيقي خاص يك خواننده. موسيقي عام همان طور كه از نامش پيداست مختص عام است و مثل اموال عمومي است كه همه مي توانند آن را بخوانند و حتي از روي آنها آلبوم بسازند. مثل بسياري از موزيكهايي كه بخشيها مي نوازند و از دوران قديم مانده و دقيقا نام سازنده ان مشخص نيست. 2- واژه كلاسيك كاربردهاي متفاوتي دارد.

برای مطالعۀ هفته نامه شمارۀ 499 صحرا روی فایلهای زیر کلیک بکنید؛ هفته نامه صحرا 499 1هفته نامه صحرا 499 _2هفته نامه صحرا 499 _3هفته نامه صحرا 499 _

یاغشی مأمدینگ قوشغولاری بارادا کأبیر بللیک لر

جنبه تزئینی دارد

تصویر جنبه تزئینی دارد

 تورنتو – د. خ. اونق: قیات خان و اونونگ اوغلی یاغشی مأمدینگ باشدان گچیرن حادیثالاری باراداقی حکایالار دیسنگ غئنانچلی. بو حادیثا شیله عامالا آشیار: اوندا قیات خانی و اونونگ اوغلی یاغشی مأمدی ایران شاه سی محمدشاه قاجار اورسلارا پارا بریپ توتدئرئپ، اول گؤرگیلی لر عمرینی زندان دا گچیریپ قیات خان تفلیسینگ تۆرمه سینده گؤرجی کؤر بولوپ دونیأدن گیدیأر.. یاغشی مأمد بولسا ایلکی وارونژ سونگ سانکت پترزبورگ تۆرمه لرینده ساقلانئپ، اول هم شول یرلرده دۆنیأدن گیدیأر. بیز شو مقالادا یاغشی مأمدینگ قوشغولاری نئنگ صونغات درجه سی و اونداقی تندنسیالار بارادا، دوروپ گچیلینگ! …

… علئم جمغئیت چیلیکده، عاداتچا، تاریخ ادبیات بیلن ادبیات بولسا تاریخ بیلن دوٚشیندیریلیأر؛ دیئن پأهیم بار. بو پأهیم*، آصلئندا، فرانسیانئنگ بئیک یازئجی سی و. گیوگو /В. Гюго/ دگیشلی بولوپ دئر. و. گیوگو تاریخئنگ و ادبیاتئنگ بیری – بیرینه غاتناشئقلاری حاقئندا یادلایارقا دینگه اولارئنگ بیری – بیرینی دوٚشوٚندیریأندیک لری حاقدا دأل، ایسم اولارئنگ بیری – بیری نینگ اوٚست لرینی یتیریأندیک لری حاقدا هم نئغتاپ دئر. اینه، ایندی شو پأهیم هم یاغشی مأمدینگ تاریخی شخص حؤکموٚنده و صونغاتا دوٚشینن شاعیر حؤکموٚنده طألئعینی اؤورنمک ایشینده حاقئقات بولوپ چئقدی. شو نوکدای ناظاردان* هم بیز تاریخی گؤزلگلر و دگیشیرمه لر بیلن بیر واقتدا یاغشی مأمدینگ تأزه تاپئلان ادبی یازغی لارئنی هم اوقئجی لارا هؤدوٚرلمک چی بولیارئس. بو ادبی یازغی لار توٚرکمنستان اس. اس. ار – ینگ علم لار آکادمیاسی نئنگ مختومقلی آدئنداقی دیل و ادبیّات اینستیتوتی نئنگ قولیازمالار فوندی نئنگ (ин. 51.)  بوقجاسئندا ساقلانیار. بو یازغی لار یاغشی مأمدینگ توٚرمه ده اوزاق واقتئنگ دووامئندا آلئپ باران چپر – ادبی یازغی لاری دئر. علمی جمغئیت چیلیگه، اوقئجی لار کؤپچیلیگینه ایلکینجی گزک هؤدوٚرلنیأن بو قوشغولارئنگ و ادبی بیان لارئنگ ایده یا و چپرچیلیک قئماتئنی آچماق لئغا و اولارئنگ توٚرکمن پوُاِزیاسی نئنگ تاریخئنداقی خئذماتئنی هم رولونی کسگیتلمک لیگی، اولارا باها برمکلیگی ادبیات تاریخچی لاری نئنگ پایئنا غوییارئس. اولاری دولی اؤورنمک و علمی تایدان نشیر اتمک ایشی بولسا، تکستولوگ لارئنگ ایشی دیگی اوٚچین بیزدن غئرادا غالیار. یؤنه بو کیتاپدا یاغشی مأمدینگ اثرلری نینگ ایلکی گزک نشیره هؤدوٚرلنیان دیگی اوٚچین، علمی جمغئیتده و اوقئچی لار کؤپچیلیگینه دوٚشنیکلی بولار یالی، اونونگ ادبی میراثی حاقدا، اونونگ قولیازماسی نئنگ یاغدایی، اونداقی ادبی بؤلکلر، شئغئرلارئنگ ترتیبی، اونداقی ماتریال لارئنگ تاریخی بیان لار بیلن اوتغاشئپ گلشی، حاتدا، شاعیرئنگ اؤز ایچکی ایده یا غارشی لئق لاری و خاط لاری حاقدا کأبیر بللیک لر، مگرم، پئیدالی بولسا گرک. … ادامهٔ مطلب »

اجمالی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)

«ساز «دوتار» قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی «تکتانگری» محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد بهره برداری قرار می گرفته است!» (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)

مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.

در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:

موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.

جلد بیرونی سمت راست کتاب

جلد بیرونی سمت راست کتاب

علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.

این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» حتّی به «دوتار بغداد» نیز تقسیم شده است.

کل ساز و نحوه در دست گرفتن و سبک نواختن در شمال و جنوب خراسان تا حدودی با هم متفاوت است. مردم مناطق خراسان قصه‌ها و داستان‌های خود را در قالب آهنگ‌هایی زیبا سینه به سینه به نسل‌های کنونی منتقل کرده‌اند. اگرچه دوتار در شرق خراسان از تربت جام، تایباد و ترکمنصحرا سرچشمه می‌گیرد.

همچنین در شهرهای نواحی شمال ایران، استادان و نوازندگانی را در نوازندگی ساز دوتار در خود پرورش داده است. این ساز در بین هنرمندان زبده دوتار نواز در ترکمنصحرا و ترکمنستان در بین همه تیره های ترکمنها، اعم از یموت های توٚرکمنصحرا و داش اوغوز، تکه ها، ارسأری ها،  سالئرهای توٚرکمنستان و سالورهای تربت جام و نیز در شرق خراسان دوتار ترکمنی می‌نوازند. از جمله هنرمندان ترکمنصحرا که در حال حاضر دست اندکار نوازندگی هستند، عبارتند از: ادامهٔ مطلب »

مرکز اسناد تحصیلات عالی آکادمیکی موجود در کتابخانه دولتی روسیّه مربوط به نویسنده این وب

* حفاظت از اسناد و مدارک تحصیلات عالی در کتابخانه دولتی روسیه مربوط به اونق، خانگلدی- شامل کارت درخواست، سند موجود و شرح تخصص علمی 07.00.02، با عنوان «تاریخ ملی محلی»، به زبان ترکمنی

* Из документах Российская Государственная Библиотека – Карточка, Документ и Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история по Туркменский языка,
* The documents that in Library of Russian State from Ownuk, Hangeldi – Card, Document and Description of scientific specialty 07.00.02 local National history, In Turkmen language

قطعه اوّل: Picture 1
Из документах Российская Государственная Библиотека

قطعه دوّم: Picture 2

Описание о научные по специальность 07.00.02 Отечестьвенная история

 

آزربایجان تورکچه سینی بیلگی سایارا غوشماق دوشیندیریشی

قورقوت آتا اپوسئنئنگ داشاری یورتلارداقی نوسغالاری

قورقوت آتا

قورقوت آتا

قورقوت آتا کنفرانسئنا هؤدورله نن چئقئشئنگ «کلاسیک تورکمنچه» متنی–عشق آباد-1999

تورنتو -د. خانگلدی اونق – I- نشیر عشق آباد – 1999 ییل. II نشیر 2015

بللیک: شو مقالانئنمگ ایلکینجی نوسغاسی، تورکمنستان رسپوبلئکاسئنئنگ تورکمن-کریل الیپبیسینینگ رواج دؤورینده کنفرنسیا هؤدورلنیلدی. 1 2 –  3 – و 4 – نجی صاخـ .، اوندان سونگ، تورکیه تورکچه سی، لاتین-تورکمنچه، کلاسیک تورکمنچه (عراپ-پارس الیپبیینده)، انگلیسچه، روسچا  و پارسچا دیللره گچیریلدی. بو مقالا دونیأنینگ علمی-آراشدئرما مرکزلرینده یایرادئلدی. شولاردان عبارات:

1. ГОРКУТ АТА, – 1500,. Макалалар йыгындысы, (Hangeldi OWNUK, “Gorkut ata eposynyñ daşary ỳurtlardaky warianty”), “Магарыф”, A.:-1999 м. (Konfrensiỳa).
2. PDF – 7682 Ovnuk, Hangeldi, Gorkut Ata Destani’nin yabanci ülkelerdeki..
3. PDF: «Gorkut ata Konferensi» Aşgabat-1999 ý.,
4. SahypaOVNUK, Hangeldi, “Gorkut Ata” Eposınıŋ Daşarı Yurtlardakı Variantı…
5. T. C. Başkanlık Atatürk Kültür, Dil v Tarıh Yüksek Kurumu: – «ATATÜRK KÜKLTÜR MERKEZI»», ve “II item file”,
6. Türkçe metni «Gorkut ata destani’nin yabanci ulkelerdeki varyantlary…»
Ayry Kayanaklar:
1. Dogu Kitabevi
2. Sanat Kitabevi

متن: XV عاصرینگ تاریخچیلارینینگ بیرینینگ آیتماغینا گؤرأ، محمّد پیغامبرینگ زامانینا یاقین بیر دؤورده اوغوزلارینگ آراسیندا «دأده قورقوت» آتلی بیر شخصیّت دؤرأپ، اوغوزلارینگ دیلینده بیر کیتاپ یازیپدیر. اول کیتابینگ آدینا «دأده قورقوت» دیییپ آت بریلیأر.»[1]

باریپ محمد پیغامبرینگ دؤورینه یاقین ادیلیپ قویولان «قورقوت آتانینگ» اپوسی انچمه عاصرلاری باشدان گچیریپ، سیرلی دؤورلرینگ ایچینده دؤرأپ، کؤپ واقالاردان، قاهریمانچیلیقلاردان، ادرمنلیکلردن، آراسسا آخلاق – صیپاتلاریندان خابار بریأر. بو اپوس اساسان XIV-XV عاصیرلاردان یازغا گچیپ، دونیأ یایراپدیر. بو اثر شول بیر اوزاق دؤورلرینگ دووامیندا دؤورینگ کؤپ عالیملارینینگ اوًنسینی اؤزینه چکیپدیر.

ادامهٔ مطلب »

نسخه هایی از حماسه قورقوت آتا که در خارج وجود دارد!

جلد مجموعه مقالات و نطق ها از کنفرانس

جلد مجموعه مقالات و نطق ها از کنفرانس

متن ارائه شده به کنفرانس بین المللی قورقوت آتا در عشق آباد

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق – نشر اوّل: عشق آباد – 1999 یئل.، نشر دوم: – سال 2015
توضیح: نسخه اصلی این مقاله بزبان ترکمنی با الفبای کریل روسی که در آن ایّام در جمهوری ترکمنستان هنوز الفبای کریلسکی مرسوم بود، به کنفرانس ارائه گردید. سپس آن را در زبانهای تورکی تورکیّه، ترکمنی لاتین، انگلیسی، روسی و فارسی برگردانده شده است. این مقاله در مؤسسات تحقیقاتی دنیا منتشر گردید. از جمله:

1. ГОРКУТ АТА, – 1500,. Макалалар йыгындысы, (Hangeldi OWNUK, “Gorkut ata eposynyñ daşary ỳurtlardaky warianty”), “Магарыф”, A.:-1999 м. (Konfrensiỳa).
2. PDF – 7682 Ovnuk, Hangeldi, Gorkut Ata Destani’nin yabanci ülkelerdeki..
3. PDF: «Gorkut ata Konferensi» Aşgabat-1999 ý.,
4. SahypaOVNUK, Hangeldi, “Gorkut Ata” Eposınıŋ Daşarı Yurtlardakı Variantı…
5. T. C. Başkanlık Atatürk Kültür, Dil v Tarıh Yüksek Kurumu: – «ATATÜRK KÜKLTÜR MERKEZI»», ve “II item file”,
6. Türkçe metni «Gorkut ata destani’nin yabanci ulkelerdeki varyantlary…»
Ayry Kayanaklar:
1. Dogu Kitabevi
2. Sanat Kitabevi

متن: بر اساس روایات یکی از مورّخین قرن پانزدهم که می گوید: «- در دوره ای نزدیک به ایّام حضرت محمّد، در بین طوایف اوغوز شخصیّتی با عنوان «دأده قورقوت» ظهور کرده است. وی در زبان طوایف اوغوز کتابی نوشته که آن کتاب به نام «دأده قورقوت» مشهور شده است.»[1]

اثر حماسی «قورقوت آتا» که قدمت آن، تا نزدیک به دوره حضرت محمد عنوان شده است، اعصار زیادی را طی طریق نموده و در بطن قرون اسرار آمیز خلق شده، در مورد وقایع متعدد، از قهرمانی ها، مردانگی ها، از صفت ها و اخلاق های پاک بشری پیام می رساند. این حماسه اساساً از قرن 14 تا قرن 16 کتابت و به دقّت جهانیان رسانده می شود. این اثر در طول ایّام متمادی دقّت و نظر پژوهشگران و مورّخین را به خود جلب نموده است. ادامهٔ مطلب »

مهارت سخن در زبان ترکمنی در بین تورکمن های ایران و تمرینات آن

مجوز شکار

مجوز شکار

تورکمن یانگلاتماجالار و ایران دا تورکمن دیلینینگ تورگینلشیگی

تورننو-د. خانگلدی اونق[ترکمنی-فارسی]: در این قطعه از نوشته که در طیف گروههای مشترک جمعی ترکمنی در برنامه «تلگرام» همچون «قوشغی آیدیم، آداب رسوم، …» و سایر رسانه های تورکمنی همچون «اولکأمیز«، «ترکمن استودنتز«، و … منتشر می شود، باصطلاح تورکمنی «یانگلاتماجا (مهارت گویش)» که آن اصولاً از جمله دروس زبان در تورکمنستان تدریس نیز می شود، است. در یکی از این صفجه های اشتراکی این یانگلاتماجاِ زیبای تورکمنی درج شده است:

«-بیر چومماق داغینگ اوستونده، سکگیز چاناق آرپا اکدیم. سکگیز چاناق آرپامی، سکگیز ککگیر کوکگیر کرپی ایدی. سکگیز ککگیر کوکگیر کرپینگ ایچنده، ارکک ککگیر کوکگیر کرپی ایدی!».

Türkmençe: “-Bir çommak dagyň üstünde, sekiz çanak arpa ekdim. Sekiz çanak arpamy, sekiz kekir kükir kirpi iýdi. Sekiz kekir kükir kirpiň içinde, erkek kekir kükir kirpi iýdi.”

استفاده از این یانگلاتماجا از جانب حاجی آقایی تورکمن، در جهت پیشبرد کار ضروری خود که همانا صدور مجوّز شکار، از جانب تیمساری ناآشنا با فرهنگ تورکمن ها در شهر ساری است، و هم با اطمینان از اینکه این جمله را غیراز یک تورکمن «دله وار (سخنور ماهر)»، سایر قوم اثنیکی زبانی نه تنها نمی تواند 3 بار بلکه، حتی یکبار هم الا بتواند تکرار کند!، در برابر توهین قومی تیمسار که شرایط ازدواج با دختران ترکمن را مطرح کرده بود، بعنوان اسلحه تدبیر با مراجعه به غنای داهی فرهنگی خود، از این مهارت استفاده می کند. قابل تقدیر است. ادامهٔ مطلب »

چهره های به یادگار قائم شده در گنجه های ماندگار

. چهره آنناگلدی سردار-1920-25

. چهره آناگلدی سردار-1920-25

(بازسازی اسناد تصویری – تاریخی)

تورنتو – د. خانگلدی اونق-پائیز سال 2015 – یکی از کارهایی که در ایّام قدیم ( سالهای 1358-1360)، انجام می دادیم بازسازی تصاویر قدیمی باصطلاح کهنه بود. تابلوهای کار شده در این مطلب، 2 نمونه از آثاری است که در دوره ای از تاریخ تورکمن به ثبت رسیده و این آثار در آرشیوهای شخصی یا در مراکز علمی بویژه در کتابخانه های مسکو وجود دارند. بیشترین تعداد تصاویر مربوط به آن دوره متعلّق به عکاسان روس است.

تابلو نقاشی ارائه داده شده در این نوشته، از جمله مواد آرشیوی است که بر اساس واقعه ای که در سال 1920 اتفاق افتاده و تصویر آن با دوربین عکاسی های آن دوره (ربع اول قرن XX) برداشته شده است، کار شد. این تصویر مربوط به یکی از جریانات و حوادث مهم تاریخی در سرنوشت ملت تورکمن تورکمنصحرا بوده است. این تابلو نقاشی بر روی بوم پارچه ای در قطع: cm60x100، با رنگ روغن کار شده است.

مرکز آموزش نطامی در تورکنصحرا در سالهای -1920-1925

مرکز آموزش نطامی در تورکنصحرا – خوجه نفس در سالهای -1920-1925

محل و اشخاص مرتبط با این تصویر:

مکان: خوجه نفس (خواجه نفس) – دورنمای این تابلو بر اساس تصویری گنجانده شده است که همزمان با این رویداد، با زوایه دیگری، دوربین عکاسی بطرف تماشاچیان آن رویداد و دورنمای دهستان خوجه نفس تصویر گرفته شده است، نشان می دهد. در اینجا از نشان دادن تماشاچیان صرفنظر شد. ادامهٔ مطلب »

دانلود کتاب «دیوان جهانشاه حقیقی» از وبسایت تورکمن 12 – تاپ باکس

Turkmen_12_Web

دانلود کتاب «دیوان جهانشاه حقیقی» از وبسایت تورکمن 12 – تاپ باکس

چهت دریافت این تصویر کلیک کنید!
</span

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: