کشف جدید نسخه سوّم حماسه قوقوت آتا

نشریّه اوزان - تبریز
نشریّه اوزان – تبریز

یانگی تاپئلان غورقوت آتانئنگ اوٚچینجی نسخه سی (کیتابی دأدأ غورقوت)

آغاز سخن:

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: – اخیراً خبر مسرّت بخشی در فضای رسانه های دنیا منتشر گردید که حکایت از حماسه ای بزرگ از تاریخ کهن ملّت ما دارد، آن کتاب مشهور تاریخی – حماسی «غورقوت آتا /کیتابی دأدأ غورقوت/» می باشد. قبل از این که وارد اصل ماجرا بشویم، از یک کنفزانس بین المللی معروفی که در سال 1999/ در پایتخت نسل برحقّ وی عشق آباد ترکمنستان مستقل برگزار شده بود، که در آن تمام ترک شناسان طراز اوّل دنیا از جمله محمد سارای، فاروق سومر، محققین برجسته ترکمن، ترک های آذربایجان و سایر اقمار ترک زبان دنیا و دانش پژوهان روسیّه در آن شرکت داشتند که سخنرانی ها و تز های ارائه شده آن طی کتابی با عنوان غورقوت آتا که اهم آن ها از بین 1500 مقاله از تزیس ها و داکالات های متن سخنرانی ها در عشق آباد منتشر شده است، تمام مقالات شرکت کنندگان از جمله متن سخنرانی اینجانب نیز که در آن ایّام که یکی از جمع هیئت گردانندگان کنفرانس از پژوهشکده تاریخ بودم نیز در موضوع «نسخه های یافته شده غورقوت آتا در کشورهای خارج /غورقوت آتا اپوسی نئنگ داشاری یورت لارداقی واریانتی/» اشاره شده است که متن آن را قبل از اینکه وارد نسخه کشف شده ان در ترکمنصحرا از جانب محققین نسخه «ترکمنصحرا استاد ولی محمد خوجه» انجام گرفته است، در این جا گذرا اشاره می کنیم:
نسخه اصلی این مقاله بزبان ترکمنی با الفبای کریل روسی که در آن ایّام در جمهوری ترکمنستان هنوز الفبای کریلیکی مرسوم بود، به کنفرانس ارائه گردید. سپس آن را در زبان های تورکی تورکیّه، ترکمنی لاتین، انگلیسی، روسی و فارسی برگردانده شده است. این مقاله در مؤسسات تحقیقاتی دنیا منتشر گردید که در مقاله مبسوط دیگری آورده شده است.

متن سخنرانی ارائه شده از طرف اینجانب در کنفرانس بین المللی غورقوت آتا:

این مقاله در موضوع:
«نسخه های یافته شده غورقوت آتا در کشورهای خارج»

قورقوت آتا
قورقوت آتا

در کنفرانس «غورقوت اتا» از جانب نویسنده این سطور به سال 1999/م.، – عشق آباد قرائت گردیده است!

بر اساس روایات یکی از مورّخین قرن پانزدهم که می گوید: «- در دوره ای نزدیک به ایّام حضرت محمّد، در بین طوایف اوغوز شخصیّتی با عنوان «دأده غورقوت» ظهور کرده است. وی در زبان طوایف اوغوز کتابی نوشته که آن کتاب به نام «دأده غورقوت» مشهور گشته است.»[1]

اثر حماسی «غورقوت آتا» که قدمت آن، تا قبل از نزدیک به دوره حضرت محمد عنوان شده است، اعصار زیادی را طی طریق نموده و در بطن قرون اسرار آمیز خلق شده، در مورد وقایع متعدد، از قهرمانی ها، مردانگی ها، از صفت ها و اخلاق های پاک بشری پیام می رساند. این حماسه اساساً در قرن 14 تا قرن 16 در ایّام سلسله ترکمن های آق قویونلی کتابت و به دقّت جهانیان رسانده شده است. این اثر در طول ایّام متمادی دقّت و نظر پژوهشگران و مورّخین دنیا را به خود جلب نموده است.

ادامهٔ مطلب »

پیگیری فرخ نگهدار در دفاع از جمهوری اسلامی

فرخ نگهدار

فرخ نگهدار

نشریّه اشتراک: اکبر نوروزی – اخیراً فرخ نگهدار رهبر سابق سازمان فدائیان خلق (اکثریت) در مصاحبه ای با روزنامه انصاف نیوز به پرسش های این روزنامه که تحت نظارت وزارت اطلاعات رژیم جمهوری اسلامی بوده و دفاع از سیاست های ارتجاعی رژیم ، جزیی از وظایف این روزنامه می باشد، پرداخته است . در این نوشته به دو مورد از این مصاحبه اشاره خواهد شد.  اما قبل از آن لازم میدانم هر چند کوتاه به فعالیت های فرخ نگهدار و حمایت بی چون و چرای او از رژیم ضدانقلابی جمهوری اسلامی از بدو بوجود آمدن آن اشاره ای بکنم.

بعد از قیام با شکوه بهمن ماه 57 که رژیم دیکتاتوری و وابسته به امپریالیسم شاه توسط خلق های قهرمان ایران، به گورستان تاریخ سپرده شد ، برای مدتی کوتاه توده های مردم نسیمی سرشار از شادی و آرامش را احساس کردند و به راستی آن ها انتظاری جز بهار آزادی را در پس مبارزات قهرمانانه خود نمی دیدند. اما پس از گذشت مدتی کوتاه از قیام بهمن، مردم شاهد سرکوب ها و سیاست های ارتجاعی خمینی و رژیم تازه بقدرت رسیده اش شدند. خمینی که با عوامفریبی و فریبکاری و وعده و وعیدهای بسیاری مانند مجانی شدن آب و برق ،برقراری آزادی و دموکراسی در ایران و حتی آزادی بیان برای کمونیست ها و غیره، سعی کرده بود توهمی نسبت به خود برای مردم ایجاد کند ، پس از روی کار آمدن رژیمش، سرکوب و دیکتاتوری را تنها پاسخ به خواست های کارگران ،زحمتکشان و دیگر توده های مردم قرار داد و به سرکوب انقلاب آنان پرداخت. تا به امروز نیز که چهل سال از حکومت ننگین رژیم جمهوری اسلامی می گذرد ، اعمال دیکتاتوری و سرکوب قهر آمیز عمده ترین پاسخ رژیم به توده ها بوده و می باشد . ادامهٔ مطلب »

مصاحبه دکتر خانگلدی اونق با روانشناس خبره جیران طیب در تلویزیون تورنتو ترکمن صحرا تی وی

مصاحبه با جیران طیّب کارشناس روان شناسی
توٚرکمن روحی-روان ایش اؤویری جیران طیّب بیلن تلویزیون گپلشیگی
سلام! … تورنتو ترکمنصحرا تله یایلئمئنا خوش گلدینگیز!
حورماتلی توماشاچی لار! آذاستار-تورنتو ترکمنصحرا تی وی پروگرامئندا «ترکمنصحرادا اچری–ماشغالا قئنچئلئق لاری!» شو گزک گپلشیگیمیز روحی بیلیمی سایکولوژی حاقدا بولوپ گچر. بیشلینگیز یالی جمعیّتچیلیک روحی-روان بیلیمینه آیری دیلده آیتساق؛ سایکولوژی بیلیملری دییلیأر. بو علئم دنیاده خاص اهمیّتلی بیلیملرینگ بیری بولوپ دوریار. جمعیّتچیلیک روحی اؤورنیش علمی نئنگ دوٚشوٚندیریشی شیله: «جمعیتچیلیک روحی اؤورنیش بیلیمی بلی بیر علمی یول بیلن اویلانما یا-دا پیکیرلنمه چأره سی، جمعیتچیلیکده آداملارئنگ اویلانماغی، دویماغی هم قئلئق – حأصیّت لرینینگ یوٚزه چئقماغی بیلن دوٚشیندیریپ بولیار. شیله هم کؤپچیلیگینگ اخلاق – حأصیّتلری، دویغی – پیکیرلری، بللی بیر زامان یا مکانی گؤزاؤنگوٚنه توتمازدان اویلانماق هم جمعیّیتینگ روحی–روانئنی اؤورنمئکدن عبارات بولیار. جمغئیتچیلیک روحی– روانئنی اؤورنمک بیلن بیر خاطاردا کؤپچیلیک آخلاق– حأصیئت لری نینگ بیلیمینی هم اؤورنمک آلاداسی آلئنئپ بارئلیار. شولارئنگ بیر شاخاسی بولسا انسانشناسلئق هم کؤپچیلیک و جمغئیتچیلیک علئملارئنی اؤز ایچینه آلیار. البّته بولاری بیری–بیریندن آیراتینلاشدئریان ینه بیر آقئم، اونونگ متد-تأرلری بولوپ، اولاری آیراتئن بیلیم اوغوری حؤکمونده تاپاووتلانیار.
جیران طیّب آصلی ایران توٚرکمنلریندن بولوپ، اول 1372/ش. یئلدا کنبدکاووس شأهرینده دونیأ اینیأر. اورتا مکدپلرینی اؤز دوغدئق مکانئندا گچیریپ، یوقاری بیلیمینی بولسا آزادشأهر اونیورسیته سینده تماملایار. اول اوقووئنی تاملاندان سونگ دورموش غوروپ ماسترلئق بیلیمینی گچیرمک اوچین تورکیّه شأهرینه گؤچیپ گلیأر. حأضیر اؤز اوقوو هونأری بیلن بیر خاطاردا کؤپچیلیک اولغاملاری بولان اینستاگرام، تلگرام و واتساپ یالی خبر سریشته لرینده آکتیو ایشلری آلئپ بارئپ اؤز ترکمن دورموشئنا ساغدین یاشایئش، باغتلی دورموش تأرلرینی اؤوردیأر. اونئنگ بو آکتیوال ایشلری تورکمن جمغئیتچیلیگینینگ روانشناسلئق و اچری–ماشغالا قئنچئلئقلاری، اساسان هم ترکمن زنان لاری حاقد اؤیت دیر نصیحات و سازلاشئقلی دورموشی آلئپ بارماغی ماصلاحات بریأر. اونونگ دگرلی ماصلاحاتلاری زنان کؤپچیلیکلرینینگ آراسئندا آخلاق آراسسالئغی ساقلاماق، آغزی بیر یاشاماق، تأزه چاتئنجا أر-عایالارئنگ آراسئندا سازلاشئقلی یاشایئش غورماق حاقدا بولوپ گچیأر…..
#روح_روان_ایش_اؤویری #کارشناس_روانشناسی #جیران_طیب
#TT_TV – Toronto Türkmensähra

خبر مرگ قربانقلی بردی محمدوف، رئیس جمهور ترکمنستان تکذیب شد.

قربانقلی

قربانقلی بردی مخمداف – رئیس جمهور ترکمنستان

اسپوتنیک:
به گزارش اسپوتنیک به نقل از سفارت ترکمنستان در مسکو، گزارش مرگ رئیس جمهور ترکمنستان صحت ندارد. پیش از این در روز یکشنبه، شماری از رسانه ها، خبر درگذشت رئیس جمهور ترکمنستان را منتشر نموده بود.

یک نماینده سفارت گفت: «این دروغ مطلق است. این گزارش ها صحت ندارد».

پیش از این در خبرها آمده بود که، اصلان روبایف، مدیر مرکز نظارت بر مشکلات اوراسیا با اشاره به یک منبع محلی خبر درگذشت رئیس جمهور ترکمنستان را اعلام کرد. وی گفت که از تجار ترکمنستان در مورد این موضوع مطلع شده است و زمانی که رئیس جمهور در تعطیلات بود، این اتفاق افتاده است.

یادآوری می شود که قربانقلی بردی محمدوف در روز 15 ژوئیه به تعطیلات رفت. …

آلله قلی صایاتلی – بنده قلی (۱۸۱۳-۱۹۰۱) شاعر وطندوست از اهالی کومیش دفه

دکتر خانگلدی اونق – تورنتو:

درییلاق های «غاسین قویی» در حوالی شهرترکمن باشی فعلی (کراسنودسک یا شاقدم قبلی) دیده به جهان گشوده است. مدّت زیادی از عمرش را در حسنقلی، کومیش دپه و حومه آن سپری می نماید. در حال حاضر وی در آرامگاه «خوجه مختوم ایشان» از نواحی حسنقلی، آرمیده است. این شاعر نیز به مانند سایر ترکمنانی که در نوارمرزی سکونت داشته اند، برابر با شرایط اجتماعی آن دوره، مجبور بوده اند بعضی از ایّام خود را در ترکمنستان شمالی و دوره هائی هم در ترکمنستان جنوبی گذران حیات کنند.
در یکی از موضوعات آثار وی صحبت در مورد یکی از خان های چپاولگر ایران بنام «شاهردالی /شهردلو/» می رود. این واقعه مربوط به هجومی است که شهردلو به روستاهای عشایری ترکمن که درنواحی جنوبی کوه «کورن» اتراق کرده بودند، داشت. او در این درگیری 9 نفر از اهالی را کشته و تعداد زیادی از اموال و احشام آن ها را غصب و قصد یردن می کند. درآن احوال شاعر آلله قلی، با همراهی جوانان همشهری خود، از رفتن این شخص جلوگیری و شعری در خصوص این واقعه به نام «باردئر /هستند/» را می سراید:

چونی– شرپ دییرلر ایکی طاراپ دئر،
دویه جی، یئلغای و …، بی حاساپ کؤپ دیر،
غارراوی، بأهلکه، باغا، شرپ دیر،
من خاساپ ایله سم کأنلریم باردئر.

ترجمه:
چونی– شرف گویند هر دو یک طرف،
دیجی، یلقی و …، بیحد زیادند،
غرّوی، بهلکه، باغه، شرف اند،
گر حساب بکنم، زیادی داریم.

A

همدلان_ش.اول

B

Number_2_Hamdelan

ادامهٔ مطلب »

پیشنهادی طلائی جهت حفظ میراث های فرهنگی ترکمنصحرا

این تصویر وفات غم انگیز سلطان تورکمن قطب الدین محمد خواززمشاه است- پادشاهی که در طول عمرش به امپراتوری رو به افول سلجوقیان جانی تازه بخشید. در تمام اکناف امپراتوری آتابکان خائن عَلَمِ تجزیه و فرو پاشی امپراتوری بزرگ ترکمن شورش و بلوا راه انداخته بودند، گوشمالی و سرجایش نشاند و کشور ترکمنی را از حوف فروپاشی نجات داد. ووو همانطور که در تصویر زیبای مینیاتوری آن می بینیم، چهار طرف جزیره را آب فراگرفته و صورت وی به اصطلاح ایگ ترکمن کؤسه ساقغال، ساری یاغئز، عمامه ها به سبک سنّتی اهل سنّت و روحانی دربار قرآنی بر دست بر جنازه وی دعا قرائت می کند. و نماز جنازه برجای می آورند. طول جزیره نیز به خوبی در این مینیاتور و گردی گوشه های تپّه نمایان است.

تورنتو – د. خ. اونق:

سلطان علاءالدین محمد خوارزمشاه، –

وی نامدارترین پادشاه خوارزمشالئق ها بود. او ابتدا قطب الدین نام داشت. اما پس از بقدرت رسیدن نام پدر را برگزید. اولین برخورد خوارزمشاه و مغولان در سال هزارودویست و چهارده میلادی در دشت قئپچاق درگرفت که با رشادتهای جلال الدین منگبرنی به پیروزی انجامید. ولیکن با بی کفایتی برخی از نزدیکان در جنگهای بعدی شکست میخورند. وی در آخر عمر خود میگفت: پس از اینهمه پیروزیها هنوز من نمیتوانم در آب و خاک خود به آرامی بمیرم. از این جهت چون از خاک خود دور نماند با نزدیکترین مقربان خود از جمله منگبرنی به جزیره «کوره سوو» شتافت پس از عبور از آب در این آب و خاکش آرام گرفت، وی قبل از مرگش تمام تاج و طاموغا، شمشیر و اسباب شاهی را بر کمر پسر رشیداش جلال الدین بست و حکومت را براو سپرد. در هنگام مرگ سلطان حتی برای کفن او پارچه ای در آن جزیره نبود. در نهایت یکی از امرا لباسش را کند و براو کفن دوخت. و جلال الدین قسم یاد کرد که تا آخرین قطره خون انتقام شما را میگیرم پدر آرام بخواب! بدین ترتیب سلطان بی آنکه آب و خاکش را ترک کند در این جزیره بنا بگفته بارتولد آن در حدود کومیشدپه با طول و عرض این منطقه همخوانی دارد که در مصب شاخه شمالی رود گرگان درطول شرقی تعیین شده است. قرار گرفته است. این جزیره تا مسدود شدن دریای جیحون در نواحی خوارزم توسط چنگیز در درون آب قرارداشت. …و تا کمر اسب آن جزیره قابل دسترسی بود میتوان با اسب به آن جزیره رسید.
ا…حال یک پیشنهاد طلائی برای هموطنانم! در حفظ ارزشهای تاریخی مان کوشا باشیم:
ا.. دوستان و اساتید عزیز! پیشنهاد میدهم در مورد تاریخ تورکمن لازمه حفظ آن بیش از هر زمان احساس میشود و آن را در بین مردم رواج دهید. در تاریخ تمام شواهد و اسناد نشان داده است که محل دفن سلطان محمد علاء الدین خوارزمشاه در «کوره سوو» است. لذا از اهالی خواهشمند است که در وسط تپه کوره سوو بنائی درخور جهت آرامگاه این سلطان تورکمن برپا گردد که بلحاظ تاریخی هیچ قدرتی نمی تواند آنرا نادیده بگیرد و یکی از ارزشهای برجسته تاریخ تورکمن صحرا و کل تورک های دنیا و جهان اسلام خواهد بود. ..کسی تاکنون محل مقبره سلطان را غیر از کوره سوو جای دیگری را نمی تواند نشان دهد و همه اسناد دال براین ارزش است.. ‌به امید پیگیری مسئولین تاریخ و حفظ میراثهای فرهنگی و تاریخی خود کوشا باشیم…از عزیرانی که در تلگرام t.me/dhownukt@  و اینستاگرام با کامنتهای خود استقبال نمودند کمال تشکر را می نمائیم! پیروز باشید!
#سلطانمحمدخوارزمشاه #کورهسوو #کومیشدپه #گرگانرود #جلالالدینمنگلیبورون #خوجهنفس #خوارزمشالئق #خوارزمشاهیان #تاریخترکمن #تورکمنصحرا #تورکمتستان #قطبالدینمحمد_خوارزمشاه #منگبرنی

 

جنگ مرو (سال های 1860-1861/م.م.)

Mary Söweşi (1860-1861)

خوجه نفس سارسماز – د.خ.اونق: – تاریخ ترکمن پر است از جنگ و مبارزات آزدیخوانه این ملّت بر علیه حکام زور و قداره بندان تاریخ، این سرزمین گلگون از غنای طبیعت که بر شانس و اقبال حوادث، در نصیب این ملّت افتاده است، رهائی دهند. ترکمن ها تا قرن ها در اکناف صحرا جائی که رودها و نهرهای بزرگ آن سرزمین ها را شرب می کرده است تصرّف و آن جا عمدتاً در اطراف رودهای بزرگ جیحون از شرق و غرب از جانب اوزبوی به بحر خزر می ریخته است، و از جانب جنوب در اطراف رودهای اترک و گرگان مسکن گزیده بودند که در دوره چنگیز خان با مسدود کردن رود بزرگ جیحون، در نواحی خوارزم، این اقوام مجبور به کوچ به جوانب جنوب تا کناره های رود گرگان می شوند. در دوره هجوم نادرشاه دوباره سرزمین های خود را از جانب کناره های شرقی رود جیحون به سمت اوزبوی و صحراهای قاراقوم عقب می نشینند و تا اطراف بالکان، اترک – گرگان را پر می کنند و شهرهای اطراف آموی دریا خالی از سکنه می گردد. این بخش از تاریخ رنجبار ملت ما مصادف است در دوره خوانین و حکّام فئودال اطراف این سرزمین. روزی نبود که با حملات غافلگیرانه خود بر روی مردم بی آزار ما باعث ویرانی خانه و کاشانه های آن ها نشده باشند! در میان این آتش جنگهای بی پایان گاهی شکست و در بیشتر موارد نیز پیروز از میدان بر می گشتند. یکی از آن جنگهای خصم «جنگ ماری /مرو/» بوده است که در دوره ناصرالّدین شاه قاجار فئودال در سال های 1860-1861/م.م. اتّفاق افتاده است. در این جنگ خانمانسوز، ترکمن ها پیروزمندانه در میدان باقی می مانند و قشون ایران را همچون سگ هار از میدان بدر نمودند. در زیر با مراجعه به تاریخ ترکمنستان مستقل به کم و کیف این جنگ می پردازیم.

برای یورش قاجارهای ایران به سوی مرو را اهالی آن «جنگ با قاجارها» نام نهادند. تاریخ وقوع این جنگ را شاعر سخن سرای جنگ ترکمن «عبدالستار قاضی» در مجموعه دیوان اشعار خود در «جنگ نامه» با تحسب سال هجری قمری مصادف با سال 1860-1861 میلادی یاد کرده است. یکی دیگر از منابعی که در مورد تاریخ وقوع این جنگ ثبت شده است، مربوط به اثر «بلوکویل، با عنوان «اسارت در دست ترکمن ها» می باشد. در دوّمین بخش از این کتاب که با عنوان «جنگ» یاداشت شده است. در این یادداشت ها در مورد یورش سربازان ایران به مرو، روز به روز، ماه به ماه، اطلاعات دقیقی ارائه شده است. ولیکن، تعداد سربازان قشون ایران در این جنگ، به نوشته ع. قاضی 70 هزار، بلوکویل و وقایع نگار خیوه محمدیوسف بیانی در کتاب «رُداسلاونایا دئرِو خوارزمشاه اف /شجره سلسله پادشاهان خوارزم/»، تخمیناً 20-32 هزار، سواره و پیاده نظام همچنین 23-32 سرباز توپخانه یادداشت کرده اند.
جلوداران قشو ناصرالّدین شاه را حاکم خراسان و دائی وی میرزا حمزه حشمت الدّوله، و دستیار رشوه خوار وی میرزا محمد قوام الدّوله رهبری می کرده اند. نام میرزا محمد رشوه خوار در بین ترکمن ها به «قارا سرتیپ /سرتیب سیاه/» معروف بوده است. ادامهٔ مطلب »

مختومقلی حلقه وصل تاریخ و ادبیات کلاسیک

بریده نشریّه «مختومقلی فراغی» ش. 72

دکتر خانگلدی اونق – تورنتو – در مورد شاعر بلندپایه مان مختومقلی فراغی و خلاقیّت وی هر چقدر نوشته شود یا بیان گردد، هنوز اندک است. اظهار نظر در مورد همه جانبه بودن اشعار مختومقلی، لبریز بودن آن به لحاظ ایده و مضامین، غنای ادبی آن از نظر هنری، همچون چشمه ای لایزال که سرچشمه خود را از عمق حوادث تاریخی ایل و تبارش برمی گیرد، بی پایان است. ویژگی های خلاقیّت وی را در نوشته هائی که ارائه می گردد، می توان مشاهده نمود. ولیکن این امر بدان معنی نیست که آثار مختومقلی بطور کامل تحقیق و پژوهش شده باشد. لذا عرض و عمق آن هنوز نامکشوف است.

ستون و پایه های اصلی اشعارِ غنی از تفکّرات مختومقلی، با تمپ بشریّت مداری، عشق و عاشقی، مسائلی از قبیل مستحکم برپا کردن خانه و خانواده و … دربر می گیرد. وی از حق و حقوق طبیعی انسان ها در گذران حیات آدمی در این دنیای واقعی (فانی)، پرداختن و ساختن حیات پر از شادی، عشق و دوستی، دفاع می کند. لذا خلاقیّت غنی وی، همراه با ایده و تفکّرهای های مفید انسان، همچون بهینه سازیِ انسانگرائی، در یک ردیف، به متواضع بودن، امید و خوشبینی، دین و عرفان نیز پرداخته می شود. جهت بیان علل و دلایل ریشه این ویژگی های اشعار مختومقلی، بایست در گذران حیات وی با شرایط سیاه و ظلمانی قرن XVIII/م که همراه با شرایط صعب و مشقّاتی که در زندگی آن دوره ایجاد شده بود، و فرزند به حقّ زمانه خود بودن وی باید جست.

شاعری که در دوره ای از سخت ترین ایّام تاریخ پر مرارت ملت مان حیات و خلاقیّت داشته است، هرچه در حول و حوش ایّام مربوط و فلسفه ی وی، کند و کاو شود، ارزش تاریخی ادبی وی و کارهای برجسته ای که از دل و جان با احساسات وطن پرستانه و مردم دوستانه انجام داده است، رفیع می گردد. چنانچه به زبان خود شاعر بخواهیم نقل قول کنیم؛ دوره ای از تاریخ که این سرزمین در نتیجه حملات و هجوم های پی در پی و بی شمار قیزیل باش ها از یک طرف و خوانین غاصب خیوه و بخارا از طرف دیگر به سرزمین آباء اجدادی خویش، آن را تبدیل به ویرانه و مبدل به زندان نموده بودند. مختومقلی از فرط سنگینی لنگر این جنگ های بی پایان و برخورد های داخلی، و ستم گری های بی رحمانه حکام فئودال که تاج دروغین سلطانی بر سر نهاده بودند، به آمان درآمده و آرزوی پایان یافتن این مخاصمات را داشته است.

ادامهٔ مطلب »

شاعری که شاهد رویدادهای فلاکتبار ترکمن ها در ایّام رضاخان بود مأمد شاعیر (قرون XIX-XX/م.)

بریده نشریّه فراغی ترکمنصحرا

ترکمنصحرا – نشریّه فراغی – د. خ. اونق: از جمله شعرائی که در اوایل قرن بیستم از آن سخن گفته می شود، مأمد شاعر است. وی در نزدیکی شهر خوجه نفس، در کرانه ی جنوب – شرقی دریای خزر، در روستاهای آغئزلی /دهنه سابق/ و گأومیشلی سکونت داشته است. وی از طائفه یوموت جعفربای از تیره اونق توماچ می باشد. مأمد شاعر با پرداختن به فعالیّت های ماهیگیری و نجّاری، ناوهای کوچک و بزرگ و انواع ساختمان های چوبی به سبک های روسی، ترکمنی می ساخته است. استعداد ذاتی وی در خلاقیّت شعر، غزل و مهارت ادبی – صناعی، زبانزد خاص و عام بوده است.
بازماندگان مأمد شاعر دو پسر به نام های «آنا قربان» و «آنّا مأمد» و سه دختر می باشد. مأمد شاعر، استادی سخنور و شخصی شاعر بوده است. آشنایان و همسایگان او در اوقات فراغت شان در کارگاه نجّاری وی جمع می شدند و به اشعار و سخنوری هایش گوش فرا می دادند. بر اساس صحبت های همنشینان شاعر؛ وی شخصی قد بلند، دارای عضلاتی سفت و ریشی پر پشت داشته است.

درسال ۱۹۲۴/م.، مبارزات ترکمن های ترکمنصحرا در ایّام عثمان آخوند و طرفداران وی در جهت کسب حقّ حقوق تعیین سرنوشت، حکومت ایالتی خودمختار خود را تشکیل داده بودند. این ایده به مأمد شاعر نیز تأثیر گذاشته و به جنبش استقلال طلبانه عثمان آخون کشیده می شود. از این جهت در رابطه با این اوضاع احوالاتِ مبارزات سیاسی– اجتماعی دوره خود، اشعار خاصی از شاعر باقی مانده است.[1]

در مبارزات آن سال ها لشکریان رضاشاه که از جانب انگلیسی ها هدایت می شده و نقش دست نشاندگی انگلیسی ها را داشت، از هر چهار طرف به سوی صحراهای ترکمن هجوم می آورند. یکی از سرکردگان رضاشاه به نام سرتیپ زاهدی در خواجه نفس و اطراف کومیش دپه، نیری نظامی بزرگی را پیاده می کند. سلحشوران سردار آناگلدی در روستای ساللاخ در برابر لشکریان آن ها مقاومت می کنند و جنگ شدیدی در میان آن ها آغاز می شود. در این رویداد مبارزان ترکمن در اوّلین جنگ، پیروز میدان می شوند و این پیروزی را به عنوان پیام قطعی به رضاشاه تلقی می کنند. ولیکن، قشون رضاشاه با عقب نشینی و نیرو گیری جدید در گروه بزرگ جمع می شوند، آن ها به کمک اسلحه و مهمّات جدید انگلیسی، سرداران غیور ترکمن را وادار به عقب نشینی می کنند. مبارزان به طرف روستای آلتین – توقماق می شتابند و دوباره منسجم می شوند. این سرکرده ی ظالم شاه ایران روستای ساللاخ را به همراه زن و بچّه ها، پیر و جوان به آتش می کشند. کشتار مردم بی دفاع ترکمن را آغاز می کنند.

ناو موصوف مردشاعر را مأمدشاعیر می ساخته است

در این واقعه مأمد شاعر نیز شرکت جسته و اسلحه به دست مبارزه کرده است. … ادامهٔ مطلب »

کلاسیک ایرث؛ جیغاتای (اؤزبک) ادبییاتی

ائلچین وبنشریدوکتور آلماز عولوی

 جیغاتای (اؤزبک) ادبیاتی ایصطیلاحی مونقول ایستیلاسیندان سونرا اورتا آسییادا تشکّول ائتمیش تورک دیللی ادبییاتا، خوصوصن امیر تئیمور و تئیموریلر دؤورونده مئیدانا گلن تورک دیللی ادبیاتا شامیل ائدیلیر. قئید ائدک کی، تورک ادبیاتی تاریخینده‌کی جیغاتای (اؤزبک) ادبیاتی دؤورو بیردن-بیره یارانمامیشدیر. بو ادبیاتین قدیم کؤکلری آوئستاداکی شئعیر و اساطیرلر، اورخان –یئنی‌سئی آبیده‌لرین، تورک-اویغور ادبیاتینا و س. گئدیب چیخیر. ادبیاتشوناسلیقدا ایسه بو دؤور ادبی آبیده‌لری تورک دیللی خالقلارین موشترک ادبییاتی حساب ائدیلیر. جیغاتای (اؤزبک) ادبیاتی‌نین یاخین تاریخینه ایسه ایسلامدان سونراکی دؤورده یارانمیش-یوسیف بالاساقونلونون «قوتادقو-بیلیک» ،ماحمود قاشقارلی‌نین «دیوان لغات الترک» و س. اثرلر عاییددیر. عئینی زاماندا اونون یئنی بیر اینکیشاف مرحله‌سینی خارزم – آلتین اوردو تورک ادبیاتی احاطه ائدیر. 17 عصرلیک تاریخه مالیک اولان جیغاتای-تورک ادبیاتی بوتؤولوکده تورک‌دیللی ادبیاتین نهنگ بیر قولودور. یوخاریدا قئید ائدیلدیگی کیمی، دار معنادا نظرده توتولان جیغاتای ادبیاتی‌نین ایسلامدان سونراکی دؤورونون یئنی بیر صحیفه‌سی اولان خارزم و آلتین اوردو جیغاتای (اؤزبک) ادبیاتی خوراسان و ماوراوننهرده تشکّول تاپمیش و اینکیشاف ائتمیشدیر. بو دؤور شاه و شاهزاده‌لر ساراییندا اساس دیل تورک – جیغاتای (اؤزبک) دیلی ایدی. امیر تئیمور دؤورونون ایلک بدیعی اثری تاریخی فاکت اولاراق امیرین اؤزونون 1381-جی ایلده اویغور الیفباسی ایله یازیلمیش اون بیر سطیرلیک «کیتابه‌سی»دیر. همین «کیتاب»نین متنینی آوروپالی تورکولوق ن. ن. پوننئ ترجومه ائتمیشدیر: (کیتابه‌نین باش طرفینده‌کی اوچ سطیر-عرب حرفلری ایله اولان سطیرلر اوخونمامیشدیر) «یئددی یوز. . . . قارا توخماق» (تخمینن قیپچاق) اؤلکه‌سینه قویون ایلی باهاری‌نین اورتا آییندا تورانین سولطانی تیمور بی ایکی یوز مین عسگری ایله آد-سانی اوچون توختامیش خانین اوزرینه هوجوم ائتدی. بو یئره گلیشی تاریخه دوشسون دئیه موحاریبه ائتدی. تانری بونو عدالته یازسین، اینشالللاه. تانری خالقا رحم ائیله‌یه و بیزی دوعا ایله یاد ائده‌لر» (6،ص80-103).

ادامهٔ مطلب »

سیل ویرانگر در استان گلستان و فساد و سوء مدیریت نظام اهریمن

نیره انصاری

نیره انصاری

بدین اعتبار، مرگ و جان باختن بسیاری ازهم میهنان بی‌دفاع در استان گلستان(فاقد تجهیزاتِ منطبق با استانداردهای روز) در اثر سیل و قربانیان و مصدومیت شدید بسیاری از آنان و سایر مردم و شهروندان در این پیوند و صدمات وارده به جسم و منافع آنها، جرم محسوب می شود!

ایران گلوبال: – بیش از یک هفته است که سیل ویرانگر در استان گلستان و دیگر مناطق از جمله شیراز و خرم آباد و… همچنان خسارت های انسانی و مالی به هم میهنانمان وارد می کند.

دهها هزار تن در اثر سیل در استان های گلستان و مازندران آسیب دیده اند. هزاران تن بی خانمان شده اند و به موجب گفته مقامات حکومتی حداقل(500) مسکن تخریب شده است! و این در حالی است که مسئولان حکومتی اعلام کرده اند که تنها (295) تن را اسکان موقت داده و برای ( 347) تن اسکان اضطراری در نظر گرفته شده است!‌
کمترین امکانات در اختیار سیل زدگان قرار گرفته است. معاون سیاسی امنیتی استاندار گلستان گفته است دسترسی به (22) هزار عشایر گلستانی امکان پذیر نیست و عمق فاجعه هرلحظه بیشتر میشود!

نقش و وظایف قانونی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران استان گلستان در جلوگیری و مهار سیل در استان گلستان از منظر حقوقی:
«مدیریت بحران ، به موجب بند (الف) از ماده (1) فصل نخست قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور، مصوب(21،2،1385) مجلس شورای اسلامی:« شرایطی است که در اثر حوادث، رخدادها و عملکردهای طبیعی و انسانی (به جز موارد موضوعه در حوزه های امنیتی و اجتماعی ) به طور ناگهانی یا غیرقابل کنترل به وجود می‌آید و موجب ایجاد مشقت و سختی به یک مجموعه یا جامعه انسانی می‌گردد و بر طرف کردن آن نیاز به اقدام‌ها اضطراری، فوری و فوق‌العاده دارد.» ادامهٔ مطلب »

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: