اجمالی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)

«ساز «دوتار» قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی «تکتانگری» محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد استفاده قرار می گرفته است!» (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)

مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.

در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:

موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.

جلد بیرونی سمت راست کتاب

جلد بیرونی سمت راست کتاب

علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.

این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» حتّی به «دوتار بغداد» نیز تقسیم شده است.

کل ساز و نحوه در دست گرفتن و سبک نواختن در شمال و جنوب خراسان تا حدودی با هم متفاوت است. مردم مناطق خراسان قصه‌ها و داستان‌های خود را در قالب آهنگ‌هایی زیبا سینه به سینه به نسل‌های کنونی منتقل کرده‌اند. اگرچه دوتار در شرق خراسان از تربت جام، تایباد و ترکمنصحرا سرچشمه می‌گیرد.

همچنین در شهرهای نواحی شمال ایران، استادان و نوازندگانی را در نوازندگی ساز دوتار در خود پرورش داده است. این ساز در بین هنرمندان زبده دوتار نواز در ترکمنصحرا و ترکمنستان در بین همه تیره های ترکمنها، اعم از یموت های توٚرکمنصحرا و داش اوغوز، تکه ها، ارسأری ها،  سالئرهای توٚرکمنستان و سالورهای تربت جام و نیز در شرق خراسان دوتار ترکمنی می‌نوازند. از جمله هنرمندان ترکمنصحرا که در حال حاضر دست اندکار نوازندگی هستند، عبارتند از: ادامهٔ مطلب »

درباره کتاب ماندگار «اشک تور ان،» از رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

"اشک توران" نوشته: رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

«اشک توران» نوشته: رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

تورنتو – خوجه نفس نیوز:

رمان معروف «اشک توران» از نویسندگان طراز اوّل ترکمن از تورکمنستان غربی (یمودستان) رحیم اسنف و نویسنده روس از روسیّه آناتولی شالاشف می باشد.
محتوای این اثر سراسر داستان تاریخی، در مورد مبارزات ترکمن ها برای آزادی خود، از فروپاشی حکومت سلطان سنجر، آخرین پادشاه سلسله سلجوقلی های کبیر است. همچنین در مورد داستان شکل گیری ملت ترکمن که در قرون هشتم و نهم پایه های اساسی آن ریخته شده بود، در قرون یازدهم و دوازدهم، در دوره سلجوقلیان کبیر به اوج خود می رسد. این رمان یک تصویر بسیار مناسب و گویا همچنین رمانتیک و رئال از گذشته های دور تاریخ ترکمن در آسیای مرکزی و اوضاع سیاسی – اجتماعی آن، می دهد که نظر خواننده گان امروز را هرچه بیشتر به خود جلب و به خواندن آن علاقه مند می کند.
این کتاب در سال 1984، در مسکو از جانب اعضای شورا نویسندگان اتحاد جماهیر شوروی، از قبیل:
1. رحیم اسنف از: تورکمنستان
2. آناتولی شالاشف: از روسیّه
وسیعاً منتشر و طرفداران زیادی کسب کرده است. جهت دریافت رزوم و اطلاعات بیشتر به وب سایت داده شده می توانید مراجعه کنید: کتابخانه مجازی «لیو لایبراری – Liv.Ru«:

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

پرتره عثمان آخون

پرتره عثمان آخون

تورنتوپژوهشگر د. خ. اونق:

با توجه به دوره تحقیاتی اینجانب که مربوط به اعصار XIX-XX/م. «تاریخ معاصر» می شود، در جوار کارهای علمی فوق تخصصی در انستیتو پژوهشی تاریخ در آکادمی علوم ترکمنستان، بخشی از اوقاتم را برای مصور کردن شخصیّت های مربوط به آن دوره صرف نموده بودیم. در این رابطه تعدادی تصاویر قدیمی به دستم رسید که ضمن کار بر روی این تصاویر آن ها را در یک تابلوی نقاشی ضمن بازسازی، به حوادث مربوط به آن دوره نیز پرداختیم. همچنین در این روند پژوهش هایی صورت گرفت که آن را طی کتابچه ای که به وقت خود به صورت کتاب منتشر خواهیم کرد، بانجام رسانیدیم. ذیلاً اهم آنها را در این پست ارائه و فایل پی دی اف آن را می توانید از اینجا دریافت دارید!

رویدادهای این نوشته مربوط به اوایل قرن XX/م. است و آن شامل صفحاتی از تاریخ ترکمن صحراست که در آن اتفاقات سرنوشت ساز و مهمّی روی داده است. در این پژوهش تلاش بر این است که گوشه های تاریک تاریخ ترکمن را با فاکت های زنده همچون تصاویر یافته شده از قهرمانان واقعی آن رویدادها بیان گردد. …

جلد کتاب

نگاهی کوتاه به تاریخ تورکمنصحرا در اوایل قرن بیستم

¨ مأخذشناسی – اسناد سخن می گویند!
¨چهره های به یادگار مانده در آرشیو خلق—آناگلدی سردار (کلته) معروف به آناگلدی آج
¨ بازسازی تصاویر چهره های ماندگار در تاریخ

¨ معرفی کتاب و مقالات مربوط به تلاقی دو دوره قاجاریان و پهلوی ها

¨ مختصری در مورد عثمان آخون

¨ ببلوگرافی کرنولوژیکی رساله د. منصور گرگانی …

جنبش رهایی بخش در بین ترکمنهای ایران در سال های 1924-1925/م.:

قیام ترکمن های ایران در ماه مه سال 1924 تا یک سال بطول انجامید و در نهایت می توان گفت این جنبش تا ماه مه سال 1925 ادامه داشت. جنبش آزادی بخش ترکمن های ایران تحت لوای استقلال ترکمنستان پیش برده شد. در این رابطه اقدامات دولت ایران بجای حل و فصل این مسئله، با انتقال ایلات و عشایر غیر ترکمن به ترکمنصحرا به سرکوب این جنبش می پردازند.
رئیس شورای بزرگان و سران قبایل به عنوان رئيس جمهور منتخب ترکمن «جمهورباشلئق عثمان آخون» را بر می گزینند (وضعیّت نظامی). عملیات آزادسازی مناطق ترکمن نشین شمال ایران تحت رهبریّت افسران ترکیه: قادیر افندی، مصطفی بیگ، خدایار افندی، مراد بیگ، سلطان پاشا و «خان یمودسکی (لألی خان)» پیش برده می شود.

Исторический словарь от д-р Кадиров Шохрат Ходжакович

Освободительная движение у туркмены Ирана в 1924-1925: восстание Туркмен в Иране (май 1924- май 1925). Освободительная движение под лозунгом туркменской автономии. Был вызван мероприятиями правительства Ирана по переводу кочевых племён к оседлости. ادامهٔ مطلب »

مختومقلی و اونونگ زاماناسی هم بندی لیکده یازپلان شئغئرلار

Стихи написаны
в тюрьме пункте
 «Махтумкули и его время также Стихи написаны в тюрьме пункте»
قیات خان (XIX عاصئر) #قیات_خان
د. خ. اونق: …قیات خان XVIII عاصئردا #کومیش_دپه ده یوموت لارئنگ کور طایپاسئندا دۆنیا اینیأر. اول شول دؤورینگ دمیرچی اوستا اچری – ماشغالاسئندان بولانی اۆچین ایشجنگ و ‌ازبر آدم بولوپ دئر. بو حادیثالار قاجارلارئنگ مأمدشاه دؤوری بولوپ دئر.
قاجارلارئنگ مأمدشاه دوری اولار؛ #ترکمن لره چؤکدیر سالغئت سالئپ #جاپاربای ایلاتئی آغئر باسقی آستئندا قویوپ دئرلار.

قاجارلارئنگ ظلومئنا چئدامادئق قیات خان أهلی شای – اسباپ لاری، دنگیز انجام لاری و دمیرچیلیک اوستا آبزال لارئنی آلئپ کومیش دپه دن ایلکی #حسنقلی#اسنقلی– سونگ بولسا چلکنه گؤچیأر. …
قیات خان – Kyýat han

قیات خان خازار دنگزی نینگ کناریاقا تۆرکمن لری نینگ خاص غورپلی و اولی تأجرینه اؤوریلیپ دئر. اول ایلکینجی گزک تۆرکمن لرینگ وکیلی حؤکمۆنده مشهور #گلستان و #تورکمنچای یورت آرا (قاجارلار بیلن #روسیه دؤولت لری نینگ آراسئنداقی ۱۸۱۳ – نجی یئلدا بولوپ گچن یاراشئق) گپلشیک لره غاتناشیار. شول تاریخی گپلشیک لر تفلیس ده و قاراباغ دا گچیریلیپ مشهور شرطنامالارا قول چکیلیأر…. سونگ لاردا روسییادان گلن کالنین – ینگ یولباشچی لئغئنداقی اکسپدیسیانی قیات خان غارشی آلیار. شول یئلقی غرولان قورلتای، قیات خانئنگ یولباشجی لئغئندا گچدی. اولاری خیوا خانی و ایران حکمدارلاری نئنگ سالیان حاوپئندان غورانماق اوچین ایل بولوپ؛ «اورسیئت دولتینه، تۆرکمن لری اؤز تابعین لئغئنا آلماغئنا خوایئش بیلن یۆزلنیپ دئرلر.». …

…. حاضیر الیمیزده قیات خان و اونونگ اوغلی #یاغشی_مأمد – ینگ باشدان گچیرن حادیثالاری باراداقی کیتابی ترجیمه ادیپ تامام لادئق. ادامهٔ مطلب »

پروژه پژوهشی انستیتو تحقیقاتی تبریز و اهداف این برنامه (در سه زبان)

طرح جلذ -cover book

جلد طرح -cover book

(فارسی): اهداف و مقاصد این برنامه پژوهشی عبارت است از: (طرح اول)

1. تحقیقات پژوهشی و ارائه اطلاعات دقیق در مورد قتل هایی که در بین مهاجرین ترکمن ایران در ترکمنستان و اروپا از سال های 1985 تا 2005. اتفّاق افتاده است.

2. حضور مهاجرین متفرقّه و نوجوانان کم تجربه غیر سیاسی ترکمن ایران به ترکمنستان از سال 1985 به بعد.

3. حضور جاسوسان جمهوری اسلامی در ترکمنستان به بهانه مهاجرت.

4. سرنوشت یک مقاله در کنفرانس «خوجه یوسف همدانی» درسال 1381- عشق آباد، در ادامه «مرور بر ادبیَات دوره تورکمانی و طبقه بندی علوم، به بهانه کنفرانس خوجه یوسف همدانی- گزارش ها و مقالات کنفرانس در سال 1381 ش.»

5. آسیب شناسی مهاجرین ترکمن از سالهای 1985 تا کنون…

Научно-исслед – проект и цели этой программы:(Tri-lingual Project)

(На Русскии): Цели и задачи исследования это программы:

1. Управленческие исследования и представили подробную информацию об Убийства, что, среди иммигрантов иранских туркмен в Туркменистане и Европе с 1985 по 2005 год произошло. … ادامهٔ مطلب »

شاخص‌های انقلابی می‌‌گویند: ایران بوی تغییر می‌‌دهد!

انقلاب

ایرانِ امروز آماده‌ی یک تغییر اساسی در رده‌ی فرهنگی،اجتماعی و سیاسی یا به تعبیر بهتر آماده‌ی یک انقلاب است

کیهان لندن:

ماهو – انقلاب قبل از آگاهی فاجعه است. این جمله را ما مردمِ ایران به واقع با چشم‌های خود دیدیم؛ وقتی که اکثرِ مردم در سالِ ١٣۵٧ بدونِ آنکه از مبانی چون جمهوریت، استبداد، آزادی یا ولی فقیه آگاهی داشته باشند و بدونِ اشراف بر این موضوعاتِ اساسی، سوار بر موجِ ساخته‌ی انقلاب شدند و به‌یقین بزر‌ترین اشتباهِ زندگی خویش را انجام دادند اما امروز پس از تقریبا چهار دهه، به گمانم اوضاع کمی‌ متفاوت است.

شاید اگر در سال‌های پر التهابی مثلِ ٧٨ یا ٨٢ یا بعد تر ٨٨ صحبت از وقوعِ انقلاب می‌‌کردیم کمی‌ دور از ذهن به نظر می‌‌رسید اما با بررسی تجربه‌ی انقلابِ سالِ ١٣۵٧ایران و همچنین دیگر انقلاب‌های الگو در جهان و البته با در نظر گرفتنِ تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی در ایران به این نتیجه‌ی مهم می‌‌رسیم که ایرانِ امروز آماده‌ی یک تغییر اساسی در رده‌ی فرهنگی،اجتماعی و سیاسی یا به تعبیر بهتر آماده‌ی یک انقلاب است.

در این مقاله سعی دارم ابتدا علل رسیدن مردمِ ایران به مرحله‌ای که من آن را «پله‌ی اول انقلاب» نام می‌‌گذارم بررسی کنم سپس به اقداماتِ متقابل مردم و نظام حاکم دراین مرحله می‌‌پردازیم سپس پله‌های دوم و سوم را نیز برای شما موشکافی خواهم کرد.

کارل مارکس یکی از بزرگترین ایده‌پردازان جهان و فردی که بدونِ شک ایده‌هایش باعثِ پایه‌ریزی بسیاری از انقلاب‌ها در جهان (قرن ٢٠ و ٢١) شده است، وقوع انقلاب را امری اجتناب‌ناپذیر و بدونِ چاره می‌‌داند و بیان می‌‌کند که بر خواست یا عدم خواستِ نظام‌های حاکم انقلاب صورت می‌گیرد و سپس از انقلاب با عنوانِ «قطار یا لکوموتیو تاریخ» نام می‌‌برد و آن را عاملِ ناگزیرِ پیشرفت می‌داند. ادامهٔ مطلب »

آزربایجان تورکچه سینی بیلگی سایارا غوشماق دوشیندیریشی

آشنایی با سازمان مدافع حقوق بشر شهروندان ترکمن در ایران، (توهرا)

Turkmen Humenright

فعالین حقوق بشر تورکمنصحرا

تورکمنصحرا – درباره توهرا: تاریخ صد سال اخیر ترکمنهای ایران و تجربیات آن بیانگر این واقعیت است که بدون تشکل ارگان های حقوق بشری، تلاش در راه تحقق خواستها، ره به جائی نخواهد برد.
با علم به مسئله فوق ما بخشی از فعالین حقوق بشر ترکمن صحرا صرف نظر از تنوع دیدگاه ها و تعلقات گروهی برای رفع این نقصان و جهت پاسخگوئی به این نیاز تاریخی در جهت ایجاد تشکلی که بتواند بر پراکندگی فعالین ترکمن غلبه نموده و برای نسل های آینده پشتوانه ای معنوی فراهم کند دور هم گرد آمده ایم.
ایران کشوری است کثیر المله با تعلقات اتنیکی، زبانی و دینی گوناگون . اما بعد از/با برآمدن دولت پهلوی ها، سیستم حکومتی متمرکز با سیاست » یک ملت یک زبان » یعنی تنها با زبان فارسی رسمیت یافت. با پیروزی قیام بهمن و روند استقرار جمهوری اسلامی ایران نیز اساسا آن دیدگاه نابرابر دولتی نسبت به ملل غیر فارس و غیر شیعه کماکان ادامه دارد. ادامهٔ مطلب »

«رومی» در آمریکا: «اسلام‌زدایی» از اشعار مولانا

ترجمه به انگلیسی دیوان مولانا

ترجمه به انگلیسی دیوان مولانا

چک – رادیو فردا:«در پی انتشار ترجمه‌های کولمن بارکس از اشعار مولوی، اشخاص معروفی چون مدونا، به این آثار علاقه‌مند شدند »

معروف است که شعر قابل ترجمه نیست. هستند کسانی که معتقدند ترجمه شعر غیرممکن است و آن چه به عنوان ترجمه شعر اینجا و آنجا منتشر می‌شود تنها شبحی است، دور یا نزدیک، از اصل شعر در زبان مبدا.

حال با این فرض، مترجمی را تصور کنید که دست به کار عظیمی چون ترجمه اشعار مولانا می‌زند، فردی که اسلام و قرآن در تار و پود آثارش تنیده شده، آن چنان که این دو را از هم جدا نمی‌توان کرد. فراموش نکنیم که مولانا جلال‌الدین محمد بلخی پیش از آن که عارف باشد و بنا بر سرگذشت‌ها شمس تبریزی را بشناسد و عاشق شود، مفتی بود و عالم اسلامی.

ادامهٔ مطلب »

مرور گوشه هایی از تاریخ در مورد خطاهای رضا شاه در سال 1933/ش.

شاهان ایران

شاهان ایران

فیسبوک دکتر محمد مصدق رهبر ملی ایرانیان – هوشنگ: ۶ آذر و سوزاندن قرارداد دارسی از سوی رضاشاه و هیاهو برای هیچ ؛ قرارداد ۱۹۳۳ رضاشاه بدتر از قرارداد دارسی مظفرالدین شاه …

مخبرالسلطنه هدایت در توصیف جلسه هیئت وزرا در ۶ آذر ۱۳۱۱ با حضور رضاشاه می‌نویسد:«شاه دوسیه نفت را خواسته است. شب ششم آذر تیمور تاش دوسیه را به هیئت آورد. شاه تشریف آوردند و متغیرانه فرمودند دوسیه نفت چه شد؟ گفته شد حاضر است. زمستان است، بخاری می‌سوزد. دوسیه را برداشتند انداختند توی بخاری و فرمودند نمی‌روید تا امتیاز نفت را لغو کنید، نشستیم و امتیاز را لغو کردیم. مذاکرات در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۱۲به امضای قرارداد ۱۹۳۳ انجامید. قرارداد در ۲۷ ماده تنظیم شد. در کلیات تفاوت چندانی با قرارداد دارسی نداشت. رضاشاه امتیاز دارسی را که در سال ۱۳۴۰ (۱۹۶۱) منقضی می شد به مدت ۳۲ سال دیگر تمدید کرد [ تا سال ۱۳۷۲/۱۹۹۳] . کدمن(رئیس شرکت نفت ایران و انگلیس) به دفتر مرکزی لندن پیام داد «شخصا از نتیجه کار راضی هستم. این قرارداد از هر جهت فصل تازه ای در روابط ما با پارس خواهد گشود.»

ادامهٔ مطلب »

مصطفی تاجزاده: سقوط جمهوری اسلامی برابر با «تجزیه ایران» است

مصطفی تاجزاده - اصلاح طلب

مصطفی تاجزاده – اصلاح طلب

آنکارا – آراز نیوز: «مصطفی تاج‌زاده، فعال اصلاح‌طلب در گفت‌وگویی که با نشریه دانشجویی آرمانشهر تجزیه ایران را خطری بالقوه خواند.»،

به گزارش آراز نیوز، مصطفی تاج‌زاده در گفتگو با نشریه دانشجویی آرمانشهر در خصوص موضوعات داعش، سیاست ایران در قبال سوریه و تجزیه ایران سخن گفته است.

وی همچنین عنوان کرده که شرایط منطقه طوری است که اگر یک لحظه غفلت کنیم ایران وارد جنگ می‌شود. این فعال سیاسی اصطلاح طلب به نقل از مهندس سحابی گفته که سقوط رژیم جمهوری اسلامی تنها سقوط یک حکومت نخواهد بود بلکه سقوط آن برابر با تجزیه ایران است. ادامهٔ مطلب »

ترکمنستان لوله ی گاز خود به ایران رابست

Turkmen Gaz

ترکمنستان لوله ی گاز خود به ایران رابست

آق قالا – اوٚلکأمیز: سخنگوی شرکت ملی گاز ایران با بیان این که مشکلی در تامین گاز شمال کشور نداریم گفت: متاسفانه ترکمن‌ها گاز ایران را قطع کردند و به تعطیلات رفتند و از امروز که گاز صادراتی به ایران قطع شده هیچ امکان تماسی با آنها نداشته‌ایم.

مجید بوجارزاده سخنگوی شرکت ملی گاز ایران در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم در خصوص قطع ناگهانی واردات گاز از ترکمنستان اظهار داشت: طی روزهای گذشته مذاکراتی بین ایران و ترکمنستان صورت گرفته بود و با وجود این که مدیران شرکت ترکمن‌گاز خواستار دریافت سریع مطالباتی که به دلیل خواسته نامعقول آنها در افزایش قیمت‌ها مربوط به سال‌های گذشته بود، داشتند؛ اما توافق شده بود که مبالغ درخواستی‌ آنها پس از بررسی‌های بیشتر و در دراز مدت پرداخت شود.

ادامهٔ مطلب »

آنا وارلیق درگیسی حاقیندا آچیقلاما

آنا وارلیق

آنا وارلیق

آنکارا – آرازنیوز: محمدرضا هیئت – “آنا وارلیق” آدی ایله یئنی چیخماغا باشلایان درگی‌نین یایینلاندیغینا دایر خبر فیسبوکدا پایلاشیلینجا، بیر چوخ انسان تلفون و یا مساژ یولویلا بو درگی‌نین “وارلیق” درگیسی ایله باغلانتیسی اولوب اولمادیغینی سوروشموش و بو دورومون طرفیمدن آچیقلیغا قوووشماسینی ایسته‌میشدیر. بعضی دوستلاریمیز ایسه “وارلیق” درگیسی‌نین یئنی ساییسی ظن ائده‌رک خبری بگنمیش و یا پایلاشمیش، دورومون نورمال اولمادیغینی آنلایینجا دا بگنیسینی گئری چکمیشدیر.

آیریجا آلدیغیمیز دویوما گؤره، درگینی چیخارانلار، یالان سؤیله‌مک یولویلا “وارلیق” و “آنا وارلیق” درگیلری‌نین بیر-بیری ایله اویوملو (هماهنگ) بیر شکیلده چیخدیغینی، بو قونودا منیمله آنلاشیلدیغینی ایفاده ائده‌رک، بعضی دگرلی یازارلاریمیزدان مقاله ایسته‌میش و اونلار دا “آنا وارلیق” آدلی درگی‌نین “وارلیق” درگیسی‌نین رضایتی ایله چیخدیغینی دوشونه‌رک، مقاله‌لری‌نین یایینلانماسینا ایذین وئرمیشلر. ادامهٔ مطلب »

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: