کشف جدید نسخه سوّم حماسه قوقوت آتا

نشریّه اوزان - تبریز
نشریّه اوزان – تبریز

یانگی تاپئلان غورقوت آتانئنگ اوٚچینجی نسخه سی (کیتابی دأدأ غورقوت)

آغاز سخن:

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: – اخیراً خبر مسرّت بخشی در فضای رسانه های دنیا منتشر گردید که حکایت از حماسه ای بزرگ از تاریخ کهن ملّت ما دارد، آن کتاب مشهور تاریخی – حماسی «غورقوت آتا /کیتابی دأدأ غورقوت/» می باشد. قبل از این که وارد اصل ماجرا بشویم، از یک کنفزانس بین المللی معروفی که در سال 1999/ در پایتخت نسل برحقّ وی عشق آباد ترکمنستان مستقل برگزار شده بود، که در آن تمام ترک شناسان طراز اوّل دنیا از جمله محمد سارای، فاروق سومر، محققین برجسته ترکمن، ترک های آذربایجان و سایر اقمار ترک زبان دنیا و دانش پژوهان روسیّه در آن شرکت داشتند که سخنرانی ها و تز های ارائه شده آن طی کتابی با عنوان غورقوت آتا که اهم آن ها از بین 1500 مقاله از تزیس ها و داکالات های متن سخنرانی ها در عشق آباد منتشر شده است، تمام مقالات شرکت کنندگان از جمله متن سخنرانی اینجانب نیز که در آن ایّام که یکی از جمع هیئت گردانندگان کنفرانس از پژوهشکده تاریخ بودم نیز در موضوع «نسخه های یافته شده غورقوت آتا در کشورهای خارج /غورقوت آتا اپوسی نئنگ داشاری یورت لارداقی واریانتی/» اشاره شده است که متن آن را قبل از اینکه وارد نسخه کشف شده ان در ترکمنصحرا از جانب محققین نسخه «ترکمنصحرا استاد ولی محمد خوجه» انجام گرفته است، در این جا گذرا اشاره می کنیم:
نسخه اصلی این مقاله بزبان ترکمنی با الفبای کریل روسی که در آن ایّام در جمهوری ترکمنستان هنوز الفبای کریلیکی مرسوم بود، به کنفرانس ارائه گردید. سپس آن را در زبان های تورکی تورکیّه، ترکمنی لاتین، انگلیسی، روسی و فارسی برگردانده شده است. این مقاله در مؤسسات تحقیقاتی دنیا منتشر گردید که در مقاله مبسوط دیگری آورده شده است.

متن سخنرانی ارائه شده از طرف اینجانب در کنفرانس بین المللی غورقوت آتا:

این مقاله در موضوع:
«نسخه های یافته شده غورقوت آتا در کشورهای خارج»

قورقوت آتا
قورقوت آتا

در کنفرانس «غورقوت اتا» از جانب نویسنده این سطور به سال 1999/م.، – عشق آباد قرائت گردیده است!

بر اساس روایات یکی از مورّخین قرن پانزدهم که می گوید: «- در دوره ای نزدیک به ایّام حضرت محمّد، در بین طوایف اوغوز شخصیّتی با عنوان «دأده غورقوت» ظهور کرده است. وی در زبان طوایف اوغوز کتابی نوشته که آن کتاب به نام «دأده غورقوت» مشهور گشته است.»[1]

اثر حماسی «غورقوت آتا» که قدمت آن، تا قبل از نزدیک به دوره حضرت محمد عنوان شده است، اعصار زیادی را طی طریق نموده و در بطن قرون اسرار آمیز خلق شده، در مورد وقایع متعدد، از قهرمانی ها، مردانگی ها، از صفت ها و اخلاق های پاک بشری پیام می رساند. این حماسه اساساً در قرن 14 تا قرن 16 در ایّام سلسله ترکمن های آق قویونلی کتابت و به دقّت جهانیان رسانده شده است. این اثر در طول ایّام متمادی دقّت و نظر پژوهشگران و مورّخین دنیا را به خود جلب نموده است.

ادامهٔ مطلب »

بروشور مجموعه آثار پژوهشی تاریخ و ادبیّات تورکمن

د. خ. اونق: این مجموعه در پی 3 بروشوری که هر کدام مجزا از همدیگر به زبان های؛ فارسی A، انگلیسی B، روسی C، و شکل کامل آن «D«،  در فرمت های «وُرد-پروگرام» موجود در آرشیو و «پی دی اف» در رسانه مجازی «نت ورکینگ /اینترنت/» ارائه می گردد:

هیچ ابزاری جز یک کاغذ کاهی،
قلم و جوهر سیاه بیش نبود.
همه ی ابزار قلندر همین بود.
جوهر بنواخت، قلم بنوشت، قلندر سرود،
در پگاه شب دراز تا به هنوووز بیدار است. …

D_Comp_View_Info_For3Lang_my books__04

مشخصات مجموعه آثار دکتر خانگلدی اونق در این بروشور ارائه می گردد

– و اما، –
هر ابزاری که رسید،
دست قلندر بوسید،
کوشید، جوشید، خروشید،
پخته گشت همی،
جامی به تمنای حقیقت،
باده به تصدق نوشید. …

 با سلام، عرض ادب!، این طرح، جلد بروشور راهنمای مجموعه فعالیتهای فرهنگی، تحریرات و رسالات اینجانب /د.خ.اونق/ است که از اوایل سالهای مهاجرت هزارونهصد و هشتاد و هفت تا به امروز ادامه دارد. البته هنوز در صندوقچه ذخایر چند جلدی از آثارم در باب تاریخ و ادبیات ترکمن از عصر گوک تورک تا بامروز در سیر و جستجوست. این بروشور مجازی حاوی بیش از بیست جلد کتاب و آثار است که ضمن دادن اطلاعات لازم همه آنهارا در فایل پی دی اف منظوم نمودیم. این آثار از قبیل:
. چهار جلد پایان نامه به حروف لاتین ترکمنی بعلاوه چکیده آن به چهارزبان انگلیسی، روسی، فارسی و زبان تورکمنی آن به سه الفبای کریل-تورکمن، لاتین تورکمن و کلاسیک تورکمنچه، . همه آثار فوق، به حروف الفبای تورکمنی-ایرانی، (پنج جلد دیگر) تعمیم داده شد.
. دیوان جهانشاه حقیقی، جهت چاپ دوم، حاوی سه جلد مجزا از هم، بعلاوه شکل کامل سه جلد، که در آن تحقیقات پروفسور ولادیمیر مینورسکی با بررسی و ترجمه متون و اشعار از دانشگاه کمبریج لندن علاوه گردید.
. پژوهشهای آکادمیکی؛ حاوی:
. ترکمن صحرا در اوایل قرن بیستم. تصاویر، چهره ها و تابلوهای ماندگار. «اسناد سخن میگوید»
برگردان و ترجمه اثر استادم، آکادمیک پروفسور مراد آنانفسف در باب «مختومقلی و اونونگ زماناسی هم بندیلیکده یازیلان شئغئرلار….
. پژوهش و ترجمه؛ اثر «قیاتخان و باژماندگان» و «اشعار سروده شده در اسارت»، به زبانهای فارسی و پروژه انگلیسی قبل از ویرایش، مجموعا سه کتاب.
. مقالات و اطلاعات تاریخی در باب «دیوان جهانشاه حقیقی» بزبان انگلیسی…
. درآمدی بر موسیقی دوتار ترکمنی و معرفی یک اثر. …. لینک این بروشور ذیلا درج میگردد!

https://drive.google.com/file/d/1X2qs5P_2pNWjzySR4F45QYAguAdp9krN/preview

نگاهي به «فرهنگ لغات و اصطلاحات روزمره ترکمنی ـ فارسی»

تصویر مرتبط

فرهنگ لغات و اصطلاحات ترکمنی

خوجه نفس: سایت «خبر فارسی» به نقل از سازمان فرهنگ و ارتباطات … – رايزني فرهنگي ايران در تركمنستان «فرهنگ لغات و اصطلاحات روزمره ترکمنی ـ فارسی» را منتشر كرده است.

به گزارش روابط عمومي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، «فرهنگ لغات و اصطلاحات روزمره ترکمنی ـ فارسی» زير نظر محمدجواد ابوالقاسمی، رايزن فرهنگي كشورمان در تركمنستان و همکاري علمی اغول گوزل چاري وا، باي صحت اف دورت قلي، خان‌گلدي اونق و علی شعبانی، طي سال‌هاي 1396 و 1397 تأليف شده و به تازگي از سوي رايزني فرهنگي ايران در تركمنستان، منتشر شده است.

در مقدمه اين فرهنگ به قلم محمدجواد ابوالقاسمی، آمده است:

«تألیف کتاب‌های مرجع، به‌ویژه در حوزه‌ زبان و ادبیات و فرهنگ، بهترین پل ارتباطی بین فرهنگ‌ها است؛ چون از این راه، زمینه‌ ارتباط با سرزمین، فرهنگ و مردم جدید پدید می‌آید. کشور ایران و ترکمنستان ریشه‌های‌ مشترک فرهنگی و تمدنی محکم و گسترده‌ای دارند ولی گذر زمان و رخدادهای تاریخی و اقلیمی، به‌ویژه در حدود یک قرن استیلای فرهنگ روسی و ماتریالیستی، شکافی میان فرهنگ و خط و زبان دو کشور پدید آورده است. در این دوران، فرهنگ ترکمنی آسیب فراوانی دیده است و زبان و خط و فکر و ارزش‌های آن دچار دگرگونی‌های بسیاری شده است. هرچند دولت‌مردان ترکمنستان پس از استقلال تلاش فراوانی برای احیای فرهنگ و ارزش‌های ترکمنی کرده‌اند و موفقیت‌های بسیاری به دست آورده‌اند. امید است با شتابی که در این زمینه وجود دارد تا دو دهه‌ آینده این مشکل برطرف شود و دانشگاه‌ها و مراکز علمی ترکمنستان با فعاليت ثمربخش بتوانند از فرهنگ و خط و زبان وارداتی بی‌نیاز شوند. ادامهٔ مطلب »

مصاحبه دکتر خانگلدی اونق با روانشناس خبره جیران طیب در تلویزیون تورنتو ترکمن صحرا تی وی

مصاحبه با جیران طیّب کارشناس روان شناسی
توٚرکمن روحی-روان ایش اؤویری جیران طیّب بیلن تلویزیون گپلشیگی
سلام! … تورنتو ترکمنصحرا تله یایلئمئنا خوش گلدینگیز!
حورماتلی توماشاچی لار! آذاستار-تورنتو ترکمنصحرا تی وی پروگرامئندا «ترکمنصحرادا اچری–ماشغالا قئنچئلئق لاری!» شو گزک گپلشیگیمیز روحی بیلیمی سایکولوژی حاقدا بولوپ گچر. بیشلینگیز یالی جمعیّتچیلیک روحی-روان بیلیمینه آیری دیلده آیتساق؛ سایکولوژی بیلیملری دییلیأر. بو علئم دنیاده خاص اهمیّتلی بیلیملرینگ بیری بولوپ دوریار. جمعیّتچیلیک روحی اؤورنیش علمی نئنگ دوٚشوٚندیریشی شیله: «جمعیتچیلیک روحی اؤورنیش بیلیمی بلی بیر علمی یول بیلن اویلانما یا-دا پیکیرلنمه چأره سی، جمعیتچیلیکده آداملارئنگ اویلانماغی، دویماغی هم قئلئق – حأصیّت لرینینگ یوٚزه چئقماغی بیلن دوٚشیندیریپ بولیار. شیله هم کؤپچیلیگینگ اخلاق – حأصیّتلری، دویغی – پیکیرلری، بللی بیر زامان یا مکانی گؤزاؤنگوٚنه توتمازدان اویلانماق هم جمعیّیتینگ روحی–روانئنی اؤورنمئکدن عبارات بولیار. جمغئیتچیلیک روحی– روانئنی اؤورنمک بیلن بیر خاطاردا کؤپچیلیک آخلاق– حأصیئت لری نینگ بیلیمینی هم اؤورنمک آلاداسی آلئنئپ بارئلیار. شولارئنگ بیر شاخاسی بولسا انسانشناسلئق هم کؤپچیلیک و جمغئیتچیلیک علئملارئنی اؤز ایچینه آلیار. البّته بولاری بیری–بیریندن آیراتینلاشدئریان ینه بیر آقئم، اونونگ متد-تأرلری بولوپ، اولاری آیراتئن بیلیم اوغوری حؤکمونده تاپاووتلانیار.
جیران طیّب آصلی ایران توٚرکمنلریندن بولوپ، اول 1372/ش. یئلدا کنبدکاووس شأهرینده دونیأ اینیأر. اورتا مکدپلرینی اؤز دوغدئق مکانئندا گچیریپ، یوقاری بیلیمینی بولسا آزادشأهر اونیورسیته سینده تماملایار. اول اوقووئنی تاملاندان سونگ دورموش غوروپ ماسترلئق بیلیمینی گچیرمک اوچین تورکیّه شأهرینه گؤچیپ گلیأر. حأضیر اؤز اوقوو هونأری بیلن بیر خاطاردا کؤپچیلیک اولغاملاری بولان اینستاگرام، تلگرام و واتساپ یالی خبر سریشته لرینده آکتیو ایشلری آلئپ بارئپ اؤز ترکمن دورموشئنا ساغدین یاشایئش، باغتلی دورموش تأرلرینی اؤوردیأر. اونئنگ بو آکتیوال ایشلری تورکمن جمغئیتچیلیگینینگ روانشناسلئق و اچری–ماشغالا قئنچئلئقلاری، اساسان هم ترکمن زنان لاری حاقد اؤیت دیر نصیحات و سازلاشئقلی دورموشی آلئپ بارماغی ماصلاحات بریأر. اونونگ دگرلی ماصلاحاتلاری زنان کؤپچیلیکلرینینگ آراسئندا آخلاق آراسسالئغی ساقلاماق، آغزی بیر یاشاماق، تأزه چاتئنجا أر-عایالارئنگ آراسئندا سازلاشئقلی یاشایئش غورماق حاقدا بولوپ گچیأر…..
#روح_روان_ایش_اؤویری #کارشناس_روانشناسی #جیران_طیب
#TT_TV – Toronto Türkmensähra

صفحه مربوط به نویسنده شاهکار جهانشاه حقیقی در سایت کتابخانه های آمریکای شمالی و ایاات متحده آمریکا

Страница автора Divan Jahanshah Hakyky на сайте североамериканских и американских библиотек
دىوان جهانشاه حقىقى: شاه ترکمن، شاه توورىز، شاه مردان قرن چهردهم و پانزدهم : به همراه شرح احوال، آثار و اوضاع سىاسى و اجتماعى دوران جهانشاه حقىقى

Dīvān-i Jahānshāh Ḥaqīqī: shāh-i Turkaman, shāh-i Tūvrīz, shāh-i mardān-i qarn-i chahardahum va pānzdahum : bih hamrāh-i sharḥ-i aḥvāl, ās̲ār va awz̤āʻ-i siyāsī va ijtimāʻī-i dawrān-i Jahānshāh Ḥaqīqī

Author: نوشته و پژوهش، دکتر خانگلدى اونق = Poems / Jahanshah Hakyky ; [editor], Dr. Hangeldi Ownuk. اونق، خانگلدى. ; Jaḣanshaḣ Ḣăgigi; Khāngildī Ūnuq
Publisher: انتشارات بهجت، Tihrān : Intishārāt-i Bahjat, 2014.
Edition/Format:   Print book : Poetry : Turkmen : Chāp-i avval
Summary:
Ḥaqīqī Turkamān, Jahān Shāh ibn Qarā Yūsuf ; Turkish poetry – Iran – 15th century.
Rating:

(not yet rated) 0 with reviews – Be the first.

Subjects
More like this
کلیک روی لینک داده شده مربوط به نویسنده شاهکار جهانشاه حقیقی در سایت کتابخانه های آمریکای شمالی و ایاات متحده آمریکا

 

انتشار اولین شماره فصلنامه وزین علمی، فرهنگی-ادبی «مؤسسه سلجوق»

انتشار اولین شماره فصلنامه وزین علمی، اجتماعی، فرهنگی و هنری «سلجوق»

تبریز – مؤسسه انتشاراتی «سلجوق» – د.خ.اونق:

انتشار اولین شماره فصلنامه وزین علمی، اجتماعی، فرهنگی و هنری «سلجوق» تبریز بر تمام اهالی ایران و بویژه تورک زبانان ایران و دنیا مبارک باد. این نشریه که از جانب «انتشارات معتبر سلجوق» چاپ و منتشر میشود، حاوی مطالب ارزنده تاریخی، ادبی و فرهنگی از جانب شخصیت های شاخص فرهنگی اجتماعی ایران می باشد، این شماره با این مشخصات به ثبت رسید: .
فصلنامه فرهنگی، اجتماعی سه زبانه تورکی، فارسی و انگلیسی «سلجوق». دوره اوّل، شماره ۱، پائیز ۱۳۹۸/ش – مطابق با سپتمبر ۲۰۱۹/م. در تعداد ۱۵۷ صص.
اوج آیلئق تورکچه، فارسچا و انگلیزجه مدنیّت و توپلومسل درگیسی – بیرینجی دونوم، سایی ۱، پاییز ۱۳۹۸/ش.- میلادی ائیلی سایی سپتامبر ۲۰۱۹/م. صایفا سایی۱۵۷ صص.
لذا از جانب آدمین این پیج دو مقاله نیز در آن درج شده است که تصاویر آنرا در حجم این پست، بروز رسانی نمودیم….
ا.. #فصلنامه_سلجوق #انتشارات_سلجوق #تبریز #آذربایجان #گنبدکاووس #اورمیه #اردبیل #باکو #ترکمنستان #عشق آباد #بندرتورکمن #موسسه_سلجوق #تورکان #ترکان #سلجوق_انتشاراتی #اونق #خانگلدی #حیدربابا


#тебриз #азирбайджан #бакув #ашхабад
#sejuk_neşriýaty #tebriz #töwriz #ownuk #hangeldi #turkmensahra #azerbaican #urmiye

 در این شماره از فصلنامه «سلجوق» دو فقره از مقالات اینجانب (خ.اونق) منتشر شده است. … ادامهٔ مطلب »

گوشه ای از فعالیت های بالنده زنان و دختران تورکمن

آیلار نخبه خیّر کومیش دپه

آیلار نخبه خیّر کومیش دپه – مقاله ص. جاذبی

هفته نامه همزیستی:

مقاله صدیقه جاذبی وقتی به فاصله خیلی کوتاه در شبکه‌های اجتماعی از فعالیت دو زن فعال در عرصه امور خیریه در ترکمن صحرا با خبر شدم و چهره این دو زن جسور را دیدم تیتر «دو زن در یک قاب» در ذهنم نقش بست. خوشحالی من از بابت حضور این دو زن در این عرصه وصف ناپذیر بود، به خاطر همین زود شماره‌های شان را پیدا کرده و با آنها ارتباط برقرار کردم. ارتباط با « آیلر کوچکی » این شیرزن گمیشانی خیلی طول نکشید، اما فریده ایزدی زن جسور آق‌قلایی کمی دیر به ارتباط ما پاسخ دادند. با آیلر کوچکی مصاحبه‌ام را انجام دادم اما فریده ایزدی بنا به دلایل شخصی نخواستند مصاحبه کنند، هرچند با او صحبت دوستانه خوبی داشتم و با فعالیت‌های شان و خودشان آشنا شدم.

اما آیلر کوچکی، زنی که بیماری پسرش باعث شد تا به فکر تاسیس خیریه بیفتد. دو سال پیش یعنی سال 86 آیلر همراهی چند نفر را جلب کرده و درشهرستان محروم گمیشان برای بیماران سرطانی خیریه‌ای راه اندازی می‌‌کند. پیش از تاسیس این خیریه او به خاطر بیماری فرزندش با یکی از خیریه‌های معتبر منطقه آَشنا شده بود. آشنایی با این خیریه کم کم به فعالیت او در آنجا انجامید و در نهایت خود اقدام به تاسیس کانون حمایت از بیماران صعب‌العلاج به اسم لبخند امید شکوفه‌های گمیشان می‌کند. او با همراهی چند نفر از معتمدین گمیشان این خیریه را اداره می‌کند و آیلر و همه کسانی که آنجا فعالیت می‌کنند بدون دریافت ریالی از محل خیریه بابت فعالیت‌های خود، با جان و دل خیریه را اداره می‌کنند. محل خیریه نیز برای اینکه هزینه‌ی بیشتری تحمیل نشود، یکی از دو اتاق خانه آیلر قصه ما است. البته به گفته او بعد ازسیل به ‌خاطرحضور مهمانان زیاد ورودی حیاط را آجرکاری کرده وبه اتاق تبدیل کرده‌اند تاشرمنده مهمان‌های شان نباشند.

تلاش برای تامین هزینه 220 بیمار

او می‌گوید: «کل درآمد خیریه صرف خود بیماران می‌شود و درحال حاضر بیش از۲۲۰پرونده ثبت شده داریم که برای تامین هزینه‌های درمانی، شیمی درمانی، معیشتی، خورد وخوراک، تحصیل بچه‌های شان وغیره فعالیت می‌کنیم. ما برای اینکه کل درآمد خیریه را صرف بیماران کنیم میز صندلی‌های اوراقی و دورانداختنی ادارات را تعمیر کرده و استفاده می‌کنیم». ادامهٔ مطلب »

یانگی تاپئلان غورقوت آتا دستانی بارادا دکتر ع. دیه جی بیلن گچیریلن گپلشیک

مصاحبه صریح دکتر عبدالرحمن دیه جی با یابنده «نسخه سوّم غورقوت آتا» استاد فرزانه ولی محمد خوجه

یابنده نسخه سوّم غورقوت آتا استاد ولی محمد خوجه

ترکیّه – پلی بین من و شما – عبدالرحمن دیه جی: – (برای پژوهشگر نامی و خستگی ناپذیر صحرا دکتر عبدالرحمان دیه جی تندرستی، طول عمر، و موفقیّت در تمام فعالیّت های انساندوستانه و ملّی پرورانه وی داریم و در راهی که جهت اخذ درجات بالاتر علمی پیش می برد، موفّق و کامیاب گردد!) – «دکتر خانگلدی اونق – تورنتو«

آغاز مصتحبه:

نکته 1:  متاسفانه دنیای ترک چه از نظر صیانت از شخصیتهای تاریخی خود و چه حفظ نسخه های خطی نمره خوبی نمی تواند بگیرد. چرا نسخه های قدیمی دده قورقورت در موزه های دنیای ترک وجود ندارد و در موزه های واتیکان و آلمان و یا چین حفظ می شود. همین نشان می دهد که ما به موقعش از آن نسخه ها به خوبی حفاظت نکرده ایم. این کار محتاج عشق است. باید با عشق و درد به دنبال نسخه ها گشت.

نکته 2 : 35 کیلومتر بعد از بایکونور در قزاقستان کنار سیردریا، قورقوت آتا را دیدم که آرمیده بود. با دیدن قبرش دلم گرفت. یک قبر ساده خاکی.  انسانهای آرزو بر دل  تکه پارچه هایی از سر قبرش آویزان کرده بودند. معلوم بود که هیچ مراقبتی از آن نمی شود. نه دیواری دورش بود و نه  لوح یابودی. به حال خودش رها شده بود. نشستم و برای روحش دعا  کردم. بعد از آن با یکی از روزنامه های قزاقستان مصاحبه ای انجام دادم و از وضعیت قبر قورقوت آتا گله و انتقاد کردم. بعد از چاپ روزنامه مقامات قزاق از من انتقاد کردند که چرا موضوع را به روزنامه کشیده ام و چرا به خود ما نگفته ای. اما خوب شد که مصاحبه کردم چون بعد از آن به قبر قورقوت آتا رسیدگی کردند.

اشاره:   در ماههای گذشته دو نفر خبر یافتن نسخه سوم کتاب دده قورقوت را از طریق شبکه های اجتماعی اعلان کرده بودند. یکی دکتر محمد زاد صدیق از ایران و دیگری پروفسور متین اکیجی از ترکیه. اعلام پیدا شدن نسخه دده قورقوت توسط دو نفر در فواصل زمانی نزدیک به هم، موجب حیرت افکار عمومی شده بود. اما از منطقه ما ترکمن صحرای ایران نیز خبرهای  متفاوتی به گوش می رسید مبنی بر این که یابنده اصلی این نسخه همشهری گنبدی ما ولی محمد خوجه است  که عمرش را با جمع اوری نسخه های خطی گذرانده. می گفتند نسخه اصلی اورژینال دست اوست. می گفتند که هر دوی آن اساتید یعنی اکیجی و صدیق فتوکپی و فایل پی دی اف نسخه را از خوجه گرفته اند. ادامهٔ مطلب »

پیشنهادی طلائی جهت حفظ میراث های فرهنگی ترکمنصحرا

این تصویر وفات غم انگیز سلطان تورکمن قطب الدین محمد خواززمشاه است- پادشاهی که در طول عمرش به امپراتوری رو به افول سلجوقیان جانی تازه بخشید. در تمام اکناف امپراتوری آتابکان خائن عَلَمِ تجزیه و فرو پاشی امپراتوری بزرگ ترکمن شورش و بلوا راه انداخته بودند، گوشمالی و سرجایش نشاند و کشور ترکمنی را از حوف فروپاشی نجات داد. ووو همانطور که در تصویر زیبای مینیاتوری آن می بینیم، چهار طرف جزیره را آب فراگرفته و صورت وی به اصطلاح ایگ ترکمن کؤسه ساقغال، ساری یاغئز، عمامه ها به سبک سنّتی اهل سنّت و روحانی دربار قرآنی بر دست بر جنازه وی دعا قرائت می کند. و نماز جنازه برجای می آورند. طول جزیره نیز به خوبی در این مینیاتور و گردی گوشه های تپّه نمایان است.

تورنتو – د. خ. اونق:

سلطان علاءالدین محمد خوارزمشاه، –

وی نامدارترین پادشاه خوارزمشالئق ها بود. او ابتدا قطب الدین نام داشت. اما پس از بقدرت رسیدن نام پدر را برگزید. اولین برخورد خوارزمشاه و مغولان در سال هزارودویست و چهارده میلادی در دشت قئپچاق درگرفت که با رشادتهای جلال الدین منگبرنی به پیروزی انجامید. ولیکن با بی کفایتی برخی از نزدیکان در جنگهای بعدی شکست میخورند. وی در آخر عمر خود میگفت: پس از اینهمه پیروزیها هنوز من نمیتوانم در آب و خاک خود به آرامی بمیرم. از این جهت چون از خاک خود دور نماند با نزدیکترین مقربان خود از جمله منگبرنی به جزیره «کوره سوو» شتافت پس از عبور از آب در این آب و خاکش آرام گرفت، وی قبل از مرگش تمام تاج و طاموغا، شمشیر و اسباب شاهی را بر کمر پسر رشیداش جلال الدین بست و حکومت را براو سپرد. در هنگام مرگ سلطان حتی برای کفن او پارچه ای در آن جزیره نبود. در نهایت یکی از امرا لباسش را کند و براو کفن دوخت. و جلال الدین قسم یاد کرد که تا آخرین قطره خون انتقام شما را میگیرم پدر آرام بخواب! بدین ترتیب سلطان بی آنکه آب و خاکش را ترک کند در این جزیره بنا بگفته بارتولد آن در حدود کومیشدپه با طول و عرض این منطقه همخوانی دارد که در مصب شاخه شمالی رود گرگان درطول شرقی تعیین شده است. قرار گرفته است. این جزیره تا مسدود شدن دریای جیحون در نواحی خوارزم توسط چنگیز در درون آب قرارداشت. …و تا کمر اسب آن جزیره قابل دسترسی بود میتوان با اسب به آن جزیره رسید.
ا…حال یک پیشنهاد طلائی برای هموطنانم! در حفظ ارزشهای تاریخی مان کوشا باشیم:
ا.. دوستان و اساتید عزیز! پیشنهاد میدهم در مورد تاریخ تورکمن لازمه حفظ آن بیش از هر زمان احساس میشود و آن را در بین مردم رواج دهید. در تاریخ تمام شواهد و اسناد نشان داده است که محل دفن سلطان محمد علاء الدین خوارزمشاه در «کوره سوو» است. لذا از اهالی خواهشمند است که در وسط تپه کوره سوو بنائی درخور جهت آرامگاه این سلطان تورکمن برپا گردد که بلحاظ تاریخی هیچ قدرتی نمی تواند آنرا نادیده بگیرد و یکی از ارزشهای برجسته تاریخ تورکمن صحرا و کل تورک های دنیا و جهان اسلام خواهد بود. ..کسی تاکنون محل مقبره سلطان را غیر از کوره سوو جای دیگری را نمی تواند نشان دهد و همه اسناد دال براین ارزش است.. ‌به امید پیگیری مسئولین تاریخ و حفظ میراثهای فرهنگی و تاریخی خود کوشا باشیم…از عزیرانی که در تلگرام t.me/dhownukt@  و اینستاگرام با کامنتهای خود استقبال نمودند کمال تشکر را می نمائیم! پیروز باشید!
#سلطانمحمدخوارزمشاه #کورهسوو #کومیشدپه #گرگانرود #جلالالدینمنگلیبورون #خوجهنفس #خوارزمشالئق #خوارزمشاهیان #تاریخترکمن #تورکمنصحرا #تورکمتستان #قطبالدینمحمد_خوارزمشاه #منگبرنی

 

جنگ مرو (سال های 1860-1861/م.م.)

Mary Söweşi (1860-1861)

خوجه نفس سارسماز – د.خ.اونق: – تاریخ ترکمن پر است از جنگ و مبارزات آزدیخوانه این ملّت بر علیه حکام زور و قداره بندان تاریخ، این سرزمین گلگون از غنای طبیعت که بر شانس و اقبال حوادث، در نصیب این ملّت افتاده است، رهائی دهند. ترکمن ها تا قرن ها در اکناف صحرا جائی که رودها و نهرهای بزرگ آن سرزمین ها را شرب می کرده است تصرّف و آن جا عمدتاً در اطراف رودهای بزرگ جیحون از شرق و غرب از جانب اوزبوی به بحر خزر می ریخته است، و از جانب جنوب در اطراف رودهای اترک و گرگان مسکن گزیده بودند که در دوره چنگیز خان با مسدود کردن رود بزرگ جیحون، در نواحی خوارزم، این اقوام مجبور به کوچ به جوانب جنوب تا کناره های رود گرگان می شوند. در دوره هجوم نادرشاه دوباره سرزمین های خود را از جانب کناره های شرقی رود جیحون به سمت اوزبوی و صحراهای قاراقوم عقب می نشینند و تا اطراف بالکان، اترک – گرگان را پر می کنند و شهرهای اطراف آموی دریا خالی از سکنه می گردد. این بخش از تاریخ رنجبار ملت ما مصادف است در دوره خوانین و حکّام فئودال اطراف این سرزمین. روزی نبود که با حملات غافلگیرانه خود بر روی مردم بی آزار ما باعث ویرانی خانه و کاشانه های آن ها نشده باشند! در میان این آتش جنگهای بی پایان گاهی شکست و در بیشتر موارد نیز پیروز از میدان بر می گشتند. یکی از آن جنگهای خصم «جنگ ماری /مرو/» بوده است که در دوره ناصرالّدین شاه قاجار فئودال در سال های 1860-1861/م.م. اتّفاق افتاده است. در این جنگ خانمانسوز، ترکمن ها پیروزمندانه در میدان باقی می مانند و قشون ایران را همچون سگ هار از میدان بدر نمودند. در زیر با مراجعه به تاریخ ترکمنستان مستقل به کم و کیف این جنگ می پردازیم.

برای یورش قاجارهای ایران به سوی مرو را اهالی آن «جنگ با قاجارها» نام نهادند. تاریخ وقوع این جنگ را شاعر سخن سرای جنگ ترکمن «عبدالستار قاضی» در مجموعه دیوان اشعار خود در «جنگ نامه» با تحسب سال هجری قمری مصادف با سال 1860-1861 میلادی یاد کرده است. یکی دیگر از منابعی که در مورد تاریخ وقوع این جنگ ثبت شده است، مربوط به اثر «بلوکویل، با عنوان «اسارت در دست ترکمن ها» می باشد. در دوّمین بخش از این کتاب که با عنوان «جنگ» یاداشت شده است. در این یادداشت ها در مورد یورش سربازان ایران به مرو، روز به روز، ماه به ماه، اطلاعات دقیقی ارائه شده است. ولیکن، تعداد سربازان قشون ایران در این جنگ، به نوشته ع. قاضی 70 هزار، بلوکویل و وقایع نگار خیوه محمدیوسف بیانی در کتاب «رُداسلاونایا دئرِو خوارزمشاه اف /شجره سلسله پادشاهان خوارزم/»، تخمیناً 20-32 هزار، سواره و پیاده نظام همچنین 23-32 سرباز توپخانه یادداشت کرده اند.
جلوداران قشو ناصرالّدین شاه را حاکم خراسان و دائی وی میرزا حمزه حشمت الدّوله، و دستیار رشوه خوار وی میرزا محمد قوام الدّوله رهبری می کرده اند. نام میرزا محمد رشوه خوار در بین ترکمن ها به «قارا سرتیپ /سرتیب سیاه/» معروف بوده است. ادامهٔ مطلب »

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: