د). توٚرکمنصحرادا خاص ایرکی دؤرأن یادیگأرلیک لر «چوپان آتا» و «خالدنبی»:

تورکمنصحرادا خالدنبی سنان حضرت لری نینگ موزه لئیی

تورکمنصحرادا خالدنبی سنان حضرت لری نینگ موزه لئیی

تورنتو – د. خانگلدی اونق: شو ماقالانی 1998-نجی یئل لاردا تورکمنستان علم لار آکادمیاسئندا ایشلأن دؤوریم، اؤز دوکتورلئق ماتریال لارئما غوشوپ دئم. شو گونلر کأبیر نأبللی گویچ لرینگ طاراپئندان تورکمنینگ بو قادیمی موزه لئیی نی بوزماق ماقصادی بیلن، تورکمن یأدیگأرلیک لرینه بی پروای لئق بیلن اوت بریأرلر. شو مئناسئباتلی بیز شو علمی ماقالامئزدا حورماتلی اوقئجی لارئمئزئنگ دئققاتئنی شو یأدیگأرلیگینگ قادئمئیتینه چکیأریس!
«بو اؤویلیأچیلیک لردأکی قبورلارئنگ باشئندا غویولان، یوٚزینینگ یازغئسی زامانئنگ گچمگی بیلن بوزلوپ غالان باشی قوپبالی توٚرکمن بؤروٚک شکیللی داشدان یاسالان آدام لار، اؤزبولوشلی یکه – تأک معنی لی خأصیّته ایه دیر».

متن: اؤرأن اییرکی دؤورینگ مدنیّتینی اؤزینده ساقلاپ غایدان، شو گوٚنکی گوٚنلریمیزه گلیپ یتن، توٚرکمن صحرانئنگ یادیگأرلیک لری نینگ ایکی سانی سی حاقدا یادلاپ گچمگی ماقول بیلیأریس.

اسلام دینی نینگ دوٚرلی آقئم لارئندا اؤویلیألره، ائمام لارا هم عالئم – علمالارا سئغئنماق لئغی خاص اهمیّتلی آلئنئپ بارئلئپ دئر. بیله کی میللت لر بیلن بیر خاطاردا توٚرکمن لر هم گچمیشینگ دوٚرلی جوٚموٚشینده یاغشی زادالارئنگ هم اؤویلیألرینگ یاتان توٚربه سینی زیارات ادیپ، اولارئنگ اوٚستوٚنه گوٚنمذلر دیکلدیپ دیرلر، سئغئنماق اوٚچین اولاری ائمامزادالارا اؤویریپ دیرلر. اؤز سئغئنان یاغشی زادالارئنی شیله حورماتلاماق بیلن اؤزلرینه بییک بیری باردان شئپاغات تالاپ ادیپ روحیّت لرینه گینگلیک سالئپ دئرلار.

بارئپ IX عاصرلاردان باشلاپ اسلام دوٚنیأسی نینگ دوٚرلی کوٚنجک لرینده حؤکوٚمروانلئق یؤردن توٚرکمن پادشالئق لاری هرسی اؤز واقتلی – واقتئندا ماوی آسمانا باشئنی دیکیپ دوران آل – یاشئل گوٚنمذلر هم مینارالار دیکئلدیپ، یادیگأرلیک سالدئرئپ دئرلار. شولارئنگ بیری خالدبن سنان حضرت لری نینگ، بوٚتین یئل بویونچا توٚرکمن لرینگ و بیلکی سیاحاتچی لارئنگ زیارات مکانی بولان یادیگأرلیگی بولوپ دوریار. حضرت خالدبن سنانئنگ آدی خالق آراسئندا «خالدنبی» دییلیپ هم یؤرگوٚنلی دیر. ادامهٔ مطلب »

Advertisements

تخریب عمدی میراثهای فرهنگی ترکمنصحرا بعلت بی توجهی ادامه دارد

خالدنبی سنان در ترکمن صحرا

این سنگها نماد خاصی از شاخ قوچ و انسان با کلاهی خاص

ایل گویجی: یکی دیگر از میراثهای فرهنگی ترکمنصحرا بعلت بی توجهی تخریب شده – اگر نهادهای جهانی مدافع میراث های فرهنگی بشریت تحت حمایت خود قرار ندهد، متاسفانه بر حفاظت آنها درایران نمی توان امیدوار بود

* افراد ناشناس› گورستان خالد نبی گلستان را آتش زدند

بی بی سی،09.09.2017: مقام های محلی دراستان گلستان درشمال ایران می‌گویند که فرد یا افراد ناشناس محوطه گورستان باستانی خالد نبی را که یکی از دلایل شهرتش سنگ قبرهای عجیب آن است، به آتش کشیده وچند سنگ را شکسته‌اند.
محمد حمیدزاده رئیس هیات امنای این مجموعه به خبرگزاری ایرنا گفته است که آتش‌سوزی پنجشنبه (دور روز پیش) اتفاق افتاده وبه دلیل خشکی علفزارها هرلحظه به وسعت آن افزوده می‌شده است. او احتمال داده که مخالفان توسعه مجموعه و افزایش گردشگری در منطقه دست به ایجاد حریق زده باشند.

ادامهٔ مطلب »

زمینه تئوریک نمایشنامه تراژدیک «آخرین سلطان توٚرکمن»

Sultan Yaqup

سلطان یعقوی بیک توٚرکمن آخرین سلطان ایران تورکمنی

قسمت دوّم: ژانر مورد نیاز جهت تنظیم بستر تئوریک نمایشنامه «تراژدی یعقوب سلطان»
تورنتو – پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق: جمع آوری مواد این نمایشنامه، با تکیه بر اطلاعات عمومی انجام گرفته و اعداد داده شده در متن به صرف مرجع منابع اینترنتی از نت ورک با تلخیص و حقیقت نگاری اطلاعات با تکیه بر منابع محقّقین طراز اوّل دنیا از جانب طراح پروژه، نویسنده این سطور داده شده است. …

حضور سلطان یعقوب در صحنه سیاسی تاریخ ایران توٚرکمنی – سلطان یعقوب بیگ فرزند برومند اوزین حسن پادشاه دودمان آق قویونلی بود که پس از مرگ برادرش سلطان خلیل در ۸۸۳/ق. – ۱۴۷۸/م. به سلطنت رسید. وی در زمان سلطان اوزین حسن در تمام جنگ ها در کنار پدرش حضور داشته و در قشون فوج وی همیشه پیروز و پیشگام بوده است.

در زمان او مرزهای سرزمین آق قویونلی همان مرزهای هنگام مرگ اوزین حسن بود. فضل الله بن روزبهان خنجی در کتاب عالم آراای امینی از او به عنوان جانشین شایستهٔ اوزین حسن یاد کرده است.[۲] مورخان او را به دانش ‌پروری و شاعر نوازی و فرهنگ دوستی ستوده‌ اند. همچنین وی شعر نیز می سروده است.

در زمان فرمانروایی او، الوند بیگ فرزند خلیل در شیراز و کؤسه حاجی، از اعیان بایندریه، در اصفهان شورش کردند که هر دو سرکوب شدند. در دورهٔ فرمانروایی یعقوب، آشوب شیخ حیدر فرزند شیخ جنید که به قتل او منتهی شد، از نظر سیاسی، بزرگترین تهدید کشور محسوب می‌شد. سلطان توٚرکمن برای مقابله با قشون متشکل از مریدان شیخ حیدر، فوج توٚرکمنان چرکز را گسیل میدارد. شیخ حیدر در این جنگ کشته می شود.
پس از شورش شیخ حیدر و کشته شدن او، سلطان یعقوب فرزندان خردسال او را به نام سلطان علی، ابراهیم میرزا و اسماعیل میرزا هم با مادرشان عالمشاه بیگم که خواهر یعقوب بیگ بود، به امر او به قلعه استخر فارس تبعید می شوند که برای مدتی طولانی در آنجا ماندند. پس از مرگ شیخ حیدر توطئه قصدجان سلطان از جانب بازماندگان مرید وی با پیشقدمی وزیر میرآخوری دنبال می شود. ادامهٔ مطلب »

زمینه تئوریک نمایشنامه تراژدیک «آخرین سلطان توٚرکمن»

سلطان اوزین ائسئن (حسن) تورکمن

سلطان اوزین ائسئن (حسن) تورکمن

قسمت اوّل: ژانر مورد نیاز جهت تنظیم بستر تئوریکی «تراژدی یعقوب سلطان»
تورنتو – پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق: جمع آوری مواد این نمایشنامه، با تکیه بر اطلاعات عمومی انجام گرفته و اعداد داده شده در متن به صرف مرجع منابع اینترنتی از نت ورک با تلخیص و حقیقت نگاری اطلاعات با تکیه بر منابع محقّقین طراز اوّل دنیا از جانب طراح پروژه، نویسنده این سطور داده شده است.

دودمان آق قویونلی ها: اوزین حسن /۱۴۷۸ – ۱۴۵۳/ • سلطان خلیل /۱۴۷۸/ • سلطان یعقوب /۱۴۹۰ – ۱۴۷۸/ • سلطان بایسنقر /۱۴۹۲ – ۱۴۹۰/ • سلطان رستم /۱۴۹۷ – ۱۴۹۲ • سلطان احمد /۱۴۹۷/

اوزین حسن – اوزین حسن آق ‌قویونلی /۱۴۲۳– ۱۴۷۸/ یکی از مقتدرترین سلاطین سلسله تورکمن های آق قویونلی بود که به ایران، عراق و شرق آناتولی بیست و پنج سال حکومت کرد. وی پدر بزرگ شاه اسماعیل اول از طرف مادری بود.

نقل قول تورکمنی: /»یگن اوجی یاغی دئر، ینه ده بولسا غاوی دئر! / ترجمه: «مرکز بلایا خواهرزاده است، بازهم او نزد ما محبوب است!/» پی آمد این «محبوب بودن» را در حادثه سلطان یعقوب می بینیم!

یکی از نقل قول هائی است که در بین تورکمنان تا به امروز باقی مانده و رواج داشته، همین مَثَل بوده است. به نظر می رسد، این نقل قول ها بر بستر چنین وقایعی بوجود آمده باشد که در اینجا شیخ اسماعیل پسر شیخ حیدر که خواهرزاده فرزندان اوزین حسن محسوب می شود، در نهایت بر علیه دائی هایش یعنی حکومت آق قویونلی ها قیام می کند. وی پسر دختر سلطان اوزین حسن یعنی «حلیمه بیگم /عالمشاه بیگم یا مارتا/» همسر شیخ حیدر است که در واقع نوه دختری سلطان محسوب می شود. چنانکه مقتدرترین حکومت سنی تورکمن، دولت باشکوه آق قویونلی ها، به دست وی که میراث دار سلسله طریقه مرشدی که از شیخ صفی الدّین تا شیخ جنید و به این سوی تا شیخ حیدر، طی «اصول تقیه» به ارث برده شده است، در قیام یاغی ظاهر می شوند، و به دست آن ها دولت جلال و جبروت توٚرکمن سرنگون می گردد! وی با قصی القلبی تمام اوّلین حکومت شیعه را در سراسر ایران حاکم می گرداند و در این راه جنایات، کشت و کشتارهای وسیعی در سراسر ایران توٚرکمنی راه می اندازد. ادامهٔ مطلب »

مجموعه یازده جلدی کتاب تاریخی ویل دورانت و خلاصه ای از بیوگرافی وی

مجموعه 11 جلدی تاریخ تمّدن ویل دورانت

مجموعه 11 جلدی تاریخ تمّدن ویل دورانت

خوجه نفس نیوز: خیلی ها «ویلیام جیمز دورانت» (۵ نوامبر ۱۸۸۵ – ۷ نوامبر ۱۹۸۱)، فیلسوف، تاریخ‌ نگار و نویسنده آمریکایی را با نام «ویل دورانت» به عنوان مورخ برجسته تاریخ بشریّت می شناسند. مدتهاست کتاب یازده جلدی وی در ایران از جانب «گروه فرهنگی …» ترجمه و به چاپ رسیده است. در این کتاب بر خلاف دیگر تاریخ‌ نگاران که تنها تمرکزشان روی وقایع تاریخی و سیر تمدن بشری است، نویسنده آن ویلیام جیمز دورانت در آن به عوامل تمدن‌ ساز در طول تاریخ توجه کرده است.

این مجموعه یازده جلدی که با همکاری همسرش «آریل دورانت»، نوشته‌ شده است، توانسته‌ با استفاده از آثار مورخان دیگر،  همچون هرودوت، آرنولد توین‌ بی، … که از ابتدای تاریخ مکتوب بشر تا کنون زیسته‌ اند، مکتب نوینی از تاریخ‌ نگاری را بوجود بیاورند. زیرا ویل دورانت می‌خواست نگارش آن را تا تاریخ معاصر غرب (تا سال ۱۹۳۳) ادامه دهند، ولیکن با مرگ نابهنگام هر دو، مجموعه تاریخ تمدن فقط تا یازده جلد که اختصاص به دوران ناپلئون دارد ادامه داشته و این مجموعه ناتمام باقی مانده است. در شش جلد نخست آن نام ویل دورانت به عنوان نویسنده و همسرش آریل دورانت، به عنوان ویراستار درج شده است ولی بعد از جلد ششم  هر دو به عنوان نویسنده ظاهر می شوند. به نظر ویل دورانت، همهٔ مردمانی که در طول تاریخ معمار، مجسمه ساز، شاعر و آثار خلق کرده اند، در شکل‌گیری تمدن نوین نقش داشته اند.

لذا فایل های پی دی اف  این اثر بزرگ را از طریق کتابخانه های مجازی فارسی می توان یافت و ما اینجا یازده جلد از آثار وی را به صورت فایل های پی دی اف که در «سایت کتابخانه تاریخ ما» درج شده است در وب نشرمان باز انتشار کردیم. جهت دریافت آن می توانید به ادامه این پست مراجعه کنید! ادامهٔ مطلب »

شعری زیبا از یکی از دوستان محبوب در اینستاگرام

د.خ.اونق: یکی از دوستان صمیمی و محبوب نعیمه عزیز این شعر بسیار زیبا و شیوا را به افتخار اثر هنریم ام در کامنت اینستاگرام برایم اهداء نموده اند. این شعر چنان متناسب با موضوع نقاشی بود که حیف دیدم آن را منتنشر نکنم و از وی قدردانی نکنم. .. بدینوسیله از نعیمه عزیز ضمن قدردانی این قطعه شعر به یاد وی سرفصل آثار هنریم باقی خواهد ماند.
نعیمه کامنت

تیکینچی غئز

عشق شوری در نهاد ما نهاد،
جان ما در بوته سودا نهاد،
گفتگوئی در زبان ما فکند،
جستجوئی در درون ما نهاد.

داستان دلبران آغاز نمود،
آرزوئی در دل شیدا نهاد،
قصّه خوبان به نوعی باز گفت،
که آتشی در پیر و برنا نهاد.

عقل مجنون در کف لیلی سپرد،
جان وامق در لب عذرا نهاد.
ادامهٔ مطلب »

کتاب «ارواح پیش از طلوع» – دکتر راحیم اسئنف

کتاب "ارواح پیش از طلوع

کتاب «ارواح پیش از طلوع

د. خ. اونق:

کتاب «ارواح پیش از طلوع»

این اثر که با عنوان «ارواح پیش از طلوع» نامیده شده است، مربوط به گروهی از سربازان ارتش سرخ است که به رهبری چکیست آمانلی بلد، آن ها از یک اردوگاه پارتیزانی به سوی دیگر منتقل می شوند تا خان را فریب داده آن  یوزباسماچی جنید خان را به سوی بلشویک ها هدایت کنند و وانمود کنند که جنبدخان آن یوزباشی خودرا برای پیوستن به بلشویکها فریب داده است. …

با این حال، جنید خان، با کشاندن چکیست آمانلی به یک دام، دستور می دهد او را همراه با همسر و فرزندانش به قتل برسانند. …

راحیم اسنف «ارواح پیش از طلوع». –

… از مجموع وقایع رخ داده در طول مبارزه طبقاتی در ترکمنستان در دهه ۱۹۲۰-۱۹۳۰، تصویری چند بعدی از این مبارزات ارائه می دهد که آن رخدادها مقارن با شکست باند های باسماچی ها یکی پس از دیگری بوده است.

جزئیات بیشتر در مورد  این کتاب را می توانید از سایت livelib.ru دریافت دارید…

خاطره ای از دوره جوانی زنده یاد خدای بردی اونیق خوجانفسی

یوسف کر

فعال فرهنگی یوسف کر – برلین

بمناسبت ۶۴مین سالگرد دوکودتای۲۵ و۲۸مرداد۱۳۳۲/۱۹۵۳م

برلین – یوسف کر:

ایل گویجی – اشاره: خدا بردی آونیق پس از چند سال اشتغال به دهیاری در روستاهای غرب ترکمنصحرا همانند دیگر دهیاران منطقه به اداره ی تعاون و امور روستا انتقال یافت و از آنجا باز نشسته شد. در دوره دانشجوئی ام (اوایل دهه ۵۰ خورشیدی) زنده یاد خدای بردی آونیق درشهر بهبهان کارمند تبعیدی بود و من آن سالها دوبار با وی ملاقات و گفتگو کردم وماجرا را آن زمان برایم تعریف کرد. او پس از انقلاب با واحد «تشکل فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن» در بندرترکمن همکاری داشت.%

درسالهای بین ۱۳۲۵ تا۱۳۳۰ واحدهای ارتش آمریکا مستقر درایران بخشی از جیب هایش را از رده خارج کرده به فروش میرساند و تعدادی از آنها را پولدارانی از ترکمنصحرا خریداری می کنند. آن زمان بعلت نبود تراکتور و قوی بودن آن جیب ها آنها را برای باربری از جمله انتقال خوراک دام ها در فصل زمستان و شخم زدن زمینها هم استفاده می کردند. ولی چون جیبها ارتشی بودند دارای رادیو با گیرنده های قوی هم بودند. بویژه تابستان ها مردم شب ها برای گوش دادن به کنسرت رادیو عشق آباد دور آن جمع شده دسته جمعی استفاده می کردند ولی روزها جوانان فعال تشنه ی اخبار و اطلاعات برای تنظیم بولتن خبری بطور نوبتی اخبار رادیو تهران درساعت ۲ بعدازظهر را گوش میدادند تا در بحث و گفتگوهای درونی، بیرونی و در پیگیری برخی از رویدادهای مهم و قابل توجه استفاده نمایند. ادامهٔ مطلب »

یاغشی مأمدینگ قوشغولاری بارادا کأبیر بللیک لر

جنبه تزئینی دارد

تصویر جنبه تزئینی دارد

 تورنتو – د. خ. اونق: قیات خان و اونونگ اوغلی یاغشی مأمدینگ باشدان گچیرن حادیثالاری باراداقی حکایالار دیسنگ غئنانچلی. بو حادیثا شیله عامالا آشیار: اوندا قیات خانی و اونونگ اوغلی یاغشی مأمدی ایران شاه سی محمدشاه قاجار اورسلارا پارا بریپ توتدئرئپ، اول گؤرگیلی لر عمرینی زندان دا گچیریپ قیات خان تفلیسینگ تۆرمه سینده گؤرجی کؤر بولوپ دونیأدن گیدیأر.. یاغشی مأمد بولسا ایلکی وارونژ سونگ سانکت پترزبورگ تۆرمه لرینده ساقلانئپ، اول هم شول یرلرده دۆنیأدن گیدیأر. بیز شو مقالادا یاغشی مأمدینگ قوشغولاری نئنگ صونغات درجه سی و اونداقی تندنسیالار بارادا، دوروپ گچیلینگ! …

… علئم جمغئیت چیلیکده، عاداتچا، تاریخ ادبیات بیلن ادبیات بولسا تاریخ بیلن دوٚشیندیریلیأر؛ دیئن پأهیم بار. بو پأهیم*، آصلئندا، فرانسیانئنگ بئیک یازئجی سی و. گیوگو /В. Гюго/ دگیشلی بولوپ دئر. و. گیوگو تاریخئنگ و ادبیاتئنگ بیری – بیرینه غاتناشئقلاری حاقئندا یادلایارقا دینگه اولارئنگ بیری – بیرینی دوٚشوٚندیریأندیک لری حاقدا دأل، ایسم اولارئنگ بیری – بیری نینگ اوٚست لرینی یتیریأندیک لری حاقدا هم نئغتاپ دئر. اینه، ایندی شو پأهیم هم یاغشی مأمدینگ تاریخی شخص حؤکموٚنده و صونغاتا دوٚشینن شاعیر حؤکموٚنده طألئعینی اؤورنمک ایشینده حاقئقات بولوپ چئقدی. شو نوکدای ناظاردان* هم بیز تاریخی گؤزلگلر و دگیشیرمه لر بیلن بیر واقتدا یاغشی مأمدینگ تأزه تاپئلان ادبی یازغی لارئنی هم اوقئجی لارا هؤدوٚرلمک چی بولیارئس. بو ادبی یازغی لار توٚرکمنستان اس. اس. ار – ینگ علم لار آکادمیاسی نئنگ مختومقلی آدئنداقی دیل و ادبیّات اینستیتوتی نئنگ قولیازمالار فوندی نئنگ (ин. 51.)  بوقجاسئندا ساقلانیار. بو یازغی لار یاغشی مأمدینگ توٚرمه ده اوزاق واقتئنگ دووامئندا آلئپ باران چپر – ادبی یازغی لاری دئر. علمی جمغئیت چیلیگه، اوقئجی لار کؤپچیلیگینه ایلکینجی گزک هؤدوٚرلنیأن بو قوشغولارئنگ و ادبی بیان لارئنگ ایده یا و چپرچیلیک قئماتئنی آچماق لئغا و اولارئنگ توٚرکمن پوُاِزیاسی نئنگ تاریخئنداقی خئذماتئنی هم رولونی کسگیتلمک لیگی، اولارا باها برمکلیگی ادبیات تاریخچی لاری نئنگ پایئنا غوییارئس. اولاری دولی اؤورنمک و علمی تایدان نشیر اتمک ایشی بولسا، تکستولوگ لارئنگ ایشی دیگی اوٚچین بیزدن غئرادا غالیار. یؤنه بو کیتاپدا یاغشی مأمدینگ اثرلری نینگ ایلکی گزک نشیره هؤدوٚرلنیان دیگی اوٚچین، علمی جمغئیتده و اوقئچی لار کؤپچیلیگینه دوٚشنیکلی بولار یالی، اونونگ ادبی میراثی حاقدا، اونونگ قولیازماسی نئنگ یاغدایی، اونداقی ادبی بؤلکلر، شئغئرلارئنگ ترتیبی، اونداقی ماتریال لارئنگ تاریخی بیان لار بیلن اوتغاشئپ گلشی، حاتدا، شاعیرئنگ اؤز ایچکی ایده یا غارشی لئق لاری و خاط لاری حاقدا کأبیر بللیک لر، مگرم، پئیدالی بولسا گرک. … ادامهٔ مطلب »

اجمالی بر موسیقی دوتار توٚرکمنی و معرّفی یک اثر

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

جلد بیرونی کتاب موسیقی دوتار

تورنتو – دکتر خانگلدی اونق: (نشر دوّم در مدیا سایت)

«ساز «دوتار» قبل از پذیرش اسلام به منزله معجزه آئین اوغوزی «تکتانگری» محسوب می شده است. مبلغ آن ”قورقوت آتا“ می باشد. این اثر در دوره های مختلف تاریخ جهت آموزش فرزندان و جوانان اقوام تورک مورد بهره برداری قرار می گرفته است!» (فایل پی دی اف این اثر را می توانید از اینجا دریافت دارید!)

مقدمه: موسیقی علاوه بر تغذیه روح و روان انسان، بیانگر خیلی از حوادث و رخدادهائی است که جهت ماندگاری و ثبت آن در اذهان عمومی، هنرمندان و دست اندرکاران احساسات درونی و دراماتیک خود را بر روی مقامات موسیقی سازی و آوازی، خلق و ضبط نموده اند. از این جهت در محتوای موسیقی هر ملّتی بیان روحی و روانی خیلی از حوادثی را می بینینم که در تاریخ اجتماعی انسان ها رخ داده است.

در مورد موسیقی دوتار در فرهنگ اطلاعات عمومی مربوط به زبان فارسی، بشرح زیر توضیح داده شده است:

موسیقی دوتار تورکمنی به اشکالی از موسیقی اطلاق شده است که در بین اقوام تورکمن ایران، جمهوری ترکمنستان و افغانستان و احیاناً سایر ترکهای کشورهای دیگر رواج دارد.

جلد بیرونی سمت راست کتاب

جلد بیرونی سمت راست کتاب

علاوه بر این ها در بین سایر اقوام در افغانستان و ایران نیز رواج دارد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از، شمال خراسان در شهرهای؛ قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین و درگز و جنوب و شرق خراسان در شهرهای نیشابور، تایباد، بیرجند، تربت جام، کاشمر و سرخس و سبزوار و نواحی ترکمنصحرا در شمال شرق ایران از جمله استان گلستان و شمال غرب خراسان، همچنین برخی مناطق استان مازندران نیز مورد کاربرد دارد.

این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی متمایز می گردد. انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» حتّی به «دوتار بغداد» نیز تقسیم شده است.

کل ساز و نحوه در دست گرفتن و سبک نواختن در شمال و جنوب خراسان تا حدودی با هم متفاوت است. مردم مناطق خراسان قصه‌ها و داستان‌های خود را در قالب آهنگ‌هایی زیبا سینه به سینه به نسل‌های کنونی منتقل کرده‌اند. اگرچه دوتار در شرق خراسان از تربت جام، تایباد و ترکمنصحرا سرچشمه می‌گیرد.

همچنین در شهرهای نواحی شمال ایران، استادان و نوازندگانی را در نوازندگی ساز دوتار در خود پرورش داده است. این ساز در بین هنرمندان زبده دوتار نواز در ترکمنصحرا و ترکمنستان در بین همه تیره های ترکمنها، اعم از یموت های توٚرکمنصحرا و داش اوغوز، تکه ها، ارسأری ها،  سالئرهای توٚرکمنستان و سالورهای تربت جام و نیز در شرق خراسان دوتار ترکمنی می‌نوازند. از جمله هنرمندان ترکمنصحرا که در حال حاضر دست اندکار نوازندگی هستند، عبارتند از: ادامهٔ مطلب »

درباره کتاب ماندگار «اشک تور ان،» از رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

"اشک توران" نوشته: رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

«اشک توران» نوشته: رحیم اسنف و آناتولی شالاشف

تورنتو – خوجه نفس نیوز:

رمان معروف «اشک توران» از نویسندگان طراز اوّل ترکمن از تورکمنستان غربی (یمودستان) رحیم اسنف و نویسنده روس از روسیّه آناتولی شالاشف می باشد.
محتوای این اثر سراسر داستان تاریخی، در مورد مبارزات ترکمن ها برای آزادی خود، از فروپاشی حکومت سلطان سنجر، آخرین پادشاه سلسله سلجوقلی های کبیر است. همچنین در مورد داستان شکل گیری ملت ترکمن که در قرون هشتم و نهم پایه های اساسی آن ریخته شده بود، در قرون یازدهم و دوازدهم، در دوره سلجوقلیان کبیر به اوج خود می رسد. این رمان یک تصویر بسیار مناسب و گویا همچنین رمانتیک و رئال از گذشته های دور تاریخ ترکمن در آسیای مرکزی و اوضاع سیاسی – اجتماعی آن، می دهد که نظر خواننده گان امروز را هرچه بیشتر به خود جلب و به خواندن آن علاقه مند می کند.
این کتاب در سال 1984، در مسکو از جانب اعضای شورا نویسندگان اتحاد جماهیر شوروی، از قبیل:
1. رحیم اسنف از: تورکمنستان
2. آناتولی شالاشف: از روسیّه
وسیعاً منتشر و طرفداران زیادی کسب کرده است. جهت دریافت رزوم و اطلاعات بیشتر به وب سایت داده شده می توانید مراجعه کنید: کتابخانه مجازی «لیو لایبراری – Liv.Ru«:

تورکمن دیلی نینگ لینگوئیستیک دوغروسیٛندا الیپبیی یازو فورماسی

لینگوئیستیک

لینگوئیستیک

د. خانگلدی اونق: (فارسچا – توٚرکمنچه)

معضّلی با اشکال «ائـ /ы – y/» و «ه-اِ/ائـ/» در روش نوشتاری حروف توٚرکی – توٚرکمنی؛

(کالبد شناسی) چاکنای، دهانه‌ی حنجره، گلوتز؛ Glottis، Vacknay: Vake: – واکه، مصوت، حرف صدادار (در انگلیسی): a و e و i و o و u و گاهی  y…

الیپ بی گلیشیگینده ایلکینجی گؤزاؤنگوٚنه توتمالی زاتلاریٛنگ بیری عاراپ – پارس الیپ بیی نینگ اساسیٛندا بریلن حارپ لاردان باشغا آرتیٛق بلگیلرینگ کأبیرلری بو حارپلیٛق یازیٛلیٛش استیلینه غابات گلمه یأر. اول بو الیپ بیینگ ایچکی اصولیٛندان داشلاشدیٛریار و اوقیٛجی نیٛنگ تیز یاداماغیٛنا گتیریأر. ایکینجی بیر طاراپدان هم متن بولسا بیر گلشیک سیز چیٛزولارا اؤوریلیأر، هم – ده یازو انجاملاردا بریلن همه عمومی شکیل لردن آرتیٛق حرکت لری اؤز اساسی الیپ بی یازوویٛنگا گیریزمک لیک، اقتیٛصادی باباتدان هم صارپالی دأل.

هیجری ییٛلی نیٛنگ ایلکینجی یوٚز ییٛل لیٛغیٛندا عاراب لار طاراپیٛندان ایران پادشالیٛغی داغادیٛلاندان سونگ، پارس دیلی هم بیر خاطاردا پس درجأ دوٚشیأر. اسلام دینی نیٛنگ دیلی حؤکموٚنده عاراپ دیلی حؤکوٚم سوٚریأر. عاراپ دیلی و مدنی یازوی هم فیلوسوفیکی دیل بایلیٛغی بولماندیٛر. اسلام دینی آرالاشماسیٛندان اؤنگ، توٚرک دیلی و اونونگ اوی – فیلوسوفیاسی گوٚندوغاریٛنگ هایباتلی بای ادبی، مدنی و فیلوسوفیکی بازاسیٛندان یوٚکوٚنی یئتیرئن دیل و ادبیات بولوپ دئر. محمود کاشغارلی نیٛنگ دؤوریندن باشلانان عاراپ – پارس دیل توٚرگینله شیگینه توٚرکی دیللی عالیٛم لاریٛنگ غاتناشماغی بیلن بو ایکی دیلی توٚرکی دوٚیپ سؤزلریندن شول دیل لرینگ حاسابیٛنا /توٚرکی سؤزلری قارضیٛنا دأل – ده، کانفیکاسیا یا – دا «expropriation» قادا – دا (سلب مالکیت، مصادره، غصب)/ بای لاشدیٛرما پروسه سی عمله گلیأر. توٚرکمن سلجوق ایمپریاسی نیٛنگ دین بایداغیٛنی گؤتریپ اسلام دوٚنیأسی نینگ نای باشی سیٛندا اوتوراندان بئیلأک بو تاپغیٛر خاص گوٚیچلنیأر. حأضیرکی عاراپ – پارس دیل لریندأکی توٚرکی سؤزلری خاسابا آلساق، اوندا 35% – 40% گؤتریمینی اؤز ایچینه آلار.

کلاسیک عاراپ – پارس (کعفـ./کعپـ.) توٚرکی – توٚرکمنچه یازولاردا غازانیٛلان مدنی قیٛماتلیٛق لاری قورامالی و بیرنأچه ساناردان آز میلت پارازلارئنگ، کؤره – کؤرلیک و قالپلیٛق بیلن بو ایکی قئماتلی دیلینگ غارشی سیٛنا آیدیان زاتلاریٛنا غارامازدان، عربچا هم پارسچا دیل و ادبیات لاری بیزینگ پاتانسیال بایلیٛغیٛمیٛزدیٛغیٛنی یاد دان چیٛقارمالی دأل. بو ایکی دیلینگ ایچینده بیزینگ تاریخیٛمیٛز، ادبیاتیٛمیٛز و بارلیٛغیٛمیٛز یاتیٛر. توٚرکی، عاراپ و پارس دیل لری تاریخدا بیری – بیری بیلن غالتاشان دیل لر. اوندان گؤز یومساق اوندا بیز کؤپ زادی ییتیرئریس. … ادامهٔ مطلب »

آشنایی با اثر پروفسور مختوموویچ رحیم اسنف کتاب «امپراطوری سرخ /پادشاه سرخ Красный Падишах/»

«پادشاه سرخ Красный Падишах»

تورنتو – د. خ. اونق:

رمان جدیدی است از پروفسور رحیم اسنف در مورد وقایع غم انگیز اولین رئیس جمهور ترکمنستان ندربای آیتاکوف /Nedirbaya Aytakova/، که به صورت رمانی دراماتیک به عنوان «امپراطوری سرخ /کراسنی پادیشاخا- Красный Падишах/»، به شکلی زیبا به رشته تحریر درآمده است. این اثر در پس زمینه ای از واقعیت های تاریخ ترکمن در اوایل قرن بیستم که مربوط به حوادث تراژدیک و دردناک تاریخ اتحاد جماهیر شوروی در سال های 1920-1930 قرن بیستم نیز می شود، به تحریر درآمده است.
وی از یک روستای دور افتاده مانگغئشلاق /Maňgyshlak/، فرزند ماهیگیری توٚرکمن در سواحل دریای خزر بوده است. از خانواده آیتاک /Aytach, Айтак/. وی یکی از معدود شخصیّت هایی است که در آن شرایط بطور مداوم در پی دانش اندوزی بوده است. وی به دنبال بهبود سرنوشت و اوضاع سیاسی – اجتماعی مردم خود، با صداقت تمام معتقد به نظام شوروی شده بود. وی احقاق حقوق ملت اش را در این باور می دانست. آن ها، همچون خیلی از شخصیّت های نسل خود شکوفا درخشیدند و لیکن، طبق آمار – ارقام های واضح رژیم جدید (امپراطوری سرخ در قبال امپراطوری سفید که در زبان عامیانه مردم تورکمن «آق پادشاه /تزاریسم/» و قزئل پادیشاه دوره حاکمیّت شوروی بوده است)، آنها قربانی وحشت آفرینی های استالین شدند. ادامهٔ مطلب »

زندگی، آثار و فعالیت های نویسنده نامی ترکمن اسنف رحیم مختومویچ

Rahim_Esenov

رحیم اسنف مختومویچ

تورنتو – د.خ. اونق – 22/م ژوئن 2017:

چنانچه از نویسندگان ترکمن در دوره شوروی و چه در ایّام استقلال یادی شود، مختومویچ رحیم اسنف (حسن اف) از جمله برجسته ترین نویسندگان و شخصیت های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی زمانه خود بوده است. وی از توٚرکمنان یوموت، از غرب تورکمنستان (یومودستان) می باشد. کهنه سربازی از دوران جنگ جهانی دوّم (جنگ میهنی سالهای 1941-1945)، است. یکی از اعضای اتحادیه نویسندگان روسیه، عضو هیئت تحریریه روزنامه «ادبی روسیه» بوده است.

نویسنده خلق تورکمنستان مختومویچ اسنف مقیم عشق آباد و در یک خانواده پر مشغله تورکمن که در شمار سربازان قدیمی بازمانده از دوران جنگ جهانی دوم و جانباز محسوب می شده است، می باشد. وی پس از اتمام دوره سربازی وارد دانشگاه دولتی توٚرکمنستان شد. پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه دولتی، دوره نامزدی علوم را نیز باتمام رسانید. پس از طی این درجه علمی وی سردبیر رادیو جمهوری تورکمنستان شوروی سوسیالیستی عشق آباد، خبرنگار /کرریسپندت/ در دفتر اطلاعات شوروی (АПНАгентство Политических Новостей)، به عنوان خبرنگار روزنامه «پراودا» و وزیر فرهنگ ج. ش. س. ترکمنستان و به عنوان دبیر اوّل اتحادیه نویسندگان (СП СССР/союз писателей СССР/) شوروی کار و فعالیت داشته است، هم این طور رئیس انجمن دوستی و روابط فرهنگی با کشورهای خارجی ترکمنستان، رئیس کمیته صلح انتخاب شده است. همچنین وی در سال 1990 به عنوان محقق ارشد در انستیتو پژوهشی تاریخ آکادمی علوم ترکمنستان (АН ТССР) کار می کرده است. ادامهٔ مطلب »

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: