مهارت سخن در زبان ترکمنی در بین تورکمن های ایران و تمرینات آن


مجوز شکار

مجوز شکار

تورکمن یانگلاتماجالار و ایران دا تورکمن دیلینینگ تورگینلشیگی

تورننو-د. خانگلدی اونق[ترکمنی-فارسی]: در این قطعه از نوشته که در طیف گروههای مشترک جمعی ترکمنی در برنامه «تلگرام» همچون «قوشغی آیدیم، آداب رسوم، …» و سایر رسانه های تورکمنی همچون «اولکأمیز«، «ترکمن استودنتز«، و … منتشر می شود، باصطلاح تورکمنی «یانگلاتماجا (مهارت گویش)» که آن اصولاً از جمله دروس زبان در تورکمنستان تدریس نیز می شود، است. در یکی از این صفجه های اشتراکی این یانگلاتماجاِ زیبای تورکمنی درج شده است:

«-بیر چومماق داغینگ اوستونده، سکگیز چاناق آرپا اکدیم. سکگیز چاناق آرپامی، سکگیز ککگیر کوکگیر کرپی ایدی. سکگیز ککگیر کوکگیر کرپینگ ایچنده، ارکک ککگیر کوکگیر کرپی ایدی!».

Türkmençe: “-Bir çommak dagyň üstünde, sekiz çanak arpa ekdim. Sekiz çanak arpamy, sekiz kekir kükir kirpi iýdi. Sekiz kekir kükir kirpiň içinde, erkek kekir kükir kirpi iýdi.”

استفاده از این یانگلاتماجا از جانب حاجی آقایی تورکمن، در جهت پیشبرد کار ضروری خود که همانا صدور مجوّز شکار، از جانب تیمساری ناآشنا با فرهنگ تورکمن ها در شهر ساری است، و هم با اطمینان از اینکه این جمله را غیراز یک تورکمن «دله وار (سخنور ماهر)»، سایر قوم اثنیکی زبانی نه تنها نمی تواند 3 بار بلکه، حتی یکبار هم الا بتواند تکرار کند!، در برابر توهین قومی تیمسار که شرایط ازدواج با دختران ترکمن را مطرح کرده بود، بعنوان اسلحه تدبیر با مراجعه به غنای داهی فرهنگی خود، از این مهارت استفاده می کند. قابل تقدیر است.

در این قطعه واقعی-ادبی!، قریحه آن حاجی آقای معمولی تورکمن هم در برابر همراهش حاجی آقای آخوند تورکمن که وظیفه جواب شرعی از وی برای آن تیمسار موهن می رفت و از بحث سر باز زده بود و هم در شکست آن تیمسار، بسیار قابل ستایش و تعمّق است که در بین تورکمنهای ایران هم با ادبیّات بسیار زیبای تورکمنصحرائی چنین حوادثی رخ می دهد. این پست جهت علاقمندان به فرهنگ زبانی تورکمنی جهت بررسی علمی-ادبی استرکشنهای زبانی-دستوری ملتمان بسیار مفید است!.

این نوشته در زبان ترکمنی مرسوم در تورکمنصحرا، در یک قالب گویا و رئالی تنظیم شده است که در آن فرق 70 سال جدائی ادبیات ترکمنی در دو سوی مرز تورکمن را می توان در یک موضوع مشخص مشاهده نمود. به نظر من قالب ادبی این نوشته بی شک، نسخه گویای ادبیات پویای معاصر ترکمن در ایران، در قالب مزاح است!.

این قطعه را ذیلاً بدون دستکاری املائی-دستوری با حفظ امانتداری ادبی عین آن نوشته را با ویرایش فنی گنجانده می شود:

«تقاضای جواز شکار از شکاربانی ایران!»

» بیرگون ایکی سانی حاجی ادم «بیری اخون» تفنگ لرینه جواز آلماق اوچین تقاضا بریپ دیرلر. اولار درخواست لارینینگ نتیجه سنی ائزارلاماق اوچین گورگن شهری نینگ شکارا جواز بریان اداراسینا باریارلار. گورسه لر اوندا بر سرهنگ اوتران. بولار اوندان یاغدایی سورانلاریندا، اول: «-سیزینگ تقاضا نگیزی ساری شهرینا ایبردیک ان شا ا… بیرناچه گوندن گلر!» -دییار.

اوندا اولار:

-جناب سرهنگ چالتیراق بولمازمی؟ -دییپ، سوراسالار اوندا، سرهنگ اولارا:

-اگر هاولیق یان بولسانگیز خاط بریه ین اوزینگیز گیدینگ استانا، جوازینگیزی آلیپ گلینگ! -دییار.

بو ایکی حاجی وسیله لری بولانسونگ خاطی (نامه نی) سرهنگ دن آلیپ، ساری آ طاراپ یولا دوشیارلر. ساری داقی ادارا باران لاریندا، بیر استوار اوتیران بولمالی. خاطی آلیپ باشغا بیر اوتاغا اشاره ادیپ:

-بارینگ تیمسارینگ یانینا! -دییار!

بولار تیمسارینگ یانینا باریارلار. تیمسار روحانی لباسلی بو ایکی آدمی گوریپ، کوپ واقت باری چوزیلمانی یاتان بیر سؤال یادینا دوشوپ بولردان سوراغ ادیار:

-حاج آقاها، من از شما یک سوال دارم اگر پاسخ قانع کننده بدین دستور میدهم همین الان جواز شما را بدهند، اگر هم نتونستین باید منتظر بشینید تا خودمون از طریق پست بفرستیم. حاج اقالار:

-جناب بپرسین بلکه دانستیم جوغاب بدیم! -دییارلر.

اوندا تیمسار:

-چرا شما ترکمنها به غیرترکمن دختر نمی دهید؟ -دییار.

حاج آقالار بو دویدانسیز سوراغا نامه جوغاب تابجاغینی بیلمه یارلر. بیر بیرنه سن آیت دا، سن آیت! بولیار. آخون یانینداکی حاج آخونا قاراب:

-سن مگر اخون دالمی بردا جوغابینی! -دییار.

اوندا اول خدای ساقلاسین من اگر جوغاب برسم جوازیمیزی شوگونا دوری برسین، شو ییل دوامئندا-دا، برمزلر! دوس اوزینگ بیرزات اده وری! -دییار.

اوندا اول اجازه برسنگ شونینگ جوغابینی من بره ین! -دییار.

اونده اول تیمسارا قاراب، یارپی یالتا پارسی جالاپ:

-جناب کي گفتی ما به غایری ترکمنها دغتر (دختر) نمی ديیم، گرفتن دغتر از ترکمنها شرایط دری (دارد)، اگه اون شرایط پراهم (فراهم) نشی، اونکه پارسی! ترکمن هم باشی دغتر نمی دن. شما شرایط دشته باشی میدیم چرا نمی دیم! -دییار.

تیمسار آیدیار:

-خوب شرایطش چیه؟

اوندا اول:

– جناب! … عروس حانیم آقا داماد را داوات (دعوت) می کنه وی یاک جمله برای دآماد میگی(میگه)، داماد بآید اون جمله را سه بآر بدونی اشتباه باید تکرار کنی، اگه تونست زنش میشی (میشه) وگرنه ترکمن هم باشی زنش نميشی!

تیمسار گنگ قالیب:

-واقعا دییار!؟ حاجی واقعا! چرا دروگ (دروغ) بگیم! -دییار.

تیمسار آیدییار:

-مثلا این سرکار استوار ما 5سال در مراوه تپه خدمت کرده زبان شما را بلده، اگر تونست شرایط شما را بقول شما پراهم کنه شما دختر بهش میدین؟

حاجی آیدییار:

-بلیی، صددرصد براش پیدا می کنیم!

تیمسار اوز دفترداری بولان استواری چاغریب اونگا:

«- سرکار استوار بیا این حاجی هرچی گفت سه بار تکرارکن! مثل اينکه شانس بهت رو کرده. ایا می تونیم بالاخره یک دختر ترکمن بگیریم یانه!» -دییار.

سوزینگ غیسغه سی سرکار استوار داماد، بیزینگ حاجی مزده همانه عروس، بیله جه اتوریارلار. اوندا حاجی اونگا:

-حوب گوش کن! -دییار ده:

«بیر چومماق داغینگ اوستونده سکگیز چاناق آرپا اکدیم. سکگیز چاناق آرپامی، سکگیز ککگیر کوکگیر کرپی ایدی. سکگیز ککگیر کوکگیر کرپینگ ایچنده، ارکک ککگیر کوکگیر کرپی ایدی!»، -دییار. سرکار استوار گونگ دن غاچان یالی بولیپ نامانگ نامه دیگنی دادمان غالیار.

تیمسار اونگا:

-فهمیدی چی شد؟ حالاسه بار بگو! -دییار.

اوندا اول:

-سه بارش که جای خودش، بگو دریغ از یکبارش، اصلا نفهمیدم چی شد!، -دییار. اوندا تیمسار اونگا قاهارلانیب:

-آی پدرسوخته، پنج سال بین ترکمنها بودی، چیز به این مهمی را یاد نگرفتی!؟ برو پرونده اقایونو بیار! همین الان جوازشونو بهشون بدیم. معطل نکن! –دییار.

شیله لیلک بیلن اولار جوازینی آلیپ اویلرینه دولانیب گلیارلر. …

تورنتو – د.خ. اونق – Dec. 2015

Advertisements

ممنون از دیدگاهی که گذاشتید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: