به مناسبت نود و یکمین سالگرد جنبش آزادیبخش تورکمن صحرا!


تورکمن تؤره سی عثمان آخونئنگ پورتره سی

تورکمن تؤره سی عثمان آخونئنگ پورتره سی

حرکت ملی و دمکراتیک تورکمن (تورکمنلیک): اواخر سالهای جنگ جهانی اول و پس از آن روند شکل گیری نظم نوین جهانی را به همراه داشت . امپراطوریهای روسیه تزاری و عثمانی در هم شکسته ودر مستعمرات آنان جنبشهای رهایبخش ملی شکل گرفته بودند. امپراتوری ورشکسته ایران که به اشغال کشورهای بیگانه در آمده بود ، بنوبه خود از این سرنوشت در امان نمانده و جنبش های مردمی تحت رهبری شیخ محمد خیابانی در آذربایجان ، محمد تقی خان پسیان در خراسان ، میرزا کوچک خان در گیلان، عثمان آخوند در تورکمن صحرا و شیخ خزعل در جنوب ایران بوقوع پیوستند که البته هر یک حامل خصلتهای خودویژه بودند.

جنبش رهایبخش ملی در تورکمن صحرا تحت رهبری مجلس «توره» دارای خصلتی ضد استعماری بود. در آن سالها تورکمنها خود را ایرانی نمی شناختند. ملت تورکمن به دو دولت استعمارگر روسیه و ایران باج و خراج می پرداخت. مردم تورکمن برای رهایی از این چپاول دوگانه جنبش های پراکنده ای را سازماندهی می کردند. اما بدنبال فروپاشی امپراتوری روسیه تزاری از ظلم های بی پایان آن خلاصی یافته و از پرداخت باج به دولت ایران نیز امتناع نموده و با تشکیل مجلس «توره» و انتخاب عثمان آخوند به ریاست آن راه استقلال را پیش گرفتند و به اولتیماتوم دولت ایران مبنی بر تحویل سلاح و پرداخت باج و خراج های پرداخت نشده جواب منفی دادند. مجلس توره بلافاصله برای مقاومت در برابر ارتش رضا خان که کاملا مورد حمایت نظامی انگلیس بود ، تصمیم به تشکیل قشون ملی گرفت. مقابله با ارتش رضا خان نزدیک به یک سال طول کشید و انتظارات تورکمن صحرا در رابطه با کمک و یاری ترکمنهای شمالی که تحت رهبری بلشویکهای روسیه بودند ، بر اساس توافق روسها با انگلیسیها بر آورده نشد.

تورکیّه افیسرلرینینگ طاراپئندان تورکمن قوشونلارئنئنگ یاراغ اندیکلرینی اؤرنن پورساتلاری

تورکیّه افیسرلرینینگ طاراپئندان تورکمن قوشونلارئنئنگ یاراغ اندیکلرینی اؤرنن پورساتلاری

کمبود آذوقه و ادوات نظامی و شکستهای پی در پی، موجب گسترش یاس و ناامیدی و مالا جنبش را به سوی پراکندگی سوق داد. رهبران تورکمن ناگزیر روی به مذاکره آوردند و شروطی مبنی بر برسمیت شناختن حکومت محلی تورکمنها و عدم استرداد سلاح و عدم مداخله نظامی در تورکمن صحرا را در پیش روی دولت ایران قرار دادند . اما رضاخان که مورد حمایت انگلیسیها بود و با توجه به سازش روسها و انگلیسیها در رابطه با جنبش جنگل احتمال کمک جمهوری تورکمنستان ر به ترکمنهای جنوبی کاملا غیر ممکن میدانست و تنها تسلیم بدون چون و چرا را میطلبید.

عثمان آخون - رئیس جمهور منتخب تورکمن ها در سالهای 1324-1326

عثمان آخون – رئیس جمهور منتخب تورکمن ها در سالهای 1324-1326

رهبران تورکمن با شناخت کامل به سرشت ناجوانمردانه دشمن، مقاومت را بر اسارت ترجیح دادند و در این راه افراد بیشماری جان باختند و هزاران تن به آغوش برادران شمالی به جمهوری ترکمنستان پناه بردند. عثمان آخوند پس از چند سال پناهندگی به مانند رهبر جمهوری تورکمنستان- غایغیسیز عطابایف به جرم ملی گرایی و همچنین در توافق با رژیم ایران بدستور استالین اعدام گردید و بدین ترتیب سرزمین تورکمن که در سال 1881 میلادی بر اساس قرارداد آخال بین روسیه تزاری و دولت ایران تقسیم شده بود با اشغال نظامی رضاخان، بخش جنوبی آن یعنی تورکمن صحرا عملا در سال 1925 ضمیمه ایران گشته و سرنوشت سیاسی ملت تورکمن در تورکمن صحرا با دیگر ملیتها و مردم ایران گره خورد.

کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن و ستاد مرکزی شوراها

کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن و ستاد مرکزی شوراها

این مبارزات بی نتیجه نبوده است. «در آن ایّام کسب خودمختاری ترکمن ها بیش از یک سال تداوم یافت. تمامی رفورم ها اعم از زمین، آب، کشاورزی، /کلاً ساختار عمومی اقتصادی/، اجتماعی، فرهنگی و …، با تلاشهای سازمانیافته تشکّل مرکزیت یافته «ستاد مرکزی شوراها» به انجام می رسد.» [صفحه 7 آوتورفرات]

حاصل روند نظم نوین جهانی پس از جنگ جهانی اول برای ملت تورکمن در بخش شمالی و جنوبی کاملا متفاوت بود. تورکمنستان شمالی با تسلط بلشویکها بر مستعمرات روسیه تزاری جزو جمهوریهای اتحاد شوروی شدند و صرف نظر از حاکمیت ولیکوروس و دیکتاتوری حزب کمونیست شوروی در عرصه حفظ و رشد زبان، موسیقی و فرهنگ تورکمن پیشرفت های عظیمی داشتند و مهمتر از همه صاحب حکومت ملی – سرزمینی با حق جدایی شدند که با فروپاشی بلوک سوسیالیسم و اتحاد شوروی هم اکنون یکی از کشورهای مستقل و عضو سازمان ملل متحد محسوب میشوند. اما بخش جنوبی به خشونت و سرکوب ، فقر و فلاکت ، محرومیت از زمینهای حاصل خیز کشاورزی و تجارت از طریق دریای خزر و تقسیم سرزمینش در بین استانهای مختلف و سیاست آسیمیله خاندان پهلوی محکوم گردید و رژیم جمهوری اسلامی در طول 36 سال حاکمیت خویش تورکمن صحرا را به فلسطین دوم مبدل کرده است.

Gonbadekavus1358

Halk tarapyndan şura düzgünini talap edilip döredilen demonstratsiyalar.-Kummetkowus ş

ما اعضای حرکت ملی و دمکراتیک تورکمن ضمن گرامیداشت نود و یکمین سالگرد جنبش رهایی بخش تورکمن صحرا در برابر بنیانگذاران و تمامی جانباختگان راه آزادی ملت تورکمن و تورکمن صحرا سر تعظیم فرود می آوریم و پیشنهاد می کنیم که تشکل های سیاسی ، فعالین منفرد سیاسی و مدنی و حتی انجمنهای فرهنگی با رای زنی و همفکری یک روز تاریخی را برای تجدید خاطره با بزرگان و افراد گمنام ملت تورکمن انتخاب کرده و هر چند سال یکبار مراسم تجلیل برگزار نماییم.

یادشان جاودان و راهشان پر دوام!
حرکت ملی و دمکراتیک تورکمن
تظاهرات خیابانی در شهر مرکزی تورکمنصحرا-گنبدکاووس در سال 1358

تظاهرات خیابانی در شهر مرکزی تورکمنصحرا-گنبدکاووس در سالهای 1357-1358 به اوج خود میرسد.

Advertisements

ممنون از دیدگاهی که گذاشتید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: