مقایسه زبان سومری با زبان ترکی برای کنگره علمی بودروم تحت عنوان «اتروسکها، برهه ای از تاریخ» ٢٠٠٧.٧.٢٥


الفبای  زبان سومری

الفبای زبان سومری

سومرشناس مشهور ترک، خانم دکترمعزز علمیه چیغ مترجم: ب. گری

توضیح: در وبسایت دویچه وله بتاریخ ٢٠١٢.١٢.٨ مطلبی تحت عنوان « زبان سومری چرا و چگونه مرد؟ » منتشر گردید که در آن نوشته، نویسنده مقاله هر گونه ارتباطی را میان زبان سومری و زبانهای زنده امروز جهانی و منجمله ترکها نفی کرده است. مسئله ارتباط میان زبان سومری و ترک زبانها قبلا از سوی بسیاری از تورکولوگها و سومر شناسها و منجمله محقق گرامی ترکمن آقای بگ مراد گری در دو کتاب تحقیقی اخیر خود بنامهای « پیوندهای ٥٠٠٠ ساله سومر- ترک » و « سومریان، نیاکان ترکان » که بزبانهای ترکی و فارسی چاپ گردید بطور همه جانبه مورد تحقیق قرار گرفته و ایشان با استناد به مدارک مختلف ، موضوع رابطه زبان و فرهنگ سومریان را با ترکان امروز به اثبات رساندند که این مسئله از جانب بسیاری از تورکولوگها و سومر شناسان و دانشمندان آشنا به تاریخ و قدمت ترک زبانها نیز مورد تأئید قرار گرفته است. سخنرانی زیر که توسط آقای گری از یکی از این نشستهای علمی از زبان ترکی ترجمه شده است، تنها یک نمونه آن است.  

سومریان حدود ٦٠٠٠ سال پیش به بخش جنوبی مزوپوتامیا وارد شده، بین رودهای دجله و فرات ساکن شدند و درآنجا تمدن بزرگی را برقرار کرده، حد اقل ٢٠٠٠ سال موجودیت خودرا حفظ نمودند.

برجسته ترین و مهمترین مشخصه تمدن آنان این بوده است که توانستند خطی مناسب زبانشان ایجاد کرده، مدارسی تآسیس نمایند و این خط را با نوشتن بر روی الواح گلی تا آن درجه تکامل دادند که توانستند تمامی خواسته های خودرا به رشته تحریر درآورند.  این خط، که به خط میخی مشهور است، هم از سوی اقوام همدوره سومریان و هم از سوی اقوامی که بعدها در صحنه تاریخ پیدا شدند جهت نوشتن به زبانهای خودشان بکار برده شد. از سالهای ١٨٠٠ میلادی گشایش راز این نوشته و همچنین زبان سومری از سوی دانشمندان آغاز شد. با کشف کتیبه های آسوربانیپال در نینوا درسال ١٨٥٥ گشایش رمز این نوشته و نیز زبان آسوری آغاز شد. در بین سطور برخی از متونی که به زبان آسوری خوانده شده بود، سطوری نیز به چشم می خورد که به زبان دیگری نوشته شده بود. راولینسون که نخستین بار موفق به گشودن رمز خط میخی شده بود، این تز را پیش کشید که، سطور فوق به زبان اسکیتی ویا تورانی بوده، این خط نیز توسط آنان ایجاد شده است. درسال ١٨٦٩ «یولی اوپرت» این زبان را سومری نامید و نیز این ایده را پیش کشید که این زبان با زبانهای ترکی، فینی و مجاری خویشاوند میباشد. در سال ١٨٧٤ نیز «ف. لئونارمنت» این زبان را در ردیف زبانهای اورال-آلتای قرار داد. اما «جوزف هالئوی» در مخالفت با نظریه فوق، براین فکر پافشاری کرد که، آن یکی از زبانهای اکدهای سامی میباشد که برای آماج ویژه ای بکار برده اند. دیگرانی نیز به این مخالفت وی پیوستند، که ٥٠ سال دوام آورد. در دوره بعدی بر روی اسناد فراوانی که در کاوشهای باستانشناسی در بین النهرین بدست آمد، کارهای بسیار بزرگ و جدی صورت گرفت، نوشتن لغت نامه ها و دستور زبان های سومری آغاز گشت. همگی محققینی که بر روی این آثار کار کردند، دانشمندان اروپایی بودند. آنان زبان ترکی را نمی دانستند. لغتنامه اتیمولوژیک(ریشه شناسی) زبان ترکی نیز در اختیارشان نبود.
باز هم دانشمندانی چون «فریتس هوممل»، «دیاکونوف»، «ایزاکار آندره یاس»، «ایره نه اسکندری»، با تشبیه زبان سومری به زبانهای فین، قفقاز و اویغوری، کلمات فراوانی از زبانهای سومری و ترکی را مقابله کردند.
دانشمندانی چون «آ. فالکنشتاین»، «هارتموت شموکل» و «س. ن. کرامر» ، بدون احساس احتیاج به کار وسیع، زبان سومری را همسان زبان ترکی دانستند. کرامر در اغلب نوشته های خود این مسئله را تکرار نموده است. او وقتی که ترجمه ترکی کتابش تحت عنوان «تاریخ از سومر آغاز می شود» را، که من دوماه قبل از وفاتش ترجمه کرده بودم واز سوی «مؤسسه تاریخ ترک» چاپ شده بود بدستش گرفت، در تاریخ بیستم یولی ١٩٩٠ خطاب به من چنین گفت:
«به هر حال این کتاب در رابطه با قومی است که به احتمال قوی به زبانی التصاقی همچون ترکی تکلم می کرده و ٧-٦ هزار سال پیش از منطقه ای از آسیای میانه به بین النهرین جنوبی کوچ کرده اند. این نظر که سومریان قومی در ارتباط با ترکان بوده اند، در زمان «آتا ترک» معتبر بود. احتمال درستی چنین نظری هرگز دور از واقعیت نمی باشد».
استاد سومرشناسی ام «بننو لاندرزبرگر» نیز می گوید: «زبان سومری هم ازنظر ویژگیهای زبانی، و هم ازین نظر که، زبان سرزمینهای متعدد آسیایی بوده حائز اهمیت می باشد. زبانی که با این ویژگیها هنوز هم رواج دارد، زبان ترکی میباشد.» برخی محققین ترکمن نیز فکر نزدیکی زبان سومری به زبان ترکی ترکمنی را پیش می کشند.
مقابله زبان ترکی با سومری کار چندان آسانی نیست. اولا امروز بعنوان قدیمترین متن ترکی، کتیبه اورخون در اختیارمان می باشد که با سنگ نوشته های سومری ٤٠٠٠ سال فاصله دارد. بی شک درین فاصله زمانی، زبان ترکی تغییرات زیادی را از سر گذرانده است. از سوی دیگر رمز زبان سومری از طریق زبان اکدی که زبانی کاملا متفاوت با آن زبان و متعلق به گروه زبانی دیگری می باشد گشوده شد. در زبان اکدی حروف صدادار ɪ,o,ö,ü و حروف صامت ç,f,g,ğ موجود نمی باشد. اشارات سومری را می توان به چند گونه خواند. مثلا، علامتی که کلمه معینی را میرساند واز نوشتار تصویری برگردانده شده، در عین حال، در رابطه با تصویر، معانی معینی را نیز می رساند. برای نمونه: علامتی که مفهوم آسمان را می رساند، به معنی معنی خدا نیز می باشد. علاوه بر آن، شکل مذکور بصورت هجائی نیز قرائت می شود. ازین نظر میتواند در قرائت آنها اشتباهاتی نیز پیش بیاید. از طرف دیگر، هنوز یک فرهنگ لغات ریشه شناسی جامعی که نشانگر تلفظهای گوناگون لغات در زبانهای گوناگون ترکی باشد، در دسترس نیست. همینطور فرهنگ لغات ریشه شناسی زبان سومری نیز که بین سالهای ٣٠٠٠-١٨٥٠ قبل از میلاد نوشته شده، موجود نمی باشد. بدون تردید زبان سومری نیز درآن فاصله زمانی دچار دگرگونیهای زیادی شده است. تطبیق کلمات کار ساده ای نیست.
در زبان سومری همانند زبان ترکی، کلمات دارای ریشه های ثابتی بوده، با افزودن پسوندهای مختلف به آخرشان، کلمات جدیدی ساخته می شود. زبان سومری همچون زبان ترکی از نظر شمار افعال بسیار غنی میباشد. صداها هماهنگی دارند. تفاوت بین مذکر و مؤنث وجود ندارد. همانند ترکی بیانی کوتاه مفهوم وسیعی را می رساند.
علیرغم همه این مشکلاتی که در مسئله تطابق دوزبان موجود است، در سالهای اخیر پروفسور ؛آتاکیشی جلیل اوغلو قاسم؛ از آذربایجان، با بازخوانی علائم خط سومری، با کلمات بسیار قدیمی ترکی مورد تطبیق قرار داده است. وی مجموعه کارهایش را تحت عنوان «سومری بدون تردید یک زبان ترکی است» در یک کتاب گرد آورده است.
س. ن. کرامر نیز توضیح میدهد که، متون سومری هنوز بطور کامل ترجمه نشده، میتواند در آینده تغییراتی پیدا کند.
روشن خیاوی از ایران، کتاب جلد اول تحقیقاتی را که پیرامون ریشه شناسی لغات کلیه زبانهای اورال-آلتایی شروع کرده، بچاپ رساند. درین کتاب، باوجود اینکه هنوز آغاز تحقیقاتش می باشد، از بین ١٠١ کلمه ٣٥ کلمه سومری را به ریشه زبان ترکی پیوند داده است.
پروفسور عثمان ندیم تونا، ١٦٥ کلمه سومری را، هم از نظر معنی و هم از زاویه فنوتیکی (آواشناسی) همسانی داشته، مورد قیاس و تطابق قرار داده است. وی این تز خویش را در آمریکا، به کنگره ای که ازسوی سومرشناسان و ترک شناسان تشکیل شده بود تقدیم کرد، که بدون بحث و جدل از سوی کنگره پذیرفته شد.
وی مسئله فوق را، در رابطه با این حقیقت می داند که: بین سومریان و ترکان یک رابطه تاریخی وجود دارد. ترکان حد اقل ٤٠٠٠-٣٥٠٠ سال پیش در جنوب آنادولی سکونت گزیده اند. بنظر وی، زبان ترکی ٥٥٠٠ سال پیش یک زبان مستقلی بوده که به دو شاخه تقسیم می شد. قدمت نخستین زبان ترکی مادر، به ده هزار سال می رسد.
بیگ مراد گری که خود ترکمن میباشد، تمدن سومری را در عرصه های: آثار باستانی، سبک معماری، افسانه ها، نامهای جغرافیایی و نیز همسانیهای زبانی، با تمدن ترکمنی مقایسه کرده، همچنین ٢٩٥ کلمه سومری-ترکی را که هم از نظر معنی و هم از جهت فنوتیکی همسانی داشته، مورد تطابق قرار داده است. بدین ترتیب، روابط ٥٠٠٠ ساله سومر- ترکمن را در یک جلد کتاب عرضه کرد.
برخی از محققین نیز برین باورند که کلمات مشابه بین دو زبان می تواند تصادفی باشد، ممکن است ذهن انسانی در جاهای مختلف کلمات مشابهی را یافته باشد. اما برخلاف این نظریه، زبان شناس مشهور م. سواده شا با بهره گیری از تکنولوژی کامپیوتر، به این نتیجه رسیده است که «اگر بین دو زبان تعداد کلماتی که هم از نظر معنی و هم از جهت فنوتیک (آواشناسی) مشابه باشند، از ١٠٠ تجاوز کند، احتمال تصادفی بودن آن یک در چند میلیون می باشد. بهمین ترتیب اگر تعداد کلمات مرکب همسان از ٧ تجاوز کند، بین آن دو زبان یک پیوند تاریخی موجود میباشد».
عثمان ندیم تونا نیز برین باور است که: «در ایده آل ترین شرایط نیز، بین زبانهای سومری و ترکی، یافتن ١٠ کلمه مرکب (نه کلمات ساده و ریشه، ب. گ.) که هم از نظر معنی و هم از نظر فنوتیک همسان باشد، یک در ٢٥ میلیون می باشد.»
از سوی دیگر برخی محققین مقایسه شکل ظاهری کلمات را درست نمیدانند، در عین حال کلماتی که مربوط به موضوع معینی باشد، باید با هم هماهنگی داشته باشند. اولجاس سلیمان اولین کسیست که در سال ١٩٧٥ این مسئله را مورد تحقیق و بررسی قرار داده بود. وی ٦٠ کلمه همسان از نظر معنی و فنوتیک بین زبانهای ترکی و سومری مربوط به انسان، خدایان و طبیعت را یافته، درکتابی به زبان روسی منتشر کرده است. کتاب از سوی رژیم شوروی ممنوع شده بود، اما اکنون ترجمه ترکی آن نیز در دسترس است.
در سالهای اخیر مهندس ارشد اونال موتلو نیز به جرگه محققین این عرصه وارد شد. وی در حین بازسازی یک گنبد تاریخی به این فکر افتاد که، سازندگان نخستین گنبدها چه کسانی بوده اند؟. تحقیقات دراین عرصه، وی را به سومریان هدایت می کند. با این اندیشه که، چون سومریان آغازگران همه تمدنها بودند، ریشه کلمات مربوط به این عرصه ها نیز باید ریشه در زبان آنان داشته باشد، به جستجوی فرنگ لغات سومری می پردازد. فقط در اینترنت می تواند لغت نامه سومری-انگلیسی ییابد که شامل ٢٥٠٠ واژه بود. در حقیقت هنوز لغت نامه ای یه تمام معنی و کامل زبان سومری نوشته نشده است. گویا لغت نامه ای که تنظیم آن از سوی موزه دانشگاه فیلادولفیا آغاز شده، تا سال ٢٠١٩ تمام خواهد شد. فقط کارهایی که بر اساس امکانات موجود انجام شده در دسترس می باشد. اونال موتلو با بهره گیری از امکانات موجود، کلمات سومری مربوط به ٢٠ موضوع چون: فرهنگ و هنر، علم، سیاست، مهندسی و تجارت را پیدا می کند. همسانیهای این کلمات را در زبانهای مختلف ترکی جستجو می کند. حتی ازین نیز فراتر رفته با زبانهای غربی و اتروسکی نیز قیاس کرده، به نتایجی می رسد که باور کردنش ساده نیست.
علاوه بر اینها در اسنادی که ٢٤٠٠ سال قبل از میلاد به خط میخی نوشته شده است، نامهای ترکی پیدا شد. این نامها متعلق به قوت ها (کوت ها)می باشد که درآن دوره وارد بین النهرین شده، ١٢٥ سال درآن سرزمین سلطنت کرده اند. این نامها را استاد سومرشناسی ام پروفسور؛بننو لاندزبرگر؛ ضمن تحقیاتش در دانشکده ی ؛ د. ت. ج.؛ به همراه یک نفر ترک شناس به اثبات رساند. قوت ها در طول ١٢٥ سال حاکمیتشان ١٢ پادشاه داشته اند. نام چهار نفر از آنان در اسناد دوران حاکمیتشان قید شده، بقیه نیز در اسناد بعد از دوران حاکمیتشان، در لیست شاهان آمده است. از میان آنان نامهای ؛ یارلا؛ و ؛یارلاغان؛ در کتیبه های ؛اورخون؛، نام ؛اینکیشی؛ نیز به صورت ؛انکیش؛ در کتاب ؛دده قورقوت؛ موجود میباشد.
موضوع مورد بحثمان را چنین جمعبندی می کنیم: از زمان آغاز قرائت اسناد سومری، از شباهت زبان سومری با زبانهای اورال-آلتایی سخن رفته است. سالهای بعد، کلمات سومری و ترکی که دارای معنی و فنوتیک همسانی داشته اند، باهم مقایسه شد. با کافی ندانستن این همسانیها، مقایسه بر اساس تفکیک موضوعات مختلف ضرورت یافت. در تحقیقات بعدی این ضرورت نیز برآورده شد. در نتیجه بین زبانهای سومری و ترکی همسانیهای بسیار عمده ای آشکار گشت. حتی دیده شد که برخی کلمات به زمان ما نیز رسیده است. دانشمندان نیز می پذیرند که ترکی زبانی بسیاراستوار و دیرپا میباشد. بنا به حقایق فوق، می توانیم بگوئیم که سومری نیز یک زبان ترکی ویا شاخه ای از زبان ترکی می باشد. قدمت زبان ترکی نیز، همانگونه که پروفسورعثمان ندیم تونا درمیان گذاشته، بدون تردید می توان گفت، به ده هزار سال پیش می رسد. علاوه بر آن، در کاوشهای باستانشناسی سالهای اخیر، تحقیق درنامهای جغرافیایی و افسانه ها، همسانیها و روابط فراوانی بین سومریان و آسیای میانه، بویژه ترکمنستان پیدا شده است. می بینیم که قبل از مهاجرت سومریان به بین النهرین، دامداری و کشاورزی در ترکمنستان آغاز شده، حتی چند علامت نوشتاری (ایدئوگرام) نیز پیدا شده، که در قدیمی ترین خط تصویری سومریان موجود میباشد.
با جمعبندی همه این موارد، هرگز سخنی بی پایه نخواهد بود اگر بگوئیم، امکان دارد سومریان شاخه ای از اقوام ترک باشند که از آسیای میانه به بین النهرین کوچیده اند.آشنایی مختصر با نویسنده مقاله: دکتر معززعلمیه چیغ سومرشناس مشهور ترکیه در آستانه صد سالگی (متولد ١٩١٤) میباشد. وی حدود ٦٠ سال از عمر خودرا در راه تحقیق تمدن سومری و هیتیتی صرف کرده است. همانگونه که در مقاله ملاحظه کردید، پس از کسب دانش ازمحضر برخی سومرشناسان مشهور اروپایی، در عرصه تحقیقات نیز با آنان همکاری می کند. وی مؤلف سرشناس آثار متعددی چون: «ریشه سومری تورات، انجیل و قرآن»، «لودینگیررای سومری- سیری در تونل زمان (نخستین سند جشن بهار در تاریخ)»، «حضرت ابراهیم- بنا به متون سومری و آثار باستانی»، «سیر در تونل زمان به سوی سومر»، «گیلغامش، نخستین پادشاه قهرمان در تاریخ»، «طوفان در سومریان- ترکان در طوفان» (ریشه تاریخی طوفان نوح)… می باشد.نسخه اصلی:
نظرها
fereydoondiyeji
2013-02-07 22:19:40 begmyrataga,salam shoma hamysheh baraye tarykhe türkmenha zahmatkeshidehid-man az shoma,poozesh mytalabam


B. Gerey – 2013-02-08 11:51:17 – Sag bol Ferydunjan yashyng uzak bolsun


Advertisements

ممنون از دیدگاهی که گذاشتید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: