اويغور تورك ميتولوژيسينده قادين قهرمانلار


قهرمان زنانلار

اويغور تورك ميتولوژيسينده قادين قهرمانلار

جیدربابا نشریه سی:  

اويغور تورکلري نين سؤزلو آنلاتمالاريندا يئر آلان ميتولوژيک قادين قهرمانلاردان بيري اوماي آنادير. اوماي، تورک ميتولوژيک سيستئمينده يئر آلان اؤنملي تانريلاردان بيريدير. تورک ميتولوژيسييله ايلگيلي آراشديرمالار،  «تانري»  قاورامي نين گؤي له يئرين بيرليگي شکلينده دوشونولن ايلاهي دوزنله و بو دوزه ني ياراديب ياشادان اولو گوجله باغلي اولاراق اورتايا چيخديغيني گؤسترمکده دير. يئر ايله گؤيون اصلينده بير اولدوغو، بونلارين سونرادان آيريلديغي ايله ايلگيلي ميتلر – اويغور تورکلرينده کي «يئر و ايلاهي اؤکوز»، قازاخ تورکلرينده کي   » گؤي نئجه يوکسلدي»، سالورلارداکي  «خودا-نين گؤي و يئري پوفله يرك ياراتماسي»، تويغونلارداکي «گؤي ايله يئرين اولوشماسي»، موغوللارداکي «گؤي ايله يئرين اولوشماسي»، مانچولارداکي «تانري نين دونياني   ياراتماسي»  باشليقلي ميتلر بو تئزي دستکلر نيته ليکده دير. آلتاي ياراديليش ميتلرينده اولگن و قاراخان-ا ياراتما امريني وئرن آنا دا بونو تاييد ائتمكده دير. اويغور تورکلري نين «اسما پري» ميتينده بئله دئيلمكده دير:  «گؤي اوزو ملکلري نين پاديشاهي، بوتون ملکلردن گوزل ايميش و گؤي اوزونون يئددينجي قاتيندا ياشايار ايميش. طبعيت ده كي بوتون اولايلار، بو ملگين احوال  دييشيملرينه گؤره گرچکلَشيرميش. يعني، بو ملک گؤزونو آچسا، گونش دوغوب بوتون کاينات آيدينلانيرميش؛ اويوسا، بوتون کاينات قارانليغا بورونورموش؛ آغلاسا، ياغمور ياغارميش؛ گولسه، قار ياغارميش؛ آغزيني آچسا فيرتينا قوپارميش؛ نفس آلسا روزگار چيخارميش. قاشيني چاتسا هاوا پوزولورموش؛ سينيرلنسه يئراوزو ترپَنرميش؛ قاشيني اويناتسا گؤي قوشاغي مئيدانا گليرميش.

بوندان دولايي اونا «اسما پري» دئميشلر. بوراداکي «اسما پري»، يعني «گؤيلرين پريسي»  گؤي تانري’دان باشقا بير شئي دئييلدير. اسما پري ايله ميتولوژيک آنا آراسينداکي ايليشکي ده اولدوقجا آچيقدير. اگر يئر ايله گؤيون باشلانغيجدا بير اولدوغو حاققينداکي گؤروش دوغرو ايسه، گؤک ايله يئرين آيريلماسييلا، اصلينده تک اولان اولو آنا ويا ميتولوژيک آنا گؤي تانري و  يئر-سو تانريسي اولاراق ايکييه آيريلميش اولماليدير. او زامان گؤي تانري و يئر-سو تانريسي نين اولو آنا/ميتولوژيک آنا (آنا ياياچي) كيمي هم ياراديجي هم يوخ ائديجي، هم حيات وئريجي هم اؤلدوروجو، هم وئريجي هم آليجي اؤزلليکلريني اورتاق کؤکَنه دايانديرا بيله ريك. ياراديجي گؤي تانريدان گونش تانري، آي تانري، اولدوز تانريسي، اولگن، قاراخان؛ يئر-سو تانريسيندان اوماي/ماي انه/پايانا/بايانا/ آيييسيت، داغ،چاي و اورمان اييه لري اورتايا چيخميشدير. يوخ ائديجي گؤي تانريدان ايلديريم تانريسي، شيمشک تانريسي، اژدرها، ارليک؛ يئر-سو تانريسيندان آلباستي/ال قاريسي/يالماووز/جَلبَگن/مستان کَمپير/قارا اوماي اورتايا چيخميشدير.

بوتون بو تانريلار، ايلاهلار و اييه لر، اولو آنا/ميتولوژيک آنانين هم ياراديجي هم يوخ ائديجي، هم ياشام وئريجي هم اؤلدوروجو، هم ارکک هم ديشي اؤزلليکلريني داشيرلار. يئر-سوتانريسيندان بيري اولان اوماي دا هم قوروجو (آغ اوماي) هم يوخ ائديجي اؤلوم ملگي (قارا اوماي) فونکيسيونونا صاحيب دير. اوماي، تورک ميتولوژيک سيستمينده قادين و اوشاقلارين قوروجوسو دئييل، عيني زاماندا حئيوانلارين، قبيله نين ده قوروجوسودور. اونون بو قوروجولوق فونکسييونو عيني زاماندا اونون قهرمان، ساواشچي يؤنونه ده ايشارت ائدر. آلتاي-سايان خالقلاريندا اومايين سمبوليک تصويري نين اوخ و يايدان اولوشماسي دا بونو گؤسترمكده دير. بورادا اوخ و يايين اوغوز قاغان دستانينداکي و تورک سياسي-ديپلوماسي تاريخينده کي  يئريني خاطيرلاماق گره کير. اوشاقلاري کؤتو روحلارين سالديريسيندان قوروماق اوچون قوللانيلان پيچاق، خنجر، قايچي وتوفنگلر، اومايين سيلاحلاري يا دا اوماي ايله اؤزدشلشديريلميش سيلاحلار اولماليدير. تلئوتلار ماي-انه (ياني اوماي آنا)ني دالغالي گوموش ساچلي،گؤي ده کي  گؤي قورشاغيندان ائنن و آلتين يايي سايه سينده اوشاقلاري قورويان، گنج، گوزل بير قادين (هردن گنج قيز) اولاراق دوشونورلر. گ.و. دلوژنوسکايا، کوديرگه قاياسيندا بولونان بير تصويرده، اوشاقلارين و ساواشچيلارين قوروجوسو، برکتين تانريجاسي، تانريجا اومايين اوچ بوينوزلو، سوسلو باشلي قادين اولاراق تصوير ائديلديگيني بليرتير. گ. و.دلوژنوسکايايا گؤره، بوراداکي اوچ موستو باي اوني (اوچ بوينوزلو قوتسال آنا)، اورخون کيتابه لرينه يانسييان  » قوتسال آنا »  اومايلا پارالئل ليک گؤسترمكده دير.قادينلارين ساواشچيليغييلا ايلگيلي ايسه، مئرلين استون بئله دئيير: » ساواشچي يا دا آوجي،ايگيد عسگر يا دا کسکين نيشانجي اولاراق سايغي گؤرن قادين تانري، بعضن ان ‘آليشيلماديق اريل’ نيته ليکلره صاحيب گؤستريلير، گوجونون و ايگيدليگي نين اونو اوچوقلاشديرديغينا، تينسل آچيدان آنورمال لاشديرديغينا اينانيلير. بعضي افسانه لر، قاديني ساواشلاردا اؤندر،گوجلو و اورکلي بير ساواشچي اولاراق تانيملار. سونرالاري کلاسيک يونان ادبيياتي نين آمازونلار آدييلا آنديغي قادين عسگرله ايلگيلي ساييسيز قئيد،تانريجايا ايگيد بير ساواشچي اولاراق تاپينيلديغيني گؤسترمكده دير.اويغور تورکلري نين سؤزلو آنلاتمالاريندا اوماي سئوگي ايلاهي،حاميله  قادينلارين تاپديقلاري ايلاه و كيچيك اوشاقلاري قورويان ايلاه اولاراق آنلاتيلماقدادير:  » عالمين اوزه ري، ياراديجي تانري نين ياشاديغي يئر اولوب، نورلو وپارلاق بير مکانميش. اوستده کي  پارلاق مکان ايله آلت داکي قارانليق يئر آراسيندا اوماي وارميش. او، اؤولادلارينا توپراق و سو وئرن ‘باخت ايلاهي’ اولاراق بيلينيرميش. ‘اوماي ايلاه’، عيني زاماندا سئوگي ايلاهي، حاميله  قادينلارين تاپديقلاري ايلاه و كيچيك اوشاقلاري قورويان ايلاه اولاراق دا قبول ائديليرميش. » ديني-ميتولوژيک وارليق اولان اومايين قوروجو و بو گؤرَوين گره گي اولان قهرمانليق و ساواشچيليق فونکسييونو خالق ادبيياتي نين چئشيدلي تورلرينده فرقلي شکيللرده ايشلنميش، داللانديريلميش و زنگينلشديريلميشدير. اويغور تورکلري نين  » آنا قوووق حقيده » آدلي افسانه سينده، خالقيني قوروماق اوچون يالماووزلا ساواشان  » آنا » ؛  » چين تؤمور باتور »  دستانيندا آغابگيني قوروماق اوچون تک باشينا بير اوردويلا ساواشان  » مَختومسولا »  اومايين اويغور سؤزلو کولتورونده کي  يانسيمالاريدير.

Advertisements

ممنون از دیدگاهی که گذاشتید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: