دلایل تاریخی فتح استانبول در دوره سلطان محمّد فاتح


سلطان فاتح

سلطان فاتح

تی آر تی – فارسی: جهت دریافت قسمت اوّل این مقاله به ایــنــجــا کلیک کنید! و همچنین جهت آشنائی بیشتر به کلید » استانبول نگین شرق و غرب » مراجعه کنید!

سلطان محمد فاتح در ۲۹ ام می ۱۴۵۳ با پا نهادن به استانبول به یک امپراطوری ۱۵۰۰ ساله پایان داد. با فتح استانبول به جای یک امپراطوری که افول کرد، امپراطوری عثمانی همانند هلالی طلوع کرد. سفر طولانی ترکها با شروع از آسیای میانه در استانبول به مقصد نهایی خود رسیده بود و فرهنگ و تمدن غنی که در طول این سفر طولانی و در طی اعصار متمادی اندوخته شده بود، می رفت که بر غنای استانبول بیافزاید. دیگر فتح استانبول برای امپراطوری عثمانی ضروری گشته بود. زمانی که محمد دوم بر تخت نشست، مرزهای امپراطوری عثمانی به رودخانه دانوب در اروپا می رسید. رساندن مرزهای آناتولی، یعنی قلمرو حاکمیت این امپراطوری، به تراس از اهمیت خاصی برخوردار بود. زیرا انتقال اردو از آناتولی به تراس و برعکس در صورت لزوم، بایستی در امنیت کامل انجام می گرفت. حکمرانی در تنگه ها در سالهای قبل، با مشکلات بسیاری همراه بود. به عنوان مثال، سلطان مراد دوم نتوانسته بود ارتش خود را برای شرکت در جنگ وارنا در بالکان، از تنگه چاناک قلعه عبور دهد. زیرا تنگه از سوی ناوگان دریایی پاپ مسدود شده بود. مراد دوم مجبور به عبور دادن ارتش خود از تنگه دریای سیاه گشته بود. به همین منظور نیز به ازای هر فرد، یک ***دوکا طلا به کشتی های جنوایی پرداخت شد. علاوتا استانبول و گالاتا، که همچون جزیره ای در محدوده حاکمیت امپراطوری عثمانی قرار گرفته بود، اقتصاد این امپراطوری را به طور منفی تحت تاثیر قرار می داد. …   برای فتح استانبول، بایستی ابتدا تنگه ها تحت کنترل درآورده می شد. منبع تغذیه استانبول، کشتی هایی بود که از دریای سیاه می آمدند. در صورتی که تنگه ها تحت حاکمیت درمی آمد، انتقال انسان و کالا به مناطق مختلف امپراطوری، به سهولت انجام می گرفت. حصار آناتولی، که از سوی سلطان بایزید ساخته شده بود، برای کنترل تنگه کافی نبود. برای حفاظت کامل تنگه، بایستی یک حصار نیز در سمت مقابل ساخته می شد. به علاوه، جهت افزایش قدرت حصارها، نیاز به ناوگانی قوی، الزامی بود. کشتی های آماده شده، ابتدا وسایل لازم برای ساخت قلعه را از آناتولی به تراس منتقل می کردند. حصار جدید، قرار بود در محل پلی که داریوش، حکمدار ایران، روزگاری برای عبور ارتش خود از آناتولی به ساحل تراس ساخته بود، بنا شود. سلطان محمد فاتح، برای انجام آمادگی های لازم از فصل زمستان، امرایی به چهار سوی آناتولی اعزام کرده بود. در اوایل فصل بهار، ۷۰۰ تا ۸۰۰ استادکار، ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ کارگر و لوازم ساختمانی مورد نیاز برای ساختن حصار، آماده بود. بدین ترتیب، کار ساخت حصار در ۲۶ ام مارس سال ۱۴۵۲ آغاز شد. سلطان محمد فاتح، همراه با خلیل پاشا و zağanos پاشا به محل ساخت حصار آمده و به خلیل پاشا ، zağanos پاشا و ساروجا پاشا دستور داد تا هر کدام قلعه ای بسازند. دستور ساخت مابقی برج ها و سورها را نیز خودش صادر نمود.

۷۰۰ تا ۸۰۰ استادکار، همراه با ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ کارگر کار ساخت حصار را آغاز کردند. هر استادکار بایستی روزانه به اندازه دو برابر طول آرنج تا نوک انگشت از سور را بنا می کرد. خود سلطان محمد فاتح نیز به منظور تشویق کارگران، در کار ساخت حصار یاری نمود و بدین ترتیب حصار در ۵ ماه برپا گردید. در برج ها، توپ های سنگین جاسازی شد. به علاوه در داخل حصار روملی، برای استقرار یگان ارتش، خانه های چوبین، مسجد، آب انبار و انبار نیز ساخته شد. مسئولیت محافظت از قلعه بر عهده فیروز آقا و ۴۰۰ یئنی چری، گذارده شد. عبور و مرور در کشتی ها، بدون اخذ اجازه از دولت عثمانی، ممنوع گشت. در خلال ساخت و ساز حصار، درگیری های کوچکی بوقوع پیوست. امپراطوری بیزانس، پس از قطع امید از اروپا، با ساخت درب های سور استانبول اقدام به دفاع نمود. سلطان فاتح محمد، در طول ساخت حصار روملی، در منطقه ماند و سپس با ده هزار سواره نظام به استانبول آمد. وی با همراهان خود، موقعیت سورها و توپ ها را بررسی نمود. برای فتح استانبول بایستی این شهر را از دریا و خشکی تحت محاصره درآورده و صاحب توپ های بزرگی بود که قادر به تخریب سورها باشند. ضمنا تشکیل ناوگانی قدرتمند نیز الزامی بود. بالتا اوغلو سلیمان بیگ، فرمانده نیروی دریایی عثمانی، مسئول آماده سازی ناوگانی متناسب با هدف مورد نظر، در کارگاه های کشتی سازی قالی پولی و دیگر کارگاه ها بود. شمار کشتی هایی که در کوتاه مدت آماده شدند، بسیار بود ولی قابلیت استفاده آنها در جنگ، ضعیف به نظر می رسید. این کشتی ها که از نظر جثه نیز کوچک بودند، قادر به حرکت در کالیون های بزرگ ونیز نبودند.

سلطان محمد فاتح، مهندس saruca بیگ و معمار مصلح الدین را به عنوان مسئول ساخت توپ های بزرگ قادر به تخریب سورهای استانبول برگزید. از سوی دیگر، یک ریخته گر توپ جنگی به نام اوربان، که با ترک زادگاهش مجارستان به خدمت امپراطوری بیزانس درآمده بود، به دلیل بی اعتنایی بیزانس به وی، استانبول را ترک کرده و نزد سلطان محمد فاتح در ادیرنه آمده بود. اوربان، به همراه ساروجا بیگ و معمار مصلح الدین، کار ساخت توپ های بزرگ را در ادیرنه به پایان رساندند. توپ های اماده شده، ابتدا در حصار boğazkesen و güzelce که عبور و مرور در تنگه را تحت کنترل داشتند ،قرار داده شدند. این توپ ها در ممانعت از عبور و مرور کشتی های باری بیزانس در دریای سیاه، موفقیت بزرگ کسب کردند. به طوریکه چندین کشتی ونیزی با هدف آزمایش محاصره، در نتیجه پرتاب توپ، غرق شدند. پس از این نیز ونیزی ها به تحت کنترل بودن سیر و سفر در تنگه ها از سوی عثمانی ها پی بردند. موفقیت در ساخت و استفاده توپ های بزرگ boğazkesen موجب خشنودی سلطان محمد فاتح گشت. دیگر زمان ساخت توپ هایی برای تخریب سورهای استانبول فرا رسیده بود. در سه ماهه اول سال ۱۴۵۳، توپی بسیار بزرگتر از توپ هایی که تا به آن روز ساخته شده بودند، آماده شد. این توپ قادر به پرتاب گلوله گرانیتی به قطر ۸۵ سانتی متر و وزن ۶۰۰ کیلو بوده و با ۵۰ جفت گاو نر کشیده می شد. علاوه بر این استادهایی از صربستان و اناتولی، برای کندن کانال های زیرزمینی در زیر سورها، گردهم آمدند. سلطان محمد فاتح که امنیت در تنگه ها را برقرار کرده، ارتشی صد هزار نفره برای مقابله با حمله ای از سوی اروپا آماده کرده و قراردادهای خود با متفقینش را تمدید کرده بود، دیگر استانبول را تحت محاصره خود درآورده بود.

کنستانتین ششم، امپراطور بیزانس، ماه های اول سال ۱۴۵۳ را با آماده سازی برای جنگ سپری کرده بود. جبهه خارجی سورها بازسازی و تقویت شده، خندق ها پاکسازی و درب های جدید تاسیس شده بود. درب های فرعی آماده شده، سپرهای مابین برج ها مسلح گشته و ارزاق شش ماهه شهر ذخیره شده بود. به علاوه، امپراطور بیزانس با اعزام نمایندگانی به دول اروپایی، خواستار یاری گردیده بود. فقط زمانی که استانبول و پاپ نشینی به دست عثمانیان افتاد، ونیزی ها و جنوایی ها، که منافع خود را در خطر می دیدند، به این دعوت پاسخ دادند. ارتش متفق بیزانس با نیروهای کمکی اعزامی، به بیست هزار می رسید و همین تعداد نیز از اهالی شهر به ارتش پیوسته بودند و با زنجیرکشی در خلیج، محافظت از خلیج از طریق کالیون های ونیز تامین می گشت. ناوگان دریایی عثمانی در آن روزها، جدیدا تاسیس شده و تجربه چندانی در جنگ های دریایی نداشت. ونیزی ها در دریانوردی و جنگ های دریایی، مجرب تر از ناوگان دریایی عثمانی بودندو و در روزهای آتی محاصره، این تفاوت به طور بارزی به چشم می خورد.

گرچه مورخین در خصوص شمار ارتش عثمانی در زمان محاصره استانبول، نظرات متفاوتی دارند ولی در یک رقم به اتفاق نظر رسیده اند: جمعا ۸۲ هزار نیروی جنگی متشکل از ۱۲ هزار پیاده نظام، ۶ هزار سواره نظام مسلح، دو هزار توپچی، جبه دار و خمپاره چی، ۲۰ هزار سرباز تدارکاتی، ۴۰ هزار نیروی متشکل از ولایت های آناتولی و تراس. به علاوه، خان نشینی های aydın, tekeli, karaman, menteşe, Saruhan و isfendiyaroğulları نیز در محاصره استانبول شرکت داشتند. یکی از اهداف شرکت دادن این خان نشینی ها در محاصره استانبول، ممانعت از سوء استفاده آنها از خلاء ایجاد شده در خلال جنگ بود. زیرا در محاصره ها و جنگ های قبلی، حوادثی رخ داده و عصیان کرده بودند. در این محاصره، بنا به درخواست سلطان محمد فاتح، یک واحد سواره نظام و افرادی برای کندن کانال های زیرزمینی، که از سوی Broncovitz ، پادشاه صربستان فرستاده شده بودند نیز حضور یافتند. عثمانی ها، سالیان متمادی به تاسیس ناوگان دریایی؛ اهمیت چندانی نداده و مشکلات زیادی را در این خصوص متحمل شده بود. سلطان محمد فاتح، می دانست که با فقدان یک نیروی مقتدر، فتح استانبول غیر ممکن است. به همین دلیل تقویت نیروی دریایی موجود را در دستورالعمل قرار داده بود. در محاصره استانبول، ۱۲ کشتی جنگی بادبانی، ۷۰ قاقی تدارکاتی و ۲۰ کشتی کوچک، به فرماندهی بالتا اوغلو سلیمان بیگ شرکت داشتند. دیگر ارتش عثمانی، آماده فتح استانبول بود…

Advertisements

ممنون از دیدگاهی که گذاشتید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: