به گل نشستن ۲ بندر «ترکمن وگز» و نفس هاي کند «خوجه نفس»


بندر خوجه نفس

بندر خوجه نفس

خراسان «روزنامه صبح ایران«
توضیح خوجه نفس نیوز: در مدت نیمسال دوّم  سال 90/ش.، تنور بندرسازی شهر قدیمی بندری خوجه نفس بیش از هر زمان دیگر داغ است. البتّه خوجه نفس نیوز تشویقات و ترغیبات خودرا در رشد شهرسازی و رواج یک شهر قدیمی بندری اصالتاً ترکمن نشین با عث مباهات ماست و این ترقیات را در ماهیّت عدالتخواهانه خود مورد پسند و چه بسا مورد پدیرش قرار میدهیم. …

… در گشت و گداری دیگر در گوگل با کلید «بندر خواجه نفس» تمامی طرح های نیم سال دوّم امسال (1390/ش.) را میتوان از طریق رسانه های مختلف دنیا بویژه ایرانی مشاهده کرد و در بین آنها مطلبی از وبسایت روزنامه خراسان مشاهده نمودم که در مورد خوجه نفس منتشر شده بود. این روزنامه در سالهای 1372- 1378/ش.، از جمله منابع مورد مأخذ تحقیاتم در موضوع «روابط ایران با کشورهای آسیای میانه » بود. این مطلب اطلاعات مبسوط فنّی در باره خوجه نفس با کلید » بندر خوجه نفس [image]»  ارائه داده است که نظرتان را بدان جلب میکنم:

خوجه نفس نیوز

… «۷۰ سال است که ديگر صداي سوت کشتي در بنادر ترکمن و گز در غرب استان گلستان به گوش نمي رسد». …

«ا…مراد» پيرمرد ۸۶ ساله ترکمني که از آن سال هاي بندر ترکمن خاطرات زيادي را در سينه دارد مي گويد: بندر ترکمن روزگاري بارانداز کالاهاي وارداتي و محل صدور کالاهاي صادراتي ايران بود و عبور وتوقف کشتي هاي کوچک و بزرگ حال وهواي خاصي به اين ديار داده بود ولي سال هاست ديگر صداي سوت کشتي را نمي شنويم و گل ولاي سکوها و اسکله  قديمي را مدفون کرده است.

او با اشاره به اين که بندر ترکمن در جنگ جهاني دوم ساخته شده و به عنوان دروازه ورود به پل پيروزي شناخته شد مي افزايد: آن زمان اين جا آن قدر مهم بود که متفقين کالاها و مهمات خود را با راه آهن تا لب اسکله بندر رساندند.

ترکمن؛ بندري تاريخي

در شمال کشور و در بخش شمال غربي استان گلستان ۲ شهرستان بندر ترکمن وبندر گز به دليل مرتبط بودن با درياي خزر و داشتن ساحل جايگاه ويژه اي را در ميان شهرهاي استان گلستان دارند. بندر ترکمن که از غرب به درياي خزر و خليج گرگان محدود مي شود با نام قديمي «بندرشاه» در سال ۱۳۰۷ هجري شمسي (زمان رضاشاه) بنا شد و به خاطر احداث راه آهن جنوب به شمال، راه اندازي شيلات و فعال شدن کارهاي صيادي و تجاري در روستاي قره سو و شبه جزيره ميانکاله بندر ترکمن رونق يافت. بندرگز نيز از شهرهاي غرب اين استان است که از دوران قاجار و در زمان محمدشاه در سال ۱۲۶۲ با احداث يک اسکله چوبي و شعبه بانک استقراضي رونق تجاري يافت و با باکو، هشترخان، آستاراخان در روسيه در ارتباط بود.

«عقيلي» از کارشناسان محلي مي گويد:  با وجود موهبتي همچون هم جواري با درياي خزر، ۲ بندر ترکمن و گز عملا از فهرست بنادر ايران خط خورده است به طوري که نه از تجارت در آن ها خبري است و نه از نظر گردشگري رونقي دارد. بنادري که قدمتي تاريخي داشته و در تجارت ايران نقش مهمي ايفا مي کردند امروز عملا به فراموشي سپرده شده اند.

وي مي افزايد: گميشان و بندرگز در قرن گذشته بارانداز کالاهاي وارداتي، قند و شکر، پارچه و چيني و پايانه صدور کالاهايي همچون ابريشم، پنبه و پوست بوده و بندر ترکمن هم که در جنگ جهاني دوم ساخته شده هم اکنون غيرفعال هستند.

به گفته وي قطع تجارت با اتحاد شوروي سابق، بالاآمدن گل ولاي در کرانه ها، فعاليت بندرهاي استان گيلان، ساخته شدن بندر اميرآباد ساري و بي توجهي به بنادر استان گلستان موجب شده است فعاليت تجاري اسکله هاي اين استان در رکود فرو رود.

گزارش خبرگزاري «ايرنا» نيز حاکي است: اين غفلت تاريخي در شرايطي است که بندر بودن هر شهر موهبتي است که باعث رونق و اشتغال زايي آن مي شود اما در بنادر استان گلستان بيکاري دغدغه اصلي مردم است متروک ماندن اين بنادر به نبود کار در منطقه خلاصه نمي شود و توسعه نيافتگي به مزيت هاي طبيعي هم آسيب وارد کرده به طوري که صيد غيرمجاز را افزايش داده و انقراض گونه هاي ماهي همچون ماهي سفيد و خاويار را به همراه آورده است.

ديدگاه هاي موجود

اما آيا اين ظرفيت ها بايد بدون توجه رها شود؟ آيا نمي شود اين غفلت تاريخي را با دست زدن به ابتکاري نو جبران کرد؟

برخي بر اين باورند که راه برون رفت از اين وضعيت دست زدن به ابتکاري براي تجاري سازي بنادر گلستان است. براي رونق تجاري و وارد شدن کشتي هاي نيمه سبک، بنادر استان مانند هر بندر ديگري به لاي روبي نياز دارد تا مشکل پهلوگيري کشتي ها رفع شود ولي به سبب سنگين بودن هزينه لاي روبي اين اقدام انجام نمي شود.

به همين دليل است که مسئولان اعتقاد دارند بنادر استان گلستان از کاربري تجاري خارج شده و جنبه گردشگري يافته است اما باز هم گردشگري در اين سواحل در حد حرف به مرحله عمل رسيده است چرا که تقريبا از ۲ دهه قبل تاکنون در سواحل گلستان طرح هاي گردشگري، کلنگ زني هاي مختلف، ساخت هتل ها و طرح هاي ديگر بي سرانجام رهاشده يا بي نتيجه مانده است. البته تنها بازارچه هاي اين بنادر که به روي بازديدکنندگان گشوده است و رونقي به سواحل داده هم مملو از جنس هاي ارزان و بنجل خارجي است.

يکي از فعالان اقتصادي استان گلستان نيز بي توجهي مديران محلي و استاني به ظرفيت هاي خاص شهرهاي ساحلي به ويژه در بنادر ترکمن و گز را عامل توسعه نيافتگي در اين مناطق مي داند و مي گويد: در شرايطي که دولت به دنبال افزايش درآمدهاي ارزي کشور و باز کردن راه هاي جديد کسب درآمد از طريق ترانزيت و مبادلات تجاري است متاسفانه ظرفيت هاي بنادر مذکور در گلستان بدون استفاده مانده است.

به گفته وي الان فقط مباحث گردشگري با توجه به حضور مسافران در شهرهاي ساحلي استان تا حدودي مورد توجه است ولي نبود جاذبه هاي لازم سرمايه گذاري در اين حوزه را هم محدود کرده است.

فرماندار شهرستان ترکمن نيز معتقد است براي به فعل درآوردن توانمندي هاي بالقوه منطقه بايد راه را براي سرمايه گذاران باز کرد. وي موقعيت جغرافيايي، متصل بودن به شبکه ريلي کشور، وجود دريا وامکانات بالقوه اقتصادي را ظرفيت هاي قابل اعتناي اين شهرستان مي داند و مدعي است اين شهرستان به دليل عدم استفاده بهينه از ظرفيت هاي موجود وضعيت مطلوب اقتصادي ندارد و به توسعه چنداني هم دست نيافته است.

نبود زيرساخت هاي لازم

وقتي برنامه هاي سازمان حمل و نقل و راهداري کشور را درباره استفاده از ظرفيت ترانزيتي بنادر ترکمن و گز جويا مي شويم يک مقام مسئول در معاونت ترانزيت اين سازمان به ما مي گويد: دليل فعال نبودن اين ۲بندر را بايد از سازمان بنادر و دريانوردي جويا شويد چون موضوع تخصصي و مربوط به اين سازمان است.

وي مي افزايد: هر چند که اين بندرها ظرفيت دارند و بنادري هستند که ما را به کشورهاي آسياي ميانه وصل مي کند ولي زيرساخت هاي لازم را براي بهره برداري در بخش ترانزيت و تجارت ندارند.

«زين العابدين بازياري» مدير کل اداره بنادر استان گلستان که در بندر گز استقرار دارد در پاسخ به اين سوال که «چرا ۷۰سال است بنادر تجاري استان تعطيل مانده و توجه به آن نشده است»؟ مي گويد: اين سوالي است که جواب آن را بايد از گذشتگان بپرسيد، ولي با توجه به تفکيک اين مديريت از استان مازندران در نيمه دوم سال۱۳۸۶ اقدامات لازم با توجه به مشکلات موجود در زيرساخت هاي دريايي انجام شده ولي کم عمق بودن سواحل استان مزيد بر علت شده است به طوري که آبنگاري اواخر سال۸۹ که از خليج گرگان به عمل آمد نشان مي دهد که عميق ترين نقطه خليج گرگان 3.7متر عمق دارد.

امروزه با وجود کشتي هاي با ظرفيت بالا، حداقل به ۵متر عمق نياز است ولي عمق متوسط خليج گرگان 2.2 متر است.وي درباره علت لاي روبي نشدن بنادر استان گلستان هم مي گويد: لاي روبي بنادر در حال پي گيري است ولي توسعه آينده بنادر ترکمن و گز، تفريحي و گردشگري است و قطعا شناورهايي که در اين بنادر تردد خواهند داشت با همين عمق آب هم قادر به فعاليت خواهند بود

«خواجه نفس» (همان خوجه نفس)؛ گزينه جديد

با اين گفته مدير کل بنادر استان گلستان که «توسعه آينده بنادر ترکمن و گز تفريحي و گردشگري است» مردم منطقه بايد دندان احياي بندر ۷۰ساله را بکنند چرا که قرار نيست بنادر اين دو شهر تجاري بوده و شاهد مبادلات اقتصادي باشد!

«بازياري» مدير کل بنادر استان گلستان مي گويد: مجوز ساخت بندر «خواجه نفس» در اين استان از سوي اين سازمان صادر شده است و در حال حاضر بندر تجاري «خواجه نفس» توسط بخش خصوصي در حال ساخت است و انجام هر گونه عمليات لاي روبي هم با خود سرمايه گذار است و نيز قرار است لاي روبي توسط خود سرمايه گذار انجام شود.

به اعتقاد ما اين بندر به عنوان بندري تجاري نياز استان را برطرف خواهد کرد و اين آب پاکي است که روي دست مردم بندر ترکمن و بندر گز ريخته مي شود!

وقتي از اين مسئول سوال مي شود که «با وجود گردشگري ناميده شدن کاربري بنادر استان چرا خبري از طرح هاي گردشگري در آن نيست؟ مي گويد: سازمان بنادر و دريانوردي در صورتي که طرح سرمايه گذاري مفيد، جامع و با کيفيتي ارائه شود از سرمايه گذاري در بخش گردشگري و دريايي حمايت مي کند که واگذاري ۵۰ ساله اراضي بندرگز و صدور چند موافقت اصولي براي اجراي طرح هاي گردشگري از آن جمله است.

تحول در اقتصاد گلستان

اما نماينده مردم کردکوي، بندرگز، بندر ترکمن و گميشان در مجلس شوراي اسلامي مي گويد: با سرمايه گذاري بخش خصوصي بندر «خواجه نفس» در ساحل درياي خزر در استان گلستان در حال ساخت است که بهره برداري از آن اقتصاد اين استان را متحول مي کند.

دکتر «محمد جواد نظري» مي افزايد: حدود ۱۵ سال است که مديريت و ساخت بندر خواجه نفس به بخش خصوصي واگذار شده ولي متأسفانه به علت کمبود اعتبار ساخت و تجهيز آن به کندي پيش مي رود.

وي با اشاره به اين که بندر خواجه نفس در زميني به وسعت ۱۷۶ هکتار و با سرمايه گذاري اوليه يک هزار ميليارد ريال در حال ساخت است، مي افزايد: بهره برداري از اين بندر موجب انقلابي در اقتصاد و اشتغال منطقه مي شود و توسعه بخش کشتي راني و صيادي استان گلستان را هم در پي دارد.

نماينده مردم غرب استان گلستان که دل پري هم از سنگ اندازي برخي نهادهاي دولتي دارد مي گويد: طرح بندر «خواجه نفس» به علت سنگ  اندازي برخي ارگان هاي دولتي با رکود مواجه شده و سازمان هايي مانند محيط زيست و منابع طبيعي به دلايل غيرکارشناسي جلوي پيشرفت اين طرح را گرفته اند.

فاز اول اين بندر تا پايان سال جاري به بهره برداري مي رسد و قادر خواهد بود سالانه ۸۰۰ هزار تن بار تخليه و بارگيري کند و در فاز دوم و سوم پس از اخذ مجوز از سازمان بنادر و کشتي راني ظرفيت و بارگيري اين بندر به حدود ۱۰ ميليون تن خواهد رسيد.

اولين بندر خصوصي

معاون برنامه ريزي استاندار گلستان هم در گفت و گو با مهر از افتتاح اولين بندر خصوصي کشور در استان تا پايان سال جاري خبر داد.

رضا غلامي افزود: خواجه نفس به عنوان اولين بندر خصوصي کشور در درياي خزر در اواخر سال اولين کشتي پنج هزار تني در سواحل آن پهلو مي گيرد و قزاقستان، روسيه و گلستان را به هم وصل مي کند.

مدير بنادر و دريانوردي گلستان هم گفت: تنها بندر خواجه نفس از فعاليت تجاري و بازرگاني برخوردار خواهد بود که مراحل ساخت آن در دست انجام است.

زين العابدين بازياري کاربري بندر خواجه نفس را از مراحل اوليه شروع به کار آن تجاري اعلام کرد و افزود: از سال ۸۵ کاربري تجاري براي اين بندر تعريف و ماهيت بندر مذکور يک بندر تجاري توسط شرکت خصوصي طرح و توسعه در دست احداث است و تا کنون ۲۰ درصد پيشرفت فيزيکي داشته است.

وي اظهار داشت: با توجه به ماهيت و ساختار اين بنادرآنهانقشي نيز در معاملات بازرگاني و تجاري منطقه ندارند و تنها بندر خواجه نفس از قابليت فعاليت تجاري و بازرگاني برخوردار خواهد بود که آن بندر نيز در دست مراحل ساخت است.

وي در خصوص کاربري بنادر استان گلستان گفت: کاربري بندرگز به صورت گردشگري، توريستي و تفريحي تغيير پيدا کرده و با توجه به شرايط موجود و نوسانات آب دريا، تنها کاربري کاربردي براي بندر گز، گردشگري تفريحي است.

بازياري تصريح کرد: کاربري بندر ترکمن که در دو دهه گذشته به صورت بندر چند منظوره تعريف شده بود، کاربري جديد و با توجه به شرايط موجود آن هنوز تعريف نشده و در دست بررسي است.

مدير بنادر و دريانوردي گلستان در خصوص وضعيت بنادر استان گفت: اداره بنادر در سال ۸۶ رسما فعاليت خود را آغاز کرد و وظايف اين اداره از وظايف ۲۵ گانه قانوني سازمان بنادر و دريانوردي تبعيت مي کند.

مديرعامل بندر خواجه نفس نيز با اشاره به اين که اين بندر با اهداف توسعه اقتصادي گلستان، اشتغالزايي در مناطق محروم، استفاده از توانايي هاي بالقوه استان و تقويت زيرساخت هاي ارتباطي کشور با کشورهاي حاشيه خزر و توسعه صادرات غيرنفتي و ترانزيت کالا از روسيه، چين و قزاقستان احداث مي شود اظهار داشت: اين بندر در زميني به وسعت ۱۷۶ هکتار و با سرمايه گذاري اوليه يک هزار ميليارد ريال در منطقه خواجه نفس گميشان در حال احداث است.

شاهپور پيرامون افزود: البته در کنار احداث بندر توسعه و پروژه هاي مرتبط با طرح اصلي اين سرمايه گذاري از طريق جذب سرمايه و اعتبارات خارجي تا سقف ۳ هزار ۹۱۹ ميليارد ريال قابل افزايش خواهد بود.

کارشناسان اقتصادي گلستان نيز بندر «خواجه نفس» را در توسعه اقتصاد اين استان و حتي کشور موثر ارزيابي مي کنند و بر اين باورند که با راه اندازي آن امکان مبادله کالا بين ايران و قزاقستان نيز از طريق درياي خزر محقق خواهد شد. در حال حاضر حمل کالا از طريق زميني به قزاقستان از طريق کشورهاي ترکمنستان و ازبکستان انجام مي شود و بندر «خواجه نفس» مسير اين مبادله را کوتاه تر و مقرون به صرفه خواهد کرد.

چکيده گزارش

در جاي جاي کشور ما ظرفيت ها و توانمندي هاي بالقوه اي وجود دارد که با استفاده بهينه از آن ها مي توان به رونق اقتصادي و شکوفايي مناطق مختلف و حتي کشور کمک شايان توجهي کرد.از جمله اين موارد ۲ بندر ترکمن و گز در استان گلستان است که با وجود هم جواري با درياي خزر و کشورهاي آسياي ميانه عملا از فهرست بنادر ايران حذف شده و به اعتقاد کارشناسان غفلت تاريخي ۲ بندر ترکمن و گز را به گل نشانده است.اين بنادر روزگاري بارانداز کالا و قطب تجاري محسوب مي شد و رونق نقاط مرزي در استان گلستان را باعث شده بود ولي امروز تعطيلي فعاليت اين بنادر علاوه بر سوت و کورکردن اقتصاد منطقه باعث بيکاري و توسعه نيافتگي اين مناطق شده است. مجادله بر سر رونق دادن بنادر ترکمن و گز در قالب طرح هاي تجاري و گردشگري و بي نتيجه ماندن پي گيري مسئولان بر نگراني مردم افزوده است البته گويا قرار است با مشارکت بخش خصوصي بندر «خواجه نفس» پايانه تجاري ساحل خزر براي اين استان باشد.

منبع: خراسان 

Advertisements

ممنون از دیدگاهی که گذاشتید.

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: