مصاحبه با یوسف کـُر در بارۀ کنفرانس حقوق اقلیت های اتنیکی و دینی در مقر UN در ژنو

گفتمان

گفتمان ترکمنها: رشید آ.:… در نظر بگیرید که جمهوری اسلامی ایران در داخل کشور با تکیه بر ارگان های سرکوب چه برخورد خصمانه و بی رحمانه ای با معترضین و فعالین راه آزادی، دموکراسی، بویژه نسبت به ملیتهای محروم دارد. ولی وقتی که کار به پاسخگوئی بر آنها در سازمان ملل متحد کشیده می شود. در مقابل جهانیان قرار می گیرد و حکام موظف می شوند هیأت نمایندگی اعزام داشته در صدد پاسخگوئی برآیند…..

****

وبلاگ گفتمان ترکمنها: آقای یوسف کـُر! با اجازه تان سئوال اول را ضمن تشکر از پذیرفتن این مصاحبه، چنین طرح میکنم:  شما بعنوان یک ترکمن، برای شرکت در اجلاسی که در مقر شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو برگزار گردیده، چند روزی را درآن شهر بودید. این نشست به چه مناسبت و در را بطه با چه موضوعی برگزار شد ؟ …

اوغان ترکمنلرینینگ «جیحون» آتلی سایتئندا جنیدخان حقدا کابیر ماغلومات

جنیدخان اوغانستاندا

جیحون: (اوّلین تابلوی نقّاشی جنید خان را از اینجا دریافت دارید!)

خوانین خیوه که از قوم ازبک بودند بیشتر اوقات روابط خوبی با ترکمنها داشتند، با اینحال گاهی اوقات سیاستهای مبتنی بر تبعیضات قومی برخی حکام، باعث میشد تا شکافی بین ترکمنها و ازبکها پدید آید. به دنبال تحت الحمایه قرار گرفتن خوانین خیوه، عملکردهای آنان با سیاست های روسیه همسویی نمایانی به خود گرفت.  بسیاری از بزرگان از دست نشاندگی حکومت خانی خیوه عملاً و علناً نارضایتی خود را اعلام داشتند. قربان ممد در سال 1912 به گروه سواران سردار شامی که بر علیه اسفندیار، خان خیوه قیام کرده بودند، ملحق شد و در مدت کوتاهی، بواسطه درایت و رشادت های خود توانست اسم و رسمی در بین سوارکاران کسب کند.

کوشش ترکمنها برای احقاق حقوق خود در ابتدای حرکت با ناکامی روبرو شد. روسها اقدام به مصادره اموال سردمداران حرکت کردند و علاوه بر آن برای مجازات مردم مالیات های جدید وضع کردند. با این اوصاف مدتی نگذشت که بروز بیش از پیش بی عدالتیها موجبات واکنش تند مردم شد. اولین حرکت مسلحانه بر علیه مظالم روس، توسط ترکمنان اطراف خیوه و تحت فرماندهی قربان مأمد شکل گرفت. روسها از خان خیوه همچون حربه ای در راه اجرای مقاصد خود استفاده می کردند. …

جنید خان حقئندا غئسغاچا ماغلومات – Jüne‎‎ýt han Hakynda gysgaça maglumat

جنید خان - XIX-XX - عصر

د. خ. اونق:

جنید خان 19-20-نجی عصرئنگ ایچینده یاشاپ گچن، روس باسئب آلئجئلارئنئنگ غارشئسئنا غایدوسئز گؤرشن تورکمن خانلارئنئنگ بیری دیر. اول 1862-نجی یئلدا ترکمنستان اوقروغئنئنگ تاغتا اطرابئنئنگ «بدیرکند» اوباسئندا دونیأ ایینیأر. جنید خان آدئنا ایه بولان قوربان مخمّد خوجه بای اوغلی یموت طایپاسئنئنگ اورسئقچی شاخامئنئنگ «جنید» تیره سیندن بولوپدئر. اول خوارزم اولکه لریندأکی اوقو و بیلیم مرکزلریندن یوقاری بیلیم آلان و اؤز دؤورینده قاضیّت و میراپلئق کأرلری بیلن مشغوللانئپدئر.

جنید خانی 1914-نجی یئلدا، ترکمن علئمالارئنئنگ طرافئندان سایلانئلماغی بیلن، اونگا روس و خیوه خانئنئنگ غارشئداشلارئنئنگ باش توتانلئغی وظیپه سینی قووشئرئلیار.

قوربان مخمّدینگ یولباشچئلئغئنداقی تورکمن و اؤزبک قوشونلارئنئنگ ا-نجی جهان اوروشی یئللارئنداقی روس و خیوه خانئنئنگ غارشئسئنا ادن آیغئتلی گؤرشلری اوچین اونگا «خان جنید (جنید خان)» لاقامئنی بریلیأر.

جنید خان اؤز ادن سؤوشلرینده عادالاتلئلئغی هم برجای ادیپدیر. اول 1915-نجی یئل مای آیئنداقی باشلانان سؤوشلرده روس قوشونلاری و خیوه خانی اسفندیار خانا هم اوستین چئقئپ خیوانی ایه له یأر. شول واقادا روس وکیلینی اؤلدیرسه لر-ده، خیوه خانی بولان اسفندیار خانی باغئشلایار. …

مختصر تاریخ روابط سیاسی ترکمنهای ایران با حکومت مرکزی – «ازعهد صفوی تا دوره پهلوی»

 پایگاه اطّلاع رسانی اولکر گنبد قابوس:

توضیح خوجه نفس نیوز: ابتدا میخوام این واقعیّت را اذعان کنم که این بخش از تاریخ ترکمنها مهمّترین دوره مربوط به تاریخ پر عظمت مقوله «ترکمن» می باشد و از جمله پژوهشهای قابل تقدیر است. تنها نکته ای را که میخوام بدان اشاره کنم، در بدو شروع اوّلین جمله «بنا به افسانه ترکمنها …» ، «تاریخ ترکمنان اوغوز» ، » افسانه» نیست بلکه «روایات» است. اصولاً در علوم تاریخ مقوله «افسانه» و «روایات» دو روند مجّزا از هم می باشند. «افسانه» بطور شفاهی و با ابهامات خاصی که در بطن خود دارد، استناد تاریخی ندارد و معلوم نیست از جانب چه کسانی در چه زمانی بیان شده است. حال آنکه «روایات» از جانب مورّخین و محققین و راویان با سواد در زمان و مکان و دوره های خاصّی از تاریخ بیان و تحریر شده و ماهیّت می یابد. مثل: «اوغوز خان» که در دوره ابوالغازی بهادرخان سلطان اؤزبک در قرون 16-18/م.م. در ترکستان آنزمان به رشته تحریر درآمده است که قبل از آن نیز در کتاب «جامع الّتواریخ» رشید الّدّین فضل الله بیان داشته شده است. مثال زیاد است. پس می بینیم این تاریخ ترکمن «افسانه» نیست بلکه از روی مستندّات تاریخی (روایات) در مطاوی مطلوب نوشته شده است. پس واقعیّت دارد.  … و خواهشمند است تاریخ واقعی ترکمنها را «افسانه» جلوه ندهید. از ارائه اطلاعات علمی ذیقیمتـتان سپاسگزاریم.

گردآوری و تلخیص از: عیدمحمد مفیدی

مقدمه: بنا به افسانه ترکمنها همه آنها از نسل اغوزخان هستند به همین خاطر به اغوز‌ها معروف بودندکه از قرن یازدهم میلادی به ترکمان‌ معروف شدندکه نام «ترکمان» یا «ترکمن» میراثی ماندگار برای ترکمنهای امروز در سرزمینهای گوناگون از قبیل (ایران،ترکمنستان،افغانستان و عراق ،ترکیه،سوریه ) می باشد. ترکمن‌های شرق ایران (ایران، ترکمنستان، افغانستان) نسبت به ترکمن‌های غرب (عراق ـ  سوریه ـ ترکیه) از جنبه‌های گوناگون تاریخی و قومی به همدیگر نزدیکتر‌ هستند چرا که ترکمن‌های غرب( از نسل‌ ترکمن‌های آق‌قویونلو و قره‌قویونلو) هستند چندین قرن پیش‌تر با مهاجرت به غرب ایران و جدائی از سرزمین آبا و اجدادی، مسیر تاریخی متفاوتی را طی کردند که قطعاً این جدایی بر جنبه‌های گوناگون فرهنگی آنان بی‌تأثیر نبوده است. بعد از ایجاد حکومت صفویه در ایران این جدایی عمیقتر نیز شده است، البته ترکمن‌ها در روی کار آمدن و ادامه حکومت صفویها نقش خیلی مهمی داشتند. ایجاد حکومت صفویه در ایران باعث بروز تحولات بسیار عمیقی در ایران و ممالک اطراف شده است و تدریجاً باعث شده که روابط ترکمن‌های غرب با ایران و سرزمین‌ پدری ترکمن‌ها قطع شود. ترکمن‌ها بعد از اسلام در ایجاد قریب به اتفاق حکومت‌های ایرانی و حتی بعضی از نقاط جهان اسلام تاثیر اساسی داشتند که بعد از صفویه تأثیرگذاری آن تدریجاً کم شده تا حدی که در دوران معاصر به صفر رسیده است.

بررسي شرايط زندگي و موقعيت اجتماعي تركمن ها در دوره رضاشاه

نشست جمعیّت مختومقلی کلاله

ترکمنصحرا گلوبال بنقل از «جمعیّت فرهنگی هنری مختومقلی فراغی – کلاله: در سال های نه چندان دور، مادران برای ترساندن و اطاعت بچه ها و یا خواباندن آنها از واژه قزاقها دارند ميآيند، زیاد استفاده می کردند بعـدها متوجه شدیم که قزاقها همان نیروهای نظامی رضاشاه بودند که برای تسلیم ترکمن ها به کار اجباری و بیگاری،برداشتن حجاب زنان و یا درياف ماليات همچنين تامین خواست های خود به روستاها هجوم مي بردند. قزاقهای رضاخانی در جهت ضرب و شتـم حتي اعدام ترکمن ها از شیوه های مختلفی استفاده می کردند. کوچهای شبانه، بهره گیری از تاکتیکهای رزمی و درگیریهای خونین و …از خاطرات تلخ آن سالهاست كه سینه به سینه نقل شده و بخش مهمی از تاریخ این قوم را تشکیل داده است. .
جمعیت فرهنگی هنری مختومقلی کلاله موضوع نشست 73 خود را که عصـر روز جمعه 30 دی ماه 1390 در محل کتابخانه عمومی کلاله برگزار شد، به بخشهایی از زندگی و موقعیت های اجتماعی ترکمن ها در دوره رضاشاه اختصاص داده بود. تشریح ویژگیهای این موضوع را کارشناس ارشد تاریخ همچنین مسئول آموزش و امور دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی مرکز کلاله، اتاقلی کشــواد بعهده داشت

این نشست با تلاوت آیاتی از کلام ا… مجیـد و قرائت قطعاتی از اشعار شاعر و عارف شهیر ترکمن مختومقلی فراغي بوسیله نوجوانان روستای دهنه كلاله آغاز شد..
عبدالعظیم ممی زاده که اجرای برنامه و معرفی بخشهای مختلف نشست 73 را برعهده داشت، بعنوان مقدمه برش هایی ازفعاليت اجتماعي ترکمن ها در دوره رضا شاه را قرائت کرد سپس سخنران اصلي نشست 73 را اين گونه معرفي كرد: اتاقلی کشواد سال 1349 در خانواده ای کشاورز و زحمتکش در روستای پیشکمر کلاله متولـد شده تحصیلات ابتدایی، راهنمایی را در زادگاهش و دوره متوسطه را در کلاله سپری کرده است. …

کرونولوژی تاریخ ترکان از قدیمی ترین ایّام تا سقوط سلجوقیان روم

Historical chronology

بنیاد مختومقلی فراغی:
قبل از میلاد:

- اوایل هزاره ی چهارم قبل از میلاد:دوره ی تاثیر گذاری فرهنگ » آنو»

- اواسط هزاره ی دوم قبل از میلاد: دوره ی تاثیر گذاری فرهنگ » آفاناسیو»

- اوایل هزاره ی دوم قبل ازمیلاد: پیدایش فرهنگ » دشت ها»

- بین سال های۱۷۰۰ تا ۱۲۰۰ قبل از میلاد: دوره ی فرهنگ» آندرو نووا»

- قرن هشتم قبل ازمیلاد: حضور اسکیت ها در دشت های پهناور آسیای میانه

- قرن هفتم قبل از میلاد: فرمانروایی » آلپ ار تونگا» ( اسفندیار)

- سال ۳۵۰ قبل از میلاد:جنگ و مجادلات » تومریس» فرمانروای اسکیت ها با » داریوش شاه ایران …

نبرد گوک دپه نقطه عطفي در تاريخ استعمار در آسياي ميانه

بگمراد گری:

در تاريخ 12نوامبر 1881ميلادي با سقوط قلعه گوک دپه به مثابه آخرين دژ مقاومت در مقابل استعمارگران روسي که با همکاري خایـنانه حکومت وقت تهران تحقق يافت، سرنوشت رقابتهاي چند قرني و پرخون استعمار- گران روس و انگليس با يکديگر در قفقاز، آذربايجان، ترکستان و کل آسياي ميانه به نقطه پاياني خود مي رسد. و با بسته شدن قرارداد مرزي ننگين آخال در تهران در ماه دسامبر همانسال، مرز بين مستعمرات روس و انگليس در منطقه مشخص ميشود و ترکمنستان و ملت ترکمن نيز دوپارچه ميشود که تاکنون نيز دست نخورده باقي مانده است.
از آنجايي که نبرد قهرمانانه و در عين حال تراژيک گؤک دپه نتيجه و نقطه پاياني استراتژي غارتگرانه استعمار- گران روسي و انگليسي بوده است که از اواسط قرن 16ميلادي شکل بارزتري بخود گرفته بود. لذا حوادث تاريخي اين دوره، از حمله جنگ گؤک دپه با توجه به اين رقابتها قابل درک و توضيح ميباشد. فاکتور ديگري که در اين رابطه بايد مورد توجه و دقت قرار گيرد عبارت از اين واقعيت است که ، اغلب حکومتهايي که از قرن شانزده ميلادي در درون مرزهاي سياسي ايران امروزي شکل گرفته اند، دست نشانده و عامل استعمارگران انگليسي و روسي بوده و در جهت تحقق اهداف آنان ، برعليه کشورهاي مسلمان همسايه از جمله ترکمنستان وارد عمل شده اند….

دلایل تاریخی فتح استانبول در دوره سلطان محمّد فاتح

سلطان فاتح

تی آر تی – فارسی: جهت دریافت قسمت اوّل این مقاله به ایــنــجــا کلیک کنید! و همچنین جهت آشنائی بیشتر به کلید » استانبول نگین شرق و غرب » مراجعه کنید!

سلطان محمد فاتح در ۲۹ ام می ۱۴۵۳ با پا نهادن به استانبول به یک امپراطوری ۱۵۰۰ ساله پایان داد. با فتح استانبول به جای یک امپراطوری که افول کرد، امپراطوری عثمانی همانند هلالی طلوع کرد. سفر طولانی ترکها با شروع از آسیای میانه در استانبول به مقصد نهایی خود رسیده بود و فرهنگ و تمدن غنی که در طول این سفر طولانی و در طی اعصار متمادی اندوخته شده بود، می رفت که بر غنای استانبول بیافزاید. دیگر فتح استانبول برای امپراطوری عثمانی ضروری گشته بود. زمانی که محمد دوم بر تخت نشست، مرزهای امپراطوری عثمانی به رودخانه دانوب در اروپا می رسید. رساندن مرزهای آناتولی، یعنی قلمرو حاکمیت این امپراطوری، به تراس از اهمیت خاصی برخوردار بود. زیرا انتقال اردو از آناتولی به تراس و برعکس در صورت لزوم، بایستی در امنیت کامل انجام می گرفت. حکمرانی در تنگه ها در سالهای قبل، با مشکلات بسیاری همراه بود. به عنوان مثال، سلطان مراد دوم نتوانسته بود ارتش خود را برای شرکت در جنگ وارنا در بالکان، از تنگه چاناک قلعه عبور دهد. زیرا تنگه از سوی ناوگان دریایی پاپ مسدود شده بود. مراد دوم مجبور به عبور دادن ارتش خود از تنگه دریای سیاه گشته بود. به همین منظور نیز به ازای هر فرد، یک ***دوکا طلا به کشتی های جنوایی پرداخت شد. علاوتا استانبول و گالاتا، که همچون جزیره ای در محدوده حاکمیت امپراطوری عثمانی قرار گرفته بود، اقتصاد این امپراطوری را به طور منفی تحت تاثیر قرار می داد. …

نگاهی گذ را به تاریخ یهود در ترکمنستان نوشته : یونا گابریل لیسنر ترجمه : محمد قجقی

بنیاد مختومقلی فراغی:

     ملّت اوغوز، که شامل اقوامی چون » اون اوغور » و » سارا غور » و » اوتی غور » می باشد، حدّ اقل ، پیش از یورش » اوغوز خزرها » در حدود 550 تا 600 / م و حدّ اکثر تا  689 / م ، در محدوده ی ترکمنستان فعلی سکونت گزیدند. خزر ها که توسّط سلسله ی خاندان «  آشنا» رهبری می شدند، از اطراف ناحیه ای بودند که » تئو فا نس » اشاره کرده است: -  نفوس فراوان خزر ها، به قصد بخش های میانی «برسیلیا «  واقع در » سارما تیا پریما «   وارد شدند. » برسیلیا » یا » برسولا » ناحیه ای بوده است در شمال «  داغستان فعلی»  که  م. ای. آرتا مانوف  تاریخ دان نیز آن را تائید می نماید. این امر با افزایش شواهد تاریخی مُشعر بر استفاده ی گسترده ی «  خزر ها»  از رود «  ایتیل»- رود ولگای امروزی- بیشتر تائید می شود. اوغوز ها ظاهرآ به خاطر یورش های مکرّر اعراب و حملات  متقا بل خزران – از ارگی واقع در دریای خزر-  در سال 830/ م از» دربند قفقاز» عبور کردند و به مذهب تسنّن گرویدند. طبقه ی حاکم خزرها ، دین یهود را به عنوان دین رسمی دولتی، در حدود 750 /م یا حدّ اکثر 850 / م پذیرفته بودند.

12 – نجی یانوارکالونیالیزم ینگ تورکمن قوربانلارینی، یادلاما گونی دیر

اؤچمز اودی همیشه لاووردار – Öchmez Ody hemishe lawurdar

تورکمنلر، کالونیالیزم ینگ قارشی سیندا واطانی قوراماق دا، والیندن آلینان حق – حقوق لاری قایدیپ آلماق یولوندا قوربان بولانلارینی اونوتمادی واونوتماز.
تۆرکمنلر، 12 – نجی یانوارگونی، اؤز واطانینی، دوغدوق توپروغینی قوراپ قربان بولونلاری یادلایارلار.
بو گون مونگلرچه واطانینی وخالقینی سویین تورکمنلر، دونیأنگ دورلی کونجه گینده «تورکمنلر اوتماز شیهت لری نینگ یادینی» دییپ قیغیردیلار. اُلار، «شهیتلرمیزی هیچ زامان اونوتماریس والمدام یۆرِکلریمیزده دیری ساقلاریس دییپ، ینه بیر گئزئگ آنت ایچدی لـــر.

بئییک سئلجوق دؤولتی نینگ تورکمن دیلینی، دولت دیلی اتمأن لیگی اوچین، بو أگیرت اولی دؤولت سیناناندان (۱۱۵۷- نجی ییلدا) سونگ، بیزینگ حالقیمیز دؤلتلی لیک مسله سینده شو گونکی یاغدایا دوشدی، دورومی قینلاشدی. موغوللار گلیپ حأکیمیتینی اورنوشدیریپ 200 ییل چمه سی حوکومت ادئن دورینده کاوکاز دا ، وآنا دولی یالی دا سئبیت لرده یئرله شئن تورکمن طایپالاری نینگ ایچینده شیعه چیلیک وعلوی چیلیک یالی دینی آکیم لار گویچ له نیپ اؤزآرا اوروشلار، اوزاق وقت لاپ دووام اتیار. و اُورتا آسیادا قالان تورکمن لر بولسا، یانگی دؤرأن اؤزبک اتنیک توپاری بیله دورلی حانلیق-  لاردا یاشامالی بولدیلار.

روسیه پادشاسی نینگ قوشون بیرلیکلری 19- نجی عاصیرینگ 2 – نجی یاریمیندا، تورکمنلری اؤز توپروغیندا ایکی گزئگ قیریارلار. ایلکی 1873 نجی ییلدا «داش اُغوز» ولایتینده یاشایان تورکمنلری، وموندان 130 ییل اؤنگ، 1881ینگ باشیندا گؤگ دئپه قالاسیندا ، و 3 – نجی گزئگ تورکمنصحرا تورکمنلرینی 1916 نجی ییلینگ دسامبر آییندا وحشیانا چوزیشلار بیله قتل و عام ادیپ تالایارلار.
تورکمنستان جمهوری یتی، قاراشسیز بولوندان سونگ، واطان، و ایل- گون اۆچین شهیت بولان قاهرامانلار، 12 – نجی یانوار گونی «حاطیرا گۆنی» آدی بیله گچیریلیأن دابارالاردا یادلانیلیار، و صاداقا بریلیپ دوغا اوکالیار.

تورکمنلر شهیتلری نینگ حاطیراسینی اونوتماز ویادلاما دابارالار گه چیرمک بیله یوره گیندأکی «اوچمئز اودی» ابدی یاشادار.

تورکمن حالقی نینگ مدنی وسیاسی اُجاغی

2012-01-12 / 22 دی 1390

ایران ترکمنلرینینگ اقتصادئیتینده «یر خوجالئغی»

    د. خ. اونق:

(سوسیال – اقتصادی رفورمالار و سیاساتلار):

(دکتر منصور گورگنینینگ کتابی » ترکمنصحرادا یر خوجالئغی مسئله سی» آتلی اثرینه غئسغاچا آنالیز)

1979- نجی یئل ایرانداقی غوپغونلی واقالار اساسئندا، ایرانئنگ اهلی خلق رولیوتسیاسی عامالا آشئرئلدی. شول دؤورلرده بیرنآچه یئللاپ خلقئنگ آراسئندا دؤرآن طبیغی آقئمداقی دموکراتیادان ایرانئنگ اینتلکتوال غاتئنئنگ یرلیکلی پیدالانان طراپلاری آز بولمادی. اوندان اؤنگقی وقتدا آیدئپ – یازئپ بولمایان مسئله لر ارکین اورتا اوقلانئلدی. شولارئنگ بیری هم ایران ترکمنلرینینگ اینتلیگنتسیاسی دکتر منصور گورگنینینگ » ترکمنصحرادا یر خوجالئغی مسئله سی» آتلی کتابی بولوپدئر.

بو اثرده اساسی اورتا اوقلانیان مسئله پهلوی پادشالئغئنئنگ دؤورینده، ترکمنلرینگ آراسئدا یر و خوجه لئق رفورماسئنی نآدوغری و قالپلئق بیلن آلئنئپ بارئلماغی حقئندا حقیقی چشمه لرینگ و دکومنتلرینگ اساسئندا ماغلومات بریلیأر. …

بو اثر 3 بؤلوم و 4 پاصئلدان عبارت بولیار.

بیرینجی بؤلومده » ترکمنصحرا 1332-نجی ش. یئلئنئنگ توموس آیئنئنئنگ اورتاسئندا عامالا آشئرئلان دؤولت آغدارئلئش واقالاردان بیلأک» آدی بیلن موضوغا گیریشیأر.

کتابئنگ بیرینجی پاصلی » ترکمنلر و صحرا ثبیتلرینه بیر باقئش» آتلی موضوغ بیلن اثره ایچگین گیریشیپ باشلانیار. اوندا ترکمنصحرانئنگ ژئوگرافیکی و ژئو پالیتیکی تاریحئنی هم خاص ایرکی دؤورلردن آلئپ غایدئشی و یرینگ هیلی یالی مغلوماتلار بریلیپدیر. …

تۆرکمنیستان‌ینگ پرِزیدنتلیگی اۆچین ۸ دالاشگأر یاریشار

تۆرکمنیستان‌داقی دموکراتیک سایلاولارا داشاری یورتلی سینچیلار هم قاتناشار

ت ر ت تورکمن وب صاحئپاسئنئنگ خابار برمگینه گؤرأ، تۆرکمنیستان‌ینگ پرزیدنتلیگی اۆچین ۱۲-نجی فورال‌دا (فوریه‌ده) گچیریلجک سایلاولاردا ۸ دالاشگأر یاریشار.

تۆرکمنیستان‌ینگ پرزیدنتلیگی اۆچین ۱۶ دالاشگأر هؤدۆرلِنیپدی. مرکزی سایلاو توپاری ۸ آدامینگ دالاشگأرلیگینی قابول اتدی. حأضیرکی پرزیدنت (جمهور باشلیق) قوربان‌قولی بردی‌محمدوف هم تأزه‌دن دالاشگأرلیگه هؤدۆرلِندی.

مرکزی سایلاو توپارینا گلن دالاشگأرلیک بللیگینی آلان تۆرکمن لیدری بردی‌محمدوف یولباشچیلاردان سایلاولار اۆچین گؤرۆلیأن طایارلیقلار حاقیندا ماغلومات آلدی.

بردی‌محمدوف سایلاولارینگ آچ-آچان و دموکراتیک قادالار چأگینده گچیریلجِکدیگینی نیغتادی. دالاشگأرلرینگ آراسیندا ایکی وزیر بیلن بوروکراتلار هم بار. تۆرکمن سایلاوچیلار داشاری یورتلاردا ایستامبول بیلن بیرلیکده ۲۹ شأهرده سس بریپ بیلر. تۆرکمنیستان‌داقی سایلاولارا داشاری یورتلی سینچیلار هم قاتناشار.

ت ر ت تورکمنچه

انکار نامه ی ناصری، نقدی بر یادداشتهای اخیر ناصر پورپیرار- گونای تبریزی

دونیأ تورکیلرینگ بایداقلاری

تورک ایران:
«اشاره: آقای ناصر پورپیرار در ادامه ی آنچه که بررسی تمدن ممتاز شرق باستان میخواند در چند ماه گذشته به سراغ ملت تورک آمده و این بار در انکار تمدن و فرهنگ و زبان و تاریخ تورکان پا را بسی فراتر گذاشته و گوی سبقت از پان فارسیزم نیز ربوده است. ما این مطالب را در سایت ایشان (ناریا) مشاهده کردیم و کمی تامل نمودیم تا شاید کسانی که آوازه ی پورپیرار را به آذربایجان شمالی نیز کشانده اند واکنشی نشان دهند یا حداقل آنهایی که پورپیرار اسمشان را آورده و نظریاتشان را به سخره گرفته (مثل آقای دکتر صدیق) جوابی ارائه دهند که اینطور نشد. ما نیز این مطلب را به عنوان یک جواب حداقلی بصورت مکتوب برای پورپیرار فرستادیم که ایشان نیز ترجیح دادند سکوت کنند.
چندی پیش در برخوردی اتفاقی که با آقای دکتر صدیق در تبریز داشتم پرسیدم که آیا قصد ندارید جواب پورپیرار را بدهید و ایشان فرمودند: من وقت ندارم….»
مقدمه – سخنی با پورپیرار
حال که در ادامه انکارنامه های جالب تاریخی تان به تاریخ ، فرهنگ و زبان ترکان رسیده اید و خود باب این بحث مبارک و پرمناقشه را گشوده اید امیدوارم کمی حوصله به خرج دهید و به سیاق سابق بنده را نیز «دلقک درازبینی بی مایه ، بی مقدار ، نادان و …» ننامید هر چند که مطمئنم اشتراک کنندگان در این بحث فقط اقوال را می شنوند و احسن را برمی گزینند. و نیز پوزش می طلبم اگر سبک نوشتاری ام در فارسی به پای سبک زیبای شما نمی رسد چراکه این اواخر (که خود سه چهار سالی می شود) هیچ به این زبان ننوشته ام و هر از گاهی هم اگر دستی به قلم برده ام به زبان مادری به قول شما «بی بار و فاقد ارزش تکلم اندیشمندانه «ام بوده است. که البته این را به حساب تعصب و افراط نگذارید که قصه ی یادگیری زبان مادری در میانسالی آنهم در خفقان تبریز و کلاسهایی که به لطف رٲفت اسلامی نظام حاکم و هوشمندی برخی دوستان ، دولت مستعجل بودند و استادانی که اکنون صدایشان از زندان تبریز به گوش می رسد ، خود قصه ی دیگریست ، که اندک خبر دارند. …

تاريخ حضور تورکان در ايران قبل از اسلام و بعد از آن

حیدر بیات

اشاره: این نوشته بخشی از یک مقاله بلند یا کتابچه‌ایست که به تاریخ ادبیات ترکی در ایران پرداخته است و قرار است به ضمیمه مقالاتی از نویسندگان دیگر در یک مجموعه منتشر شود.
بخش نخست یا مقدمه آن نوشته به بررسی کوتاه تاریخ ترکان در ایران می‌پردازد که تقدیم خوانندگان آلما یولو میشود.
سید حیدر بیات
تاريخ حضور ترکان در ايران, تاکنون بحث‌هاي داغي را برانگيخته است. برخي، تاريخ ترکان ايران را از دوران باستان و زمان سومريان که قرائني بر ترک بودن آنان اقامه شده است، شروع مي‌کنند و برخي نيز با ناديده انگاشتن قراين تاريخي، حضور ترکان را تا زمان سلاجقه و حتي بعد از آن نفي مي‌کنند.

   نگارنده در اين مقاله به اختصار حضور ترکان قبل از زمان سلجوقيان و بعد از آن را بخصوص در مناطق شرقي آذربايجان و عراق عجم (شيراز و اصفهان و ساوه و تهران (ري) قزوين و قم) يعني مناطقي که تاریخ‌ نگاران دیگر در مورد آنها تمرکز نکرده‌اند خواهد پرداخت. شايان ذکر است که منابع من در بخش نخست و تاريخي اين پژوهش، کتب مؤرخين اسلامي در سده‌هاي ميانه است. چرا که تاريخ ترکان اين مناطق از اين زاويه کمتر بررسي شده است. اصرار نگارنده براي استفاده از اين منابع دليل ديگري نيز دارد. معمول کساني که حضور ترکان را در ايران انکار کرده‌اند در واقع با حذف و جرح مطالب اين منابع به اين کار دست زده‌اند که براي پاسخ به آنان لاجرم بايد به اين منابع استناد کرد و ديگر اينکه مطالب موجود در اين منابع، سخنان همديگر را تکميل و تاييد مي‌کنند و يک نوع تواتر تاريخي بر حضور پررنگ ترکان در ايران، در اين تواريخ ديده مي شود.

یادی از شهید خلق ترکمن دکتر عبدالحکیم شهنازی (1358-1329)

دکـتر حکیم شهنازی

خوجه نفس نیوز:  در بحبوحه جریان انقلاب دموکراتیک مردم ایران در سال 1357/ش. (1979/م.)، یکسال بعد از آن در سال 1358-59/ش. در یکی از شهرهای مرکزی ترکمنصحرا، شهرستان گنبدکاووس، جنایتکاران جمهوری ننگ اسلامی به بهانه واهی جهت سرکوب دستاوردهای انقلاب ملل ایران بعد از کردستان به ترکمنصحرا یورش بردند. جنایتکارانی همچون خلخالی جلّاد، محسن رضائی دزد و چاقوکش تهران و …، عدّه زیادی از مبارزین، مسئولین و رهبران ملّی ملّت ترکمن را با ضرب و شتم به وحشیانه ترین وجه اعدام و تیر باران کردند. از جمله شهید شدگان در این یورش ددمنشانه جمهوری اسلامی، دکتر عبدالحکیم شهنازی بود. او که از جبهه خط مقدّم جنگ گنبد خود را سالم به پشت جبهه جنگ گنبد رسانده بود، بنا بدلایلی دوباره به محلّ زندگی اش در وسّط شهر بر می گردد. دکتر حکیم شهنازی وقتی که به منزلش رسیده بود، درگیری ها هنوز جریان داشت. وی با این که در مقابل پاسداران جنایتکار تا دندان مسلّح مقاومت و مبارزه کرده بود، با این حال او را در منزل اش غافلگیرانه اسیر می کنند. پس از شکنجه های وحشیانه با سرنیزه از پای در می آورند.

دکتر عبدالحکیم شهنازی از فداکارترین فرزندان ملّت ترکمن بود که زندگی خود را وقف انقلاب تجدید حیات و رهائی ملّت اش خلق ترکمن نموده بود. ترور سبعانه و وحشیانه او تکرار ترور ناجوانمردانه همرزمانش توماچ، مختوم، واحدی و جرجانی بود.

بیستمین سالگرد استقلال همسایگان شمالی ایران مبارک باد

همسایه های شمالی ایران با پایان جنگ جهانی اول ابتدا عبارت بودند از دوکشور جمهوری فدراتیو روسیه شوروی وجمهوری آدربایجان. سپس با اشغال جمهوری آزربایجان وسرنگونی دولت حزب مساوات ونیز با شکل گیری اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، همسایه های شمالی ایران به سه جمهوری شوروی  افزایش داده شد.
.
مرزهای کنونی درقرن 19 هم ، یعنی در دوره ی استعمار شکل گرفت. مرز طرف غرب دریای خزر یکبار بدنبال شکست ایران از روسیه ی تزاری درجنگ اول، طبق عهدنامه ی سال 1813 وبار دوم بدنبال شکست ارتش ایران از قوای روسیه ی تزاری درجنگ دوم، طبق عهدنامه ی سال 1828 شکل گرفت.
ولی مرز طرف شرق دریای خزر بدنبال شکست ترکمن ها از قوای استعماری روسیه ی تزاری درجنگ گـؤگ تپه در 12 ژانویه 1881 ، وبا پیشنهاد ایران بدنبال ارسال تبریک نامه به تزار روسیه درمورد پیروزی بر ترکمنها طبق «قرارداد آخال» بتاریخ 9 هم دسامبر سال 1881 شکل می گیرد.
مرز بین ایران و روسیه ی تزاری با شکل گیری اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی وبویژه آغاز «جنگ سرد» بین دو » اردوگاه شرق و غرب» کاراکتر جدیدی می یابد. بطوری که علاوه بر مرز بین ایران وشوروی بودن مرز بین دو «اردوگاه شرق و غرب» نیز گشته موجب پیامدهای ناگوار بسیاری برای ساکنین دو طرف می شود.
با آغاز دوره ی «جهانی شدن» براثر گسترش دستاوردهای علمی وفنی جامعه جهانی، که منجر به متلاشی شدن اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و «اردوگاه سوسیالیزم واقعا موجود» وپایان یافتن دوره ی «جنگ سرد» گردید. درشمال ایران سه کشور مستقل به نام های جمهوری آدربایجان، جمهوری ارمنستان وجمهوری ترکمنستان پدید آمد و ژئوپولی تیک مناطق قفقاز وآسیای مرکزی دچار دگرگونی گشت.
امید است که روند تحولات موجب برابر حقوق شدن ملیت های ایران درایرانی فدراتیو ودموکرات گردد. تا ایران فدراتیو ودموکرات بتواند درمرکز یک اتحادیه منطقه ای با همسایگان قرار گرفته، نقش بزرگی درتعمیق آزادی، دموکراسی، وشکوفائی اقتصادی و فرهنگی درمنطقه ایفا نماید.

پیروزباد مبارزه ی ملیتهای ایران در راه برابر حقوقی درایرانی فدراتیو ودموکراتیک
کانون فرهنگی وسیاسی خلق ترکمن- واحدهای آلمان، کاناداوانگلستان
2011-10-25 / سوم آبان 1390

سخنرانی افتتاحیه پوهندوی محمدصالح راسخ یلدرم استاد دانشگاه بلخ در محفل بزرگداشت هفته مخدومقلی فراغی

مخدومقلی سوزله هر نــــه بیله نینگ

اوزینگه کملیک بیل آیتمان اوله نینگ

تراشلاپ شاغلاتغین دیـــله گله نینگ

سندن ســـونگقی لارا یادگار بــولسین!

در باره ادبیات پرغنای ترکمن و سیماهای برازنده و شکوهمند ادب ترکمنی در این دقایق اندک چه میتوان گفت؟ چگونه میتوان در مورد اندیشه فروغناک و پرهیمنه و زیباییها و ویژگیهای آثار آنان در این زمان مختصر به گفتگو نشست؟ به هر حال بنابر اقتضای وقت، جسته و گریخته بر سیمای فروغناک ادب ترکمنی نظر کوتاهی خواهیم داشت. اگر رشته کلام گسسته است و منقطع، حاضرین گرامی، از روی بزرگواری ما را خواهند بخشید که زمان کوتاه است و گفتنی ها بسیار.

گر به شکوهمندی تاریخ دیرین سال خویش بنگریم، و این درخت گشن شاخ را که ریشه هایش تا اعماق قرنها میرسد، در درازنای سده ها به جستجو گیریم، در هر عصری شکوهی می بینیم و در هر دوری با ابرمردانی روبرو میشویم که بر تارک زمان خویش ایستاده اند و فرمان میدهند و راه انسان را در تلاش هستی آفرین شان با چراغ خرد خویش می افروزند و می افرازند.

هنر در دوران ترکمنان سلجوقی

ابریق، هنر فلزکاری دوره سلجوقی

…  هنر و صنایع در دوره امپراتوری ترکمنان سلجوقی و خوارزمشاهیان بخشی از تاریخ  هنر سلسله ترکمنان است که شامل سال‌هایی می‌شود که این سلسله‌ها در آسیای مرکزی، ایران و آناتولیصاحب قدرت بودند و نیز شامل ادواری است از شکوه و عظمت تاریخ ترکمنان در دوره سلجوقیان در فلات ایران است که در مجموع بیش از دو سده به طول انجامید.

نوآوری‌های معماران در دوره ترکمنان سلجوقی در فلات ایران، در این دوره از هند تا آسیای صغیر نتایج و پی‌آمدهای وسیعی در بر داشت؛ و هنرمندان در گسترهٔ وسیعی از هنرها، شامل نساجی و سفالگری، عاجکاری، فلزکاری با ویژگی‌های منطقه‌ای آثار ماندگاری را خلق کردند.

در عصر امپراتوری بزرگ ترکمنان سلجوقی هنر معماری به شکوفایی و کمال نسبی خود می رسد و هنرمندان و معماران آثار فراوانی بوجود می آورند. در این دوره از تلفیق حیاط چهار ایوانی و تالار مربع گنبددار (چهارطاقی)، مسجد بزرگ سبک ایرانی ترکمنان اوغوزی بوجود آمد. بگونه‌ای که حیاط مرکزی و چهار ایوان اطراف آن اساس معماری مذهبی اهل سنّت در گستره مناطق ایران گردید. نماسازی دیوار بناها با آجر بود و از امکانات هنری آن استفاده می‌شد و نقوش متنوعی از آجر به‌وجود می‌آورند.

همسایگان شمالی ایران ۲۰ ساله شدند

در سال ۱۹۹۱ پنج کشور جدید در مرزهای شمالی ایران اعلام استقلال کردند.

دویچه وله: در ۱۸ اکتبر ۱۹۹۱ جمهوری آذربایجان و در ۲۷ اکتبر ترکمنستان اعلام استقلال کردند. ارمنستان نیز حدود یک ماه پیش از آن مستقل شد. در مرزهای شمالی ایران دولت‌هایی شکل گرفتند که مناسبات مردمان آن با ایرانیان قدمتی دیرینه دارد.

استقلال ۱۵ جمهوری پیشین اتحاد جماهیر شوروی در بیست سال پیش، یکی از بزرگترین رویدادها‌ی سده‌ی بیستم به حساب می‌آید.

گرچه اغلب این کشورها پیش از این نیز به ظاهر جمهوری‌های مستقلی بودند اما همگی آنها در سازمان ملل و یا دیگر مجامع بین‌المللی عضویت نداشتند و امور آنها از طریق «مسکو» انجام می‌گرفت.

ایران جزو نخستین کشورهایی بود که استقلال این جمهور‌ی‌ها را در مرزهای شمالی خود به رسمیت شناخت. با این حال در دو دهه‌ی اخیر مناسبات ایران با این سه کشورهمسایه شمالی که مرز خاکی با ایران دارند، فقط دستاورد نداشته، بلکه فراز و نشیب‌هایی نیز توأم بوده است.

ارمنستان همسایه مسیحی ایران:…

تندیس نهصد ساله یک جنگجو ی ترکمن سلجوقی از دوران امپراتوری سلجوقیان ترکمن

تندیس یک جنگجوی ترکمن سلجوقی که شمشیری بدست دارد، جنس این تندیس از سفال بوده، اندازه آن: 60.4 در 25.1 سانتی متر و قدمت آن: سده ی دوازدهم میلادی، محل نگهداری: موزه ی هنر والترز

The Walter’s Art Museum