Historical chronology
بنیاد مختومقلی فراغی:
قبل از میلاد:
- اوایل هزاره ی چهارم قبل از میلاد:دوره ی تاثیر گذاری فرهنگ » آنو»
- اواسط هزاره ی دوم قبل از میلاد: دوره ی تاثیر گذاری فرهنگ » آفاناسیو»
- اوایل هزاره ی دوم قبل ازمیلاد: پیدایش فرهنگ » دشت ها»
- بین سال های۱۷۰۰ تا ۱۲۰۰ قبل از میلاد: دوره ی فرهنگ» آندرو نووا»
- قرن هشتم قبل ازمیلاد: حضور اسکیت ها در دشت های پهناور آسیای میانه
- قرن هفتم قبل از میلاد: فرمانروایی » آلپ ار تونگا» ( اسفندیار)
- سال ۳۵۰ قبل از میلاد:جنگ و مجادلات » تومریس» فرمانروای اسکیت ها با » داریوش شاه ایران … – سال ۲۱۴ قبل ازمیلاد: ساخته شدن دیوار معروف چین
- سال ۲۰۹قبل از میلاد: رسیدن » مته» به مقام » تانهویی» هون ها
- سال ۲۰۳ قبل از میلاد: » مته» یوئه چی هارا مغلوب ساخت.
- سال ۱۹۷ قبل از میلاد: هون ها چس از شکست دادن امچراتور چین و سپاه 320000 نفری او،
با آن د ولت مهاهده ای امضاء نمودند.
- سال ۱۷۴ قبل از میلاد: در گذشت» مته» فرمانروای بزرگ هون ها.
- سال ۵۴ قبل از میلاد: اتحادیه ی » هون » تجزیه شد.
- سال ۳۶ قبل از میلاد: فروچاشی دولت» چی چی»
پس از میلاد:
- سال ۴۸ / م . هون ها به » هون های شمالی» و » هون های جنوبی» تقسیم شدند.
- سال ۱۴۷ تا۱۵۶/ م دولت هون شمالی به دست » سین پی» ها از میان برداشته شد.
- سال ۲۱۶/ م فرو پاشیدن دولت هون جنوبی.
- پس از سال ۲۲۰ / م حاکمیت هون ها بر چین شمالی.
- پس از سال ۲۲۰/م هون های تحت سلطه ی » بالامیر: گوت های شرقی و غربی را مغلوب ساختند.
- پس از ۳۷۵ / م توجه هون ها به اروپا. آغاز کوچ اقوام.
- سال ۴۳۴ / م امضای معاهده ی » کونستا نتینا»( مارگوس) بین هون ها و بیزانس.
- سال ۴۴۲-۴۴۱ / م اولین لشگر کشی » آتیلا» به بیزانس ( بالکان).
- سال ۴۴۷/ م پس ازانجام دومین لشگر کشی آتیلا به بیزانس، معاهده ی صلح» آناتولیوس» امضاء شد.
- سال ۴۵۱ / م نبرد » کا تالاونوم» ( کمپوس موریاسوس ) بین دولت اروپایی هون و روم.
- سال ۴۵۲/ م لشگر کشی آتیلا به ایتالیا .
- سال ۴۵۳ / م در گذشت آتیلا.
- تقریبآ سال ۴۷۰ / م دولت » آق هون» ( هون های سفید ) دولت » گوپتا» را در هند شمالی منقرض نمود.
-سال ۵۳۴/ م دولت » تابقاچ» به دو قسمت تقسیم شد.
- سال ۵۵۳ / م » موکان» به فرمانروایی گوک ترک رسید.
- سال ۵۵۵ / م گوک ترک ها، دولت » آوار» را از میان برداشتند.
-سال ۵۵۷/ م انقراض دولت آق هون.
- نیمه ی دوم قرن ۶ / م مهاجرت » سابارها( سابرها ) به قفقاز.
-سال ۵۷۰/ م آوارها در اروپای مرکزی دولت بزرگی تاسیس نمودند.
-سال ۵۸۲/ م دولت گوک ترک ، به دو قسمت تجزیه شد.
- سال ۶۰۳ م مرگ » تاردو» خاقان گوک ترک غربی و پسر » ایستمی یابغو»
- سال ۶۳۰ / م » خزرها» یک دولت مستقل تشکیل دادند.
- پس از سال ۶۳۰/ م تاسیس » دولت بزرگ بلغار»
- پس از سال ۶۶۵ / م مهاجرت بخشی از بلغارها به » بالکان» و بخش دیگری از ایشان به کناره های ولگا.
- سال ۶۷۹ / م تاسیس دولت» تونا بلغار»
- سال ۶۸۲/ م تاسیس «» دومین دولت گوک ترک «
- سال ۶۹۲/ م در گذشت » ایلتریش خاقان «.
- سال ۶۹۲ تا ۷۱۶ / م دوره ی فرمانروایی » کاپگان خاقان» بر گوک ترک ها.
- سال ۶۹۸ / م پیروزی های متوالی کاپگان خاقان بر چین. نشکیل مجدد » دولت متّحد بزرگ ترک».
- سال ۷۱۶/ م درگذشت کاچگان خاقان .
- سال ۷۱۶ تا ۷۳۴ / م دوره ی فرمانروایی » بیلگه خاقان» بر گوک ترک ها.
- پس از سال ۷۲۵ / م در گذشت » تونیو کوگ» فرمانروا و دولتمرد مشهور دوره ی گوک ترک .
- سال ۷۳۱/ م مرگ» کول تکین «.
- سال ۷۴۴ / م تاسیس » دولت اویغور».
- سال ۷۵۱ / م وقوع » جنگ تالاس».
- سال ۷۶۶ / م سقوط حاکمیت » تورگیش».
- سال ۸۰۵/ م فروپاشی » دولت آوار».
- سال ۸۴۰/ م تاسیس » دولت قره خانی» – سقوط » دولت اویغور» .
- سال ۸۶۴/ م بلغارهای» تونا» بر دین مسیح در آمدند.
- سال ۸۶۸ / م تاسیس » دولت آل تولون» .
- سال ۸۶۹/ م مجارهای تحت حاکمیت» آرپاد» منطقه ی تونا- تیسا را اشغال نمودند و در موطن
فعلی خود استقرار یافتند.
- سال ۹۳۵ / م تاسیس » دولت آل اخشید».
- سال ۹۶۳/ م تشکیل » دولت غزنوی».
- سال ۹۶۵ / م سرنگونی » دولت خزر» .
- سال ۹۶۹ / م فروپاشی » دولت آل اخشید» .
- سال ۱۰۰۰ / م مجارها بر دین مسیح در آمدند.
- سال ۱۰۲۵/ م حضور سلطان محمود غزنوی در سمرقند و ملاقات او با » یوسف قادر خان قره خانی»- محمود غزنوی ، با مکر و حیله ، » ارسلان یبغوی سلجوقی» را به زندان انداخت.
- سال ۱۰۲۸ / م اویغوران تحت سلطه ی» تانگوت» در آمدند.
- سال ۱۰۳۵ / م ورود سلجقیان به خراسان – قشون غزنوی در » نسا » از سلجوقیان شکست خورد.
- سال ۱۰۴۰ / م وقوع جنگ » دندانقان» و تاسیس » دولت سلجوقی»
- سال ۱۰۴۲ / م تا 1211 / م دوره ی » دولت قره خانی شرقی»
- سال ۱۰۴۲/ م تا ۱۲۱۲ / م دوره ی » دولت قره خانی غربی»
- سال ۱۰۷۱ / م پیروزی آلب ارسلان سلجوقی در» نبرد ملاز گرد»
- سال ۱۰۷۲ / م تا ۱۲۰۲ / م دوره ی » امیر نشین سلتوقی «
- سال ۱۰۷۷/ م سلیمانشاه به عنوان» ملک» تعیین گردید. تاسیس » دولت سلجوقیان آناتولی»
- سال / م ۱۰۸۰ تا ۱۲۷۷ دوره ی امیر نشین » آل دانشمند»
- سال ۱۰۸۰ /م تا ۱۲۲۸ دوره ی امیر نشین » منگوجک»
- سال ۱۰۸۶ / م در گذشت سلیمانشاه .
- سال ۱۰۹۱ / م پچنک هایی که گرفتار هجوم سواران » کومان» شده بودند، متلاشی گشتند
- سال ۱۰۹۲ / م در گذشت » ملک شاه، سلطان سلجوقیان بزرگ» – تاسیس سلجوقیان سوریه
- سال ۱۰۹۶/ م در گذشت» چاکا» امیر ازمیر – آغاز جنگ اوّل صلیبی.
- سال ۱۰۹۹ / م صلیبیون، قدس تحت سلطه ی فاطمیون را متصرّف شدند. قیام » محمد طپر»
- سال ۱۱۰۲/ م تا 1409 دوره تشکیا » امیر نشین آرتوقی»
- سال ۱۱۰۴ / م » سوکمن بی آرتوقی» صلیبیون را در » جنگ حرّان» به سختی شکست داد.
- سال ۱۱۰۷ / م در گذشت» سلطان قلیچ ارسلان اوّل»
- سال ۱۱۰۸8 / م تاسیس » امیر نشین آرتوقی » در مارد ین.
- سال ۱۱۱۹/ م » امیر ایلغازی» آرتوقی مکرّرآ، صلیبیون را گرفتار شکست های سنگین نمود.
- سال ۱۱۱۹/ م تا ۱۱۹۴/ م دوره ی دولت های سلجوقیان عراق و خراسان.
- سال ۱۱۲۲ / م » امیر ملک» کنت صلیبی » اورفا» را به همراه » سینیور بیره جیک»
مغلوب و اسیر نمود.
- سال ۱۱۲۳/ م » امیر ملک غازی» بودون دوّم » شاه قدس» را مغلوب و اسیر نمود.
- سال ۱۱۳۰/ م آل دانشمند، بوهم دوّم،امیر انتاکیه و فرمانده ی صلیبیون را مغلوب ساخت.
- سال ۱۱۳۴ / در گذشت » امیر غازی دانشمندی»
- سال ۱۱۴۷ / م آغاز جنگ های دوّم صلیبی .
- سال ۱۱۵۳/ م سلطان سنجر پس از شکست از » اوغوز ها» به اسارت در آمد.
- سال ۱۱۵۵ / م در گذشت «سلطان مسعود سلجوقی «( ازسلاطین سلجوقیان آناتولی) .
- سال ۱۱۵۷ / م در گذشت سلطان سنجر .
- سال ۱۱۶۴ / م » امیر نجم الدین آلپی آرتوقی» و » آتا بی نور الدین محمود» قشون صلیبی را در «
آرتاخ» گرفتار شکست نمودند.
- سال ۱۱۷۶ / م در گذشت امیر نجم الدین آلپی آرتوقی- پیروزی در نبرد » میر یو کفا لو ن «
- سال ۱۱۷۸ / م سرنگونی امیر نشین دانشمندی .
- سال ۱۱۸۷ / م سقوط دولت غزنوی – صلاح الدین ایّوبی صلیبیون را در » حیتّین شکست داد و وارد قدس گردید.
- سال ۱۱۸۹/ م آغاز جنگ های سوّم صلیبی .
- سال ۱۱۹۲ / م در گذشت » سلطان قلیچ ارسلان دوّم .
- سال ۱۱۹۳ / م در گذشت صلاح الدین ایّوبی .
- سال ۱۱۹۴ » تکش خوارزمشاه «، به عمر دولت سلجوقیان عراق و خراسان پایان بخشید.
- سال ۱۲۰۲ / م آغاز جنگ های چهارم صلیبی .
- سال ۱۲۰۲/ م پایان عمر » امیر نشین سلتوقی»
- سال ۱۲۰۲/ م صلیبیون پس از تصرّف استانبول» امپراتوری لاتین» را در آن شهر تاسیس نمودند.
- سال ۱۲۰۹ / م وابسته شدن » دولت اویغور ترکستان شرقی» به مغولان.
- سال ۱۲۰۹ / م چنگیز خان ، پکن را فتح نموده ، چین را تحت سلطه ی خویش در آورد.
- سال ۱۲۲۰ / م در گذشت » سلطان عزّ الدین کیکاووس اوّل»
- سال ۱۲۲۶/ م اویغوران تحت حاکمیت مغولان در آمدند.
- سال ۱۲۲۷ /م درگذشت چنگیز خان.
- سال ۱۲۳۰ وقوع جنگ » یاسی چمن» بین » علاء الدین کیقباد » و » جلال الدّین خوارزمشاه»
- سال ۱۲۳۷ / م در گذشت علاء الدّین کیقباد اوّل، سلطان سلجوقیان آناتولی.
- سال ۱۲۳۹ / م » کومان ها» به شکلی قاطع و سنگین از مغولان شکست خورده و متلاشی گشتند.
- سال ۱۲۴۳ / م سلجوقیان آناتولی در جنگ» کوسه داغ» مغلوب مغولان شدند.
